Sorbus aucuparia Krasavica - Wilde lijsterbes

De Sorbus aucuparia 'Krasavica' is een kleinblijvende variëteit van de Lijsterbes, die bijzonder aantrekkelijk is door de overvloed en de grootte van zijn roodoranje vruchten. Hij vormt een goed geproportioneerd boompje, waarvan het ingesneden blad de gebruikelijke gratie van deze plant heeft. In een middengroene kleur, komen de bloei in brede witte schermen in het voorjaar extra goed tot hun recht. De bloemen ontwikkelen zich tot vruchten die tegen het eind van de zomer groter zijn dan bij de soort en bijzonder overvloedig aanwezig zijn. Ze zijn niet alleen zeer decoratief, maar ook eetbaar. In het najaar krijgt het loof prachtige kleuren, van rood tot oranje, voordat de bladeren afvallen. Zeer winterhard en gemakkelijk te kweken in de meeste situaties, is dit een uitstekende plant voor kleine tuinen.

De Lijsterbes is een vertegenwoordiger van de uitgebreide Rozenfamilie (Rosaceae, ongeveer 5000 soorten), waaronder zowel wilde planten van het platteland (braam, meidoorn...), sierplanten (Sorbaria, Chaenomeles, Spiraea...) en zeer veel fruitbomen (Kers, Perzik...) vallen. Sommige leden kunnen zelfs in al deze drie groepen worden ingedeeld, zoals sommige Krentenbomen, bepaalde Rozenstruiken en Lijsterbessen. Het zeer rijke geslacht Sorbus telt meer dan honderd soorten, verdeeld in twee hoofdtypen: de Lijsterbessen, met samengesteld blad, en de Elsbes, met enkelvoudig blad. Er bestaan ook intergenerieke hybriden, ontstaan uit een kruising van een Lijsterbes met een Peer (Sorbopyrus).
'Krasavica' is een Russisch ras, verkregen door Ivan Michurin (1855-1935), een in zijn land vereerd bioloog, specialist in pomologie en aan wie meer dan 300 nieuwe rassen worden toegeschreven. Deze Lijsterbes draagt bijzonder veel vruchten, wat zeker een belangrijk werkpunt voor de Russische wetenschapper moet zijn geweest. Hij vormt een klein boompje dat op volwassen leeftijd slechts 4 tot 6 m hoog wordt, met een breedte van 3 tot 4 m. Zijn compacte afmetingen maken hem tot een uitstekende keuze voor kleine tuinen, waar hij ruimschoots zijn plek verdient, met een aantrekkelijke bloei, decoratieve vruchten en prachtige herfstkleuren. Hij heeft een kegel- tot eivormige groeiwijze, gedragen door een meestal zeer rechte stam met een mooie schors in bruingrijze tinten. De twijgen dragen oneven geveerd blad, dat wil zeggen samengesteld uit tegenover elkaar staande deelblaadjes aan weerszijden van de bladspil, terwijl een oneven deelblaadje deze aan het uiteinde verlengt. Het aantal deelblaadjes varieert vaak van 13 tot 15, soms meer, en hun kleur is een mat, middengroen. In de maand mei produceert de boom schermen van 10 tot 15 cm in diameter, bestaande uit kleine, zeer licht geurende witte bloemen. Ze zijn nectarrijk en trekken bijen aan die graag op zoek gaan naar voedsel, wat deze plant nuttig maakt voor de fauna. Eenmaal bestoven beginnen de bloemen zich tot vruchten te ontwikkelen, die uitgroeien tot grote, bolvormige bessen van 1,2 tot 1,5 cm in diameter, in een mooi roodoranje kleur. Ze rijpen vanaf augustus en september en beginnen af te vallen na de eerste vorst, maar blijven vaak een deel van de winter aan de boom hangen, tenzij de vogels er eerder een einde aan maken. Deze vruchten zijn eetbaar, hebben een zoetzure en verfrissende smaak, met een lichte bitterheid en zijn rijk aan vitamines. Ze zijn geschikt voor directe consumptie (vooral na invriezen, dat wil zeggen na vorst of na enkele uren in de vriezer) en zijn uitstekend voor het maken van conserven. Zoals veel andere Lijsterbessen krijgt ook deze prachtige herfstkleuren, van rood tot oranje, voordat het blad uiteindelijk afvalt.

Zeer vruchtbaar en prachtig wanneer hij getooid is met zijn grote trossen felgekleurde vruchten, is de Lijsterbes 'Krasavica' een sierplant die het grootste deel van het jaar nuttig is voor dieren. Zijn compacte afmetingen maken het mogelijk om hem zonder aarzeling te planten in een tuin met een klein oppervlak, die hij in korte tijd zal verfraaien. Plaats hem op het platteland, in een wilde haag, of solitair op een gazon, of in een stadstuin, integreer hem in een gevarieerde border. Je kunt vaste planten aan zijn voet planten, zoals Ooievaarsbekken, waarvan het natuurlijke uiterlijk perfect zal harmoniëren met de silhouet van je Lijsterbes. Enkele struiken met een natuurlijke uitstraling, zoals een van de vele variëteiten van Amelanchier alnifolia, die net als 'Krasavica' je zal belonen met zowel een mooie witte voorjaarsbloei, decoratieve eetbare vruchten die op bosbessen lijken, als herfstkleuren in gele tinten, die aangenaam contrasteren met het roodoranje. En om je scène af te maken, laat je in je kleine boompje een Lonicera periclymenum 'Scentsation' klimmen, een charmante Kamperfoelie met een goddelijk geurende witte en gele bloei die in opeenvolgende golven gedurende de hele zomer bloeit.

De Lijsterbes dankt zijn Nederlandse naam aan het feit dat vogelliefhebbers vroeger zijn vruchten gebruikten om vogels in hun vallen te lokken. Hij wordt ook wel Vogellijsterbes genoemd, omdat zijn bessen hen in staat stellen zich in het wild te voeden in het stille seizoen. De Slaven beschouwden de Lijsterbes daarentegen als een magische boom, begiftigd met positieve en levenskrachtige krachten. Geplant bij het huis, zou hij het erf beschermen tegen bliksem en... tegen demonen.