Sorbus Alaja Krupnaja - Wilde lijsterbes

De Sorbus aucuparia 'Alaja Krupnaja' is een Russische variëteit van de Lijsterbes die zowel als sierplant als fruitboom kan worden beschouwd. Hij vormt een kleine tot middelgrote boom met een ronde kroon, waarvan de twijgen bezet zijn met samengestelde, donkergroene bladeren. In het voorjaar produceert hij een decoratieve, witte bloei in grote schermen, die mooi afsteken tegen het donkere loof. Vanaf september rijpen er trossen rode bessen, wat de sierwaarde van deze plant nog verder verhoogt. Ze zijn niet alleen eetbaar, maar ook aangenaam van smaak. Het blad zelf krijgt prachtige herfstkleuren in geel en oranje voordat het afvalt. Zeer winterhard en gemakkelijk te kweken in de meeste situaties.

De Lijsterbes is een lid van de zeer grote Rozenfamilie (Rosaceae, ongeveer 5000 soorten), die zowel wilde planten zoals braamstruiken, sierplanten (Filipendula, Glansmispel...) als de meeste van onze fruitbomen (Peer, Perzik...) omvat, waarvan sommige, zoals deze Lijsterbes, ook sierwaarde hebben. Het geslacht Sorbus, waarin we de Lijsterbessen (met samengesteld blad) en de Meelbessen (met enkelvoudig blad) onderscheiden, omvat meer dan honderd soorten. De wilde lijsterbes, of Sorbus aucuparia, is een boreale soort, aanwezig in het noorden van Europa tot aan IJsland, en in Azië tot in Siberië en Japan. In Nederland komt hij algemeen voor. Met een levensduur die vaak minder dan 100 jaar is, vormt hij een boom met een elegante, piramidale groeiwijze, vaak minder dan 10 m hoog, maar die af en toe de 15 m kan overtreffen.
'Alaja Krupnaja' is een variëteit met weinig bekende afstamming; het zou kunnen gaan om een hybride Lijsterbes x Peer, hoewel zijn algemene uiterlijk dicht bij de botanische soort ligt. Volwassen krijgt de boom een spreidende, ronde kroon, van gemiddelde dichtheid, in een brede, regelmatige piramidale vorm, die 5 tot 6 m hoog wordt, bij 3 tot 4 m breed. Na ongeveer 20 jaar vertraagt de groei, maar hij kan toch nog doorgroeien en uiteindelijk een hoogte van ongeveer tien meter bereiken. De twijgen dragen oneven geveerde bladeren, dat wil zeggen samengesteld uit een oneven aantal deelblaadjes, twee aan twee tegenoverstaand langs de bladspil, met een enkel topblaadje. De deelblaadjes zijn elliptisch van vorm en fijn getand. Hun kleur is een vrij donkergroen aan de bovenkant, licht glanzend, terwijl de onderkant lichter is, bijna witachtig, door een donslaagje.
Deze wat donkere vegetatie laat de bloei goed uitkomen die vanaf half mei verschijnt. Schermen van ongeveer 15 cm diameter, bestaande uit kleine crèmewitte bloemetjes, vormen zich dan aan de boom. Decoratief en ook nog eens nectarrijk, wat deze plant nuttig maakt voor wilde dieren en honingbijen. Omdat deze variëteit zelfbestuivend is, ontwikkelen de bloemen zich elk jaar, na 2 of 3 jaar na het planten, tot relatief grote vruchten voor de soort. Bolvormig, meten de bessen 1,5 tot 2 cm in diameter, zitten in grote, goed zichtbare en sierlijke trossen met hun felrode kleur, soms met een vleugje oranje. Deze vruchten, die in september rijpen, hebben stevig, sappig vruchtvlees en zijn zoetzuur, zowel zoet als met een nauwelijks waarneembaar bittertje. Ze kunnen rauw gegeten worden of verwerkt tot jam, compote of gelei, of zelfs likeur. Zeer vruchtbaar, biedt deze Lijsterbes een prachtig schouwspel aan het eind van het seizoen, versierd met deze levendige vruchten, waar ook vogels graag van smullen.
De herfst wordt verder verfraaid door de prachtige herfstkleuren in geel-oranje tinten, voordat het blad valt en de winter aankondigt. In ons klimaat zal de winter deze uiterst winterharde boom geen kwaad doen, die zich bovendien kan aanpassen aan de meeste grondsoorten.

De Lijsterbes 'Alaja Krupnaja' is perfect geschikt voor percelen met een beperkte oppervlakte, en met name voor kleine stadstuinen, vanwege zijn afmetingen en ook omdat hij goed bestand is tegen luchtvervuiling. Zijn wat wilde uiterlijk en zijn bijdrage aan de biodiversiteit maken hem evenzeer tot een uitstekende keuze voor een landelijke tuin met een natuurlijke stijl. U kunt hem dan combineren met andere planten die dezelfde kwaliteiten delen, zoals de Amelanchier canadensis, een prachtige struik die zowel een weelderige, witte voorjaarsbloei biedt, gevolgd door kleine rode bessen die zwart uitrijpen, eetbaar en geliefd bij vogels, terwijl zijn groene seizoensblad prachtige herfstkleuren krijgt in rood, geel, oranje en paars. Een botanische roos past van nature in uw landelijke scène, zoals de verrassende Rosa moyesii 'Geranium', met een bossige groeiwijze en die in juni enkelvoudige bloemen produceert in een origineel kersenrood, geaccentueerd door een gouden hart. Ze geven in de herfst grote, feloranje vruchten waar vogels dol op zijn. Natuurlijk kunnen ook andere fruitbomen een plekje krijgen in uw decor, Appelboom, Peer, Kers, waarvan u in het voorjaar of tijdens de winter van de vruchten kunt genieten...