Rucola: zaaien, telen en oogsten

Beschrijving en plantkunde

Wilde rucola

Rucola geeft onmiskenbaar een pittige toets aan een eenvoudige salade. Waarschijnlijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied en al bekend in de oudheid, is rucola een salade met karakter. De Grieken, Romeinen en Turken aten rucola als salade of als smaakmaker, waarbij ze de blaadjes tijdens feesten rauw aten.

Ze schreven er ook geneeskrachtige en zelfs lustopwekkende eigenschappen aan toe. De god van de vruchtbaarheid, Priapus, werd dan ook geëerd met geschenken van rucolablad. Die reputatie heeft rucola door de eeuwen heen behouden: in de middeleeuwen werd rucola zelfs uit kloostertuinen geweerd! Later wordt rucola wel vermeld in het Capitularium de Villis, waarin de planten staan opgesomd die in de tuinen van kastelen geteeld moesten worden. Aan het einde van de 20e eeuw, in de jaren 1980, krijgt rucola haar goede naam terug en verovert ze de versafdelingen van supermarkten, meelif­tend op de trend van mesclun, dit zuidelijke mengsel van jonge scheuten. Consumenten ontdekken rucola opnieuw naast blaadjes van sla, cichorei of veldsla, of jonge scheuten van spinazie, postelein of bieten.

Rucola behoort tot de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae), waartoe talrijke moestuinplanten behoren, zoals kool, knolraap, mosterd en radijs… De kruisbloemenfamilie omvat dus planten die zowel voor consumptie als vanwege hun oliehoudende, kruidige, geneeskrachtige of zelfs voederwaarde worden gebruikt. Het is een kruidachtige plant die in het wild op braakliggend land of braakliggende akkers groeit en vaak als onkruid wordt beschouwd. De gekweekte vorm is geliefd bij tuiniers. Want rucola is bijzonder omdat de naam verwijst naar twee enigszins verschillende plantensoorten: wilde rucola behoort tot het botanische geslacht Diplotaxis, terwijl de gekweekte vorm verwant is aan het geslacht Eruca sativa. Naast dit verschil in geslacht verschilt de smaak van deze twee rucolasoorten licht. Wilde rucola heeft een krachtigere smaak en kleinere, fijnere bladeren. Gekweekte rucola heeft malsere bladeren met een minder peperige en dus minder scherpe smaak.

Afhankelijk van de variëteit zijn de bladeren van rucola meer of minder gelobd en meer of minder pittig

Rucola is een kruidachtige moestuinplant met rechtopstaande, vertakte stengels van 20 tot 60 cm hoog. Het loof is dik, vlezig en diep gelobd. De donkergroene bladeren zijn aan de randen getand, veerspletig (symmetrisch aan weerszijden van de hoofdnerf ingesneden) en opgebouwd uit langwerpige lobben. Het zijn de jonge bladeren die worden gegeten; oudere bladeren zijn harder en bitterder. De bladeren van rucola lijken qua vorm sterk op paardenbloembladeren.

Aan het einde van de zomer verschijnen witachtige tot geelachtige bloemen met bruine of paarse aderen. Ze staan in een eindstandige tros (eenvoudige bloeiwijze). Elke bloem heeft vier kelkbladen en vier spatelvormige bloembladen die een kruis vormen.

De crèmekleurige bloemen van rucola bloeien aan het einde van de zomer

Deze bloemen hebben dezelfde smaak als de bladeren en kunnen worden gegeten. Na de bloei verschijnen bolvormige zaden, die gemakkelijk verwilderen.

De verschillende rucolavariëteiten

Onze favoriete variëteiten geteelde rucola

Onze favoriete variëteiten wilde rucola

Rucola Astra BIO

Dit is biologische rucola die snel groeit en fijn ingesneden bladeren heeft

• Uiteindelijke planthoogte 15 cm

Productfiche bekijken

Rucola Pronto

Dit is een verbeterde selectie van rucola. Deze variëteit kiemt en groeit snel en produceert fijner gelobde bladeren

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 30 cm

Productfiche bekijken

 

Grote zandkool Sylvetta

De wilde rucola Sylvetta produceert zeer fijne bladeren met een uitgesprokenere notensmaak dan andere variëteiten. Dit is een zeer productieve variëteit

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 20 cm

Productfiche bekijken

Witte raket Rocky Wild BIO

Dit is een variëteit wilde rucola waarvan de bladeren een pittige notensmaak hebben. Ze groeit snel en schiet niet snel door

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 20 cm

Productfiche bekijken

Wilde rucola Dragons Tongue

Deze rucola met lichtgroen, paarsrood geaderd loof ziet er sierlijk uit en heeft een subtiel pittige smaak

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 20 cm

Productfiche bekijken

Rucola planten

Waar planten?

Rucola houdt van goed doorlatende en luchtige, koele en vruchtbare bodems. Wat de aard van de bodem betreft, is de plant niet veeleisend.

Daarentegen stelt ze iets hogere eisen aan de standplaats. Midden in de zomer gedijt rucola goed in de halfschaduw, omdat hoge temperaturen de bladeren pittiger maken en de plant sneller in zaad laten schieten. In het voorjaar en aan het einde van de zomer heeft de plant liever een zonnige plek. Daarom zaai je rucola het best in de schaduw van tomaten, aubergines, stokbonen of erwten. Rucola neemt bovendien weinig ruimte in de moestuin in, dus je kunt haar in elk vrij hoekje zaaien.

In de moestuin kun je alle groenten naast rucola telen. 

Wanneer planten?

In de volle grond wordt rucola in twee verschillende periodes gezaaid. Je kunt al vanaf eind maart zaaien in regio’s waar geen vorst meer wordt verwacht, tot eind juni of begin juli. Tijdens de hoge temperaturen in de zomer wordt er niet gezaaid. Vanaf september en oktober kun je opnieuw zaaien voor een winteroogst. Uiteraard moet je de planten met vliesdoek beschermen zodra de temperaturen dalen.

Rucola kan ook onder glas of in een pot worden gezaaid.

Zaai om de twee weken voor een gespreide oogst.

Hoe zaaien?

Rucola wordt in rijen of breedwerpig direct ter plaatse gezaaid. Je kunt ook proberen in kweekpotjes te zaaien, met enkele voorzorgsmaatregelen.

Zaai in rijen met 25 cm tussenruimte, op 1 cm diepte. De kieming vindt na ongeveer een week plaats. Wanneer de kiemplanten 2 tot 3 bladeren hebben, dun je ze uit tot er om de 5 tot 15 cm één plant staat.

Wanneer de jonge rucolaplanten 3 tot 4 bladeren hebben, kunnen ze worden uitgedund

Omdat verspenen stress veroorzaakt bij rucolaplanten, kan zaaien in kweekpotjes mislukken. Je kunt het toch proberen door slechts één zaadje per kweekpotje te zaaien. Verspeen de plant met de wortelkluit, zodat de plant niet beschadigt.

Welke verzorging is nodig voor een rijke oogst rucola?

Rucola houdt niet van een te droge bodem, dus regelmatig water geven is van groot belang. Zonder water worden de bladeren pittig, vezelig en te hard. Bovendien bevordert een droge bodem het doorschieten. Geef dus water om de bladeren mals te houden! Mulch is effectief om de watergiften te beperken. Bovendien helpt mulch de groei van onkruid te beperken.

Daarnaast worden schoffelen en wieden aanbevolen om het binnendringen van water te vergemakkelijken.

Wat de vijanden van rucola betreft, zijn dat er maar weinig. Alleen de koolaardvlo kan de bladeren aantasten door er talloze kleine gaatjes in te bijten. Deze kleine kever verdwijnt vanzelf door water te geven en te schoffelen, of door te vernevelen met aftreksels van knoflook of gier van alsem, boerenwormkruid of brandnetel. Ook insectengaas is zeer effectief als preventieve maatregel. Het is eveneens beter om rucola uit de buurt van kool of knolrapen te houden, die regelmatig door de aardvlo worden aangevallen.

U kunt zich er daarentegen over verheugen dat naaktslakken jonge rucolaplanten nadrukkelijk links laten liggen.

Wanneer en hoe rucola oogsten?

Ongeveer veertig dagen na het zaaien kunnen de eerste jonge bladeren van de rucola worden geoogst. Snijd de bladeren naar behoefte af, net boven de wortelhals. Enkele weken later groeien er nieuwe bladeren. Maar naarmate de dagen verstrijken, worden de bladeren taaier en pittiger.

Rucola is in de groentelade van de koelkast slechts 3 tot 4 dagen houdbaar.

Als je enkele zaden wilt oogsten, laat je de plant bloeien. Na de bloei verschijnen er kleine, kegelvormige zaaddozen. Knip de stengels af en laat ze drogen om de zaden te verzamelen. Rucolazaden behouden 3 tot 4 jaar hun kiemkracht.

Hoe eet je rucolablaadjes?

Naast haar lekkere smaak zit rucola boordevol voedingsstoffen. Rucola bevat veel vezels, vitamine A, C, E, K en B9, sporenelementen en antioxidanten, terwijl de groente weinig calorieën bevat. Daarom biedt rucola opnemen in je menu veel voordelen.

Rucola is natuurlijk heerlijk in een salade, eenvoudig aangemaakt met olijfolie en mosterd. De groente combineert ook gemakkelijk met rauwe ham of kazen zoals roquefort, geitenkaas, feta en parmezaan.

In de Italiaanse keuken wordt rucola vaak op pizza’s of in risotto’s gebruikt.

Rauwe rucolabladeren geven pizza’s extra smaak

Rucola geeft ook veel smaak aan stoofschotels en soepen. Tot slot kun je er een heerlijke pesto van maken om een pastagerecht op smaak te brengen.

Mijn recept voor rucolapesto

• 250 g rucolabladeren
• 40 g basilicum
• 80 g pijnboompitten of walnoten
• 100 g Parmigiano Reggiano (eigenlijk parmezaan)
• 120 ml olijfolie
• 1 knoflookteentje
• zout en peper.

Rooster de pijnboompitten en walnoten enkele minuten in een koekenpan. Doe ze vervolgens samen met de rucola, basilicum, parmezaan, knoflook en olijfolie in de blender. Voeg wat water toe als het mengsel te dik is. Breng op smaak met zout en peper.

Wist je dat?

• Op het eiland Ischia, in de baai van Napels, wordt een likeur gemaakt van rucolabladeren waaraan schillen van citrusvruchten, kruiden en wortels worden toegevoegd. Het gaat om Rucolino, een licht bittere, amberkleurige likeur.
• Tamarima- of jamb aolie is een olie op basis van rucola. De olie staat bekend om haar voedende werking voor het haar en haar vermogen om acne te verlichten.
• Rucolazaden worden ook als smaakmaker gebruikt, net als mosterdzaad