Pennisetum – lampenpoetsersgras: planten, snoei en onderhoud

Beschrijving en plantkunde

Het geslacht Pennisetum omvat ongeveer 80 soorten eenjarige of vaste grassen uit de grassenfamilie, die afkomstig zijn uit de bossen en savannes van tropische en warmgematigde streken, met name uit Afrika en Azië.

Sommigen noemen deze plant ‘lampenpoetsersgras’, in het Engels heet hij ‘Fountain Grass’. De naam komt uit het Latijn en betekent ‘veer’ en ‘zijde’, een verwijzing naar de pluimvormige bloeiwijzen die doen denken aan kleine borstels.

Hoewel vaste planten en winterhard in de meeste van onze klimaten, worden sommige vorstgevoeligere soorten in een koel klimaat als eenjarige gekweekt. Pennisetum alopecuroides is de meest voorkomende soort in onze tuinen. Het is ook de meest winterharde soort (-25 °C) en de enige die de meest uiteenlopende groeiomstandigheden verdraagt. Er zijn veel cultivars van, zoals ‘Little Bunny’.

Ook Pennisetum incomptum komt voor. Deze zeer winterharde soort, die weinig eisen stelt aan de bodem en goed bestand is tegen zeewind en droogte, is een goede oplossing voor het aanleggen van moeilijke plekken en droge taluds.

Ook Pennisetum villosum en Pennisetum setaceum worden meestal als eenjarige of in een pot gekweekt. Ze zijn winterhard tot -5 à -10 °C in lichte, goed doorlatende tuingrond. Met een hoogte van 1,80 m is Pennisetum macrourum een van de grootste soorten van het geslacht en geschikt voor grotere ruimtes.

Het is een polvormend gras, dat zich niet via de wortels verspreidt: alle stengels ontspringen aan de wortelstok. De plant is niet woekerend en vormt een zeer compacte wortelstok met een bossige groeiwijze. Op volwassen leeftijd neemt hij 0,15 tot 1,80 m hoogte in bloei in beslag, met op de grond bijna dezelfde diameter. Sommige soorten, zoals Pennisetum setaceum, kunnen in een zacht klimaat woekeren. Ze mogen inmiddels niet meer worden verkocht omdat ze als invasief en moeilijk in toom te houden worden beschouwd.

Pennisetum heeft bloeiwijzen in verschillende vormen en kleuren: Pennisetum alocuperoides ‘Karley Rose’, Pennisetum macourum, Pennisetum alocuperoides ‘Moudry’, Pennisetum orientale ‘Tall Tails’, Pennisetum setaceum ‘Rubrum’.

Pennisetum, ofwel lampenpoetsersgras, vormt een opgaande en boogvormige pol met een wat losse, min of meer uitwaaierende groeiwijze, die tegelijk zeer soepel en zeer dicht is.

Het blad is bladverliezend of wintergroen in warme streken en vormt een fontein van zeer fijne, overhangende, ruwe en enigszins snijdende, platte of lintvormige lijnvormige bladeren. Ze zijn 8 tot 60 cm lang en hebben een lichtgroene tot donkergroene kleur. Soms zijn ze bontgroen, roze en paarsrood (‘Rubrum’). Het loof is vaak marcescent: het droogt in, maar blijft in de winter aanwezig en krijgt in het najaar een mooie strogele kleur of opvallende rode en oranje tinten.

Uit deze grasachtige begroeiing steken in de zomer of het najaar, van juni tot december, afhankelijk van de soort en variëteit, fier de bloeiende halmen omhoog. Pennisetum produceert lange, zijdeachtige aartjes van 8 tot 40 cm lang, die gegroepeerd zijn in vederachtige, cilindervormige of bijna bolvormige pluimen die soms onder hun eigen gewicht doorbuigen. Deze karakteristieke bloeiwijzen, gegroepeerd in borstels en bedekt met lange, zeer zachte haren, doen onmiskenbaar denken aan lampenpoetsers, vandaar de bijnaam, maar ook aan grote zijdeachtige rupsen of de zachte staart van een konijn.

Sommige variëteiten hebben decoratief loof en prachtige herfstkleuren: Pennisetum setaceum ‘Skyrocket’, Pennisetum setaceum ‘Rubrum’, Pennisetum alocuperoides ‘Hameln Gold’, Pennisetum alocuperoides ‘Hameln’, Pennisetum setaceum ‘Fireworks’.

Deze luchtige borstels zijn crème tot zilverkleurig, in het voorjaar groenwit en later lichtbruin tot paars, bronsgeel of zwartbruin (Pennisetum alopecuroides ‘Moudry’), beige-roze of zelfs paarsroze (Pennisetum orientale ‘Karley Rose’). Soms worden ze bekroond met een witte pluim (Pennisetum alopecuroides ‘Japonicum’), die prachtig uitkomt in de ochtenddauw.

Eenmaal uitgebloeid blijven deze lichte aren het hele koude seizoen elegant. In het najaar drogen ze in goudblonde tinten op en in de winter worden ze met rijp bedekt. Ze zijn prachtig in verse of droogboeketten.

Het Pennisetum is een zeer makkelijk te kweken vast gras dat weinig eisen stelt, zuinig en winterhard is, soms tot -25 °C in goed doorlatende grond, en vrijwel overal in Frankrijk kan groeien. De minder winterharde Pennisetum-soorten worden in borders of zomerpotten vaak als eenjarige gekweekt.

Hij houdt van een warme en zonnige standplaats en geeft de voorkeur aan droge, lichte en goed doorlatende grond die niet te zwaar is. Hij verdraagt de zeewind in winderige tuinen aan de kust zeer goed.

Onmisbaar en veelzijdig komt pennisetum tot zijn recht in een rotstuin, een border, als randbeplanting langs paden, in een grindtuin of in een natuurlijke of eigentijdse tuin. Met zijn strakke, elegante uitstraling brengt het lichtheid en beweging in de tuin. Het is ook zeer geschikt voor bloeiende potarrangementen. Sommige soorten kunnen bovendien als bodembedekker worden gebruikt of om een droog talud vast te houden.

Belangrijkste soorten en variëteiten

De populairste

Onze favorieten

Pennisetum alopecuroïdes Hameln - Lampenpoetsersgras

Een betrouwbare keuze die zeer compact blijft en niet uitloopt. Ideaal voor borders of lage hagen.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 70 cm

Productfiche bekijken

Pennisetum alopecuroïdes Moudry - Lampenpoetsersgras

Een hoog siergras dat niet woekert en in de zomer onmisbaar is met zijn pluizige bloeiaren met donkerbruine tinten. Het vormt een altijd onberispelijke, compacte pol.

• Bloeitijd september tot november
• Uiteindelijke planthoogte 80 cm

Productfiche bekijken

Pennisetum villosum - Lampenpoetsersgras

Een klein overblijvend siergras dat goed gedijt in zachte klimaten en relatief droge zomers. Matig winterhard - vaak opgegeven tot -5 °C - maar het is toch redelijk bestand tegen strenge vorst in zeer goed doorlatende grond.

• Bloeitijd september tot november
• Uiteindelijke planthoogte 70 cm

Productfiche bekijken

Pennisetum advena Rubrum - Lampenpoetsersgras

De bekendste eenjarige pennisetum! Weinig winterhard, wordt dit siergras als eenjarige plant geteeld. Met zijn gekleurde loof, van purperrood tot chocoladebruin, brengt het veel exotisme en elegantie in borders en komt het prachtig tot zijn recht in bloeiende potarrangementen.

• Bloeitijd augustus tot november
• Uiteindelijke planthoogte 1 m

Productfiche bekijken

Pennisetum alopecuroïdes Japonicum - Lampenpoetsersgras

Een van de hoogste van de soort, die niet woekert. Prachtig als solitair en in een wilde tuin.

• Bloeitijd september tot november
• Uiteindelijke planthoogte 1,40 m

Productfiche bekijken

Pennisetum alopecuroïdes Goldstrich - Lampenpoetsersgras

De zeer volle bloeiaren op goudgele stengels geven deze variëteit een bijzondere charme. Zet haar overal in borders met eenjarige planten en vaste planten, in de rotstuin of zelfs in een grote bak op het terras.

• Bloeitijd augustus tot november
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Pennisetum macrourum - Lampenpoetsersgras

Een hoog siergras dat wat vorstgevoelig is en in het noorden van Frankrijk moeilijk als vaste plant te behouden is. Perfect voor een border, het midden van een border of een gemengde border.

• Bloeitijd augustus tot november
• Uiteindelijke planthoogte 1,80 m

Productfiche bekijken

Pennisetum massaicum Red Bunny Tail - Lampenpoetsersgras

Een vrij zeldzame pennisetum in cultuur, met een vroegere bloei en kleinere bloeiwijzen dan die van andere lampenpoetsersgrassen. Zeer decoratief en bescheiden van formaat, geschikt voor borders maar ook als eenjarige plant in bloeiende potarrangementen.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 80 cm

Productfiche bekijken

Pennisetum orientale Shogun - Lampenpoetsersgras

Een hogere variëteit dan het type, met langere en rechtere bloeiwijzen. Ze komt goed tot haar recht in borders maar ook in bloeiende potarrangementen. Bladverliezend tot halfwintergroen en winterhard tot -12 °C in goed doorlatende grond.

• Bloeitijd augustus tot november
• Uiteindelijke planthoogte 90 cm

Productfiche bekijken

Pennisetum incomptum - Lampenpoetsersgras

Een robuust, woekerend overblijvend siergras voor grote, wat wilde ruimtes. Deze soort wordt vaak gebruikt om taluds en moeilijke plekken te stabiliseren, maar past zich aan alle bodems aan en verdraagt ook zeewind.

• Bloeitijd juli tot november
• Uiteindelijke planthoogte 1,10 m

Productfiche bekijken

Pennisetum setaceum Skyrocket - Lampenpoetsersgras

Een mooie, weinig winterharde nieuwigheid met helder groen, crèmegerand loof. Ideaal om borders met vaste planten luchtiger te maken of een terras met een eigentijdse inrichting te sieren.

• Bloeitijd augustus tot november
• Uiteindelijke planthoogte 80 cm

Productfiche bekijken

Planten

Waar plant je Pennisetum of ‘lampenpoetsersgras’?

De Pennisetum is een sterke grassoort die in de meeste van onze streken winterhard is. Hoewel Pennisetum alopecuroides de meest winterharde van allemaal is (hij verdraagt -25 °C in goed doorlatende grond), zijn sommige soorten gevoeliger voor kou en worden sommige, zoals P. villosum en P. setaceum, als eenjarige planten gekweekt of als potbeplanting beschermd tegen de kou in een klimaat met strenge winters.

Randbeplanting met Pennisetum alopecuroides

De plant is bestand tegen droogte en is niet bang voor zeewind of wind. Dankzij zijn maritieme karakter voelt hij zich uitstekend thuis in een tuin aan zee die aan zeewind wordt blootgesteld.

Hij houdt bijzonder veel van volle zon en eventueel van halfschaduw in een warm klimaat, op een goed vrijliggende standplaats. Door zijn geringe behoefte aan voedingsstoffen waardeert hij droge, lichte en zeer goed doorlatende bodems, zelfs zand- of kalkgrond. Omdat Pennisetum geen veeleisende vaste plant is, neemt hij genoegen met vrijwel alle grondsoorten, behalve te zware bodems die vocht vasthouden en zijn wortels verstikken.

Met zijn sierlijke, luchtige groeiwijze komt hij tot zijn recht in alle losse en natuurlijke tuinen, in een bloemenweide, in een droge of grindtuin en ook in de meest moderne tuinen, waar hij alle zichtlijnen accentueert, zelfs in de kleinste tuin. Deze niet-woekerende plant met een polvormige wortelstok vormt een mooie, altijd onberispelijke pol die zich niet uitbreidt.

Zijn luchtige aren en zijn bijzonder lichte loof passen in elke omgeving: op taluds, in een grote droge rotstuin, in door de zon verschroeide borders en bij entrees. Hij brengt altijd beweging, dynamiek en verfijning.

De hoogste variëteiten plant je in het midden of achteraan in borders, waar ze voor een luchtig en levendig reliëf zorgen. Lage variëteiten kunnen worden aangeplant langs paden, in potten of bloembakken op het terras, of dienen als uitstekende bodembedekker voor de inrichting van moeilijke plekken en om een droog talud vast te houden. Pennisetum heeft namelijk als voordeel dat hij erosie beperkt dankzij zijn zeer dichte wortelstelsel.

Wanneer plant je Pennisetum of ‘lampenpoetsersgras’?

Pennisetum kan in het voorjaar worden geplant, van maart tot juni, of in het najaar, in september en oktober. Vermijd periodes met strenge vorst of hoge temperaturen.

Hoe plant je Pennisetum of ‘lampenpoetsersgras’?

In de volle grond

Voor snel een mooi effect in een border plant je minstens 5 tot 7 planten per m². Je kunt ze ook in grote partijen planten, in dichte rijen (om de 30 tot 40 cm), om een lage haag of een lichte randbeplanting langs paden te vormen.

Als je bodem zwaar is, breng dan een schep grind aan, wat potgrond of zelfs wat rivierzand: Pennisetum houdt van lichte en goed doorlatende bodems.

• Plant Pennisetum in een plantgat van 20 cm doorsnee
• Maak de uitgegraven grond goed los
• Leg bij zware of zeer vochtige grond een laag grind op de bodem van het plantgat
• Plant niet te diep
• Zet het kweekpotje in het midden van het plantgat en bedek de wortelkluit met 3 cm grond. Druk de grond aan en geef royaal water
• Geef indien nodig om de 15 dagen één tot twee keer water om het aanslaan te bevorderen

Pennisetum in een pot planten

• Verbeter de drainage met grind, grof zand of een mengsel van steentjes
• Breng in een grote terracotta pot van minstens 50 cm doorsnee een drainerende laag aan
• Plant in een mengsel van lichte grond, verrijkt met wat potgrond en grof rivierzand
• Geef water bij het planten en daarna regelmatig.
• Zet je potbeplanting in de volle zon.

→ Lees meer over het planten van Pennisetum in een pot in onze adviesfiche!

Pennisetum leent zich uitstekend voor de teelt in pot. Hier staat Pennisetum alocuperoides ‘Hameln Gold’ met lichtgevend loof.

Onderhoud, snoei en verzorging

Eenmaal goed gevestigd vraagt de Pennisetum maar weinig onderhoud. Het is de ideale plant voor weekendtuinen! Eenmaal goed geworteld, blijkt hij behoorlijk droogtebestendig: geef echter water bij hoge temperaturen of langdurige droogte, want in de zomer houdt hij van een relatief vochtige bodem.

In streken met zeer koude winters brengt u rond de basis een laag plantaardige mulch (lijnzaadstro, droge bladeren…) aan om de plant tegen vorst te beschermen.

Rijp maakt de bloeiwijzen van Pennisetum prachtig.

Voeg in arme bodems eventueel in het voorjaar een handvol goed verteerde compost toe. Pennisetum in potten waardeert eenmaal per jaar, aan het einde van de winter, enkele giften organische meststof.

Laat de verwelkte bloeiwijzen staan: in de winter komen ze prachtig tot hun recht onder de rijp.

Snoei in februari-maart de verdroogde halmen eenvoudig terug tot 10 cm boven de bodem met een heggenschaar, zodat er ruimte komt voor het nieuwe loof.

→ Lees meer over het snoeien van Pennisetum: wanneer en hoe? in onze tutorial!

Snoei de pollen Pennisetum aan het einde van de winter terug

In goed doorlatende grond is Pennisetum ongevoelig voor ziekten.

Pollen scheuren van Pennisetum

Het scheuren van de pollen van Pennisetum in het voorjaar blijft de eenvoudigste methode. Dit gebeurt wanneer de plant goed geworteld is, na 3 tot 4 jaar teelte. In een mild klimaat zaaien sommige soorten zich spontaan uit.

• Til de pol vanaf maart voorzichtig op met een spitvork
• Steek twee spades rug aan rug in het midden en til er één op als hefboom
• Neem enkele krachtige delen
• Plant de delen onmiddellijk opnieuw in een goed voorbereide bodem
• Geef overvloedig water

Pennisetum combineren

Het spel van het licht door en tussen het loof, de oneindige lichtheid van de bladeren, de delicate gratie van de aartjes, met hun mooie, wilde uitstraling, en de bloemen van Pennisetum die bij het minste zuchtje wind golven, passen zo goed in alle tuinen, groot of klein, stedelijk, landelijk of aan zee.

Deze veelzijdige, krachtige grassoort staat prachtig in een natuurlijke tuin, in strakke en elegante beplantingen van een moderne tuin en een sierlijke tuin, in een droge of grindtuin, met een poëtische trilling in naturalistische prairies of borders met andere zomerbloeiende vaste planten, tussen de stenen van een grote rotstuin, als bodembedekker of gemengd in een kleurrijke gemengde border, massaal aangeplant langs een pad, net als in bloeiende potbeplanting.

Een idee voor een natuurlijke combinatie: Pennisetum alocuperoides ‘Hameln’, Echinacea purpurea en Nepeta faassenii ‘Six Hill’s Giant’.

Luchtig als het is, brengt het veel zachtheid, lichtheid en beweging in elk decor, waarbij het alle perspectieven transparant benadrukt en midden in de zomer voor een levendige en poëtische toets zorgt.

Het elegante loof combineert gemakkelijk met andere planten, tempert felle kleuren en vormt een prachtig kader voor talrijke vaste planten, waaraan het licht, luchtigheid en volume toevoegt.

Combineer het in een weelderige border met een landelijke sfeer met zwervende planten, lavendel, duizendblad, gaura en koninginnekruid, of met hoge vaste planten zoals salies of ijzerhard Bonariensis. Het verzacht de wat stijve groeiwijze van dahlia’s, grote distels, vuurpijlen of Perovskia’s.

Voor adembenemend verfijnde en lichte taferelen combineer je Pennisetum met de goudkleurige aren van grassen zoals Calamagrostis Brachytricha of diamantgras en ruwe smele.

In een gemengde border brengt het veel soepelheid bij de zonnige bloemen van meisjesogen, zonnehoeden of zonnekruiden.

Een idee voor een combinatie: Pennisetum villosum en Acanthus spinosus.

Combineer lampenpoetsersgras in een modernere stijl met andere grassen, grote wilde grassen zoals Miscanthus en pampasgras, met Allium en duizendknopen. Het wordt veel gebruikt in de voortuin, vlak bij het huis, in moderne borders in minerale stijl, omringd door witte kiezels of grind en twee of drie bolbuxussen.

Langs een pad combineer je het met vaste planten met zomer- of herfstbloei, zoals hybride toortsen, herfstchrysanten, winterharde chrysanten, Virginische ereprijzen, struiksalies, struikheide en asters.

In een rotstuin vormt lampenpoetsersgras een perfecte combinatie met hemelsleutels.

Een achtergrond van donker, wintergroen loof (dwergconiferen, lauriersneeuwbal, olijfwilg) laat de witte, wollige bloeiwijzen goed uitkomen.

In een witte tuin kun je het combineren met hortensia’s, dwergrozen, basterdwederik, Sanguisorba, herfstanemonen, zilverdistels, struikalsem of vlinderstruiken met zilverkleurig loof (‘Silver Anniversary’).

In een bloembak kan het in een uitbarsting van kleuren worden gecombineerd met vorstgevoelige of eenjarige bloemen zoals petunia’s, begonia’s of met cosmea’s, juffertje-in-het-groen, osteospermums en lantana’s.