Cyclamen planten, telen en verzorgen

Plantkunde

Kleine knolvormende vaste planten, de cyclamen zijn uiterst gemakkelijk te verzorgen wilde planten. Hoewel ze oorspronkelijk uit mediterrane landen komen, voelen ze zich thuis in elke goed doorlatende, rijke grond. Ze zijn winterhard en bestand tegen temperaturen tot – 15°C behalve de kouwelijke Cyclamen persicum. Ze behoren tot de sleutelbloemfamilie, waartoe kruidachtige planten uit gematigde gebieden van het noordelijk halfrond behoren.

De bladeren zijn enkelvoudig, zonder steunblaadjes, en vormen een rozet aan de voet van de stengel. De bloemstengel heeft geen bladeren. Cyclamen hebben vlezig, leerachtig loof met zeer duidelijke, lichtere groene en soms zelfs zilverkleurige nerven. De onderzijde is roodpaars en de bladsteel is groenroze, waardoor het geheel een prachtige harmonie van groene, roze, purperen en zilveren tinten vormt.

De bloemen zijn verkrijgbaar in een breed kleurenpalet: rood, magentarood, roze en wit. Ze bestaan uit 5 teruggebogen bloemdekbladen die aan de basis met elkaar vergroeid zijn. In het midden kan de bloem een donkerdere, zeer decoratieve vlek vertonen.

De schoonheid van hun loof en bloemen staat buiten kijf, maar hun aantrekkingskracht ligt ook in het feit dat ze bloeien tijdens de ‘slappe’ periodes van de tuin, van het najaar tot het voorjaar.

Cyclamen – botanische illustratie

De bloeiperiode verschilt per soort. Vanaf januari trotseren de C. coum de kou om tot maart-april te bloeien. De C. pseudoibericum nemen het over van maart tot mei (maar de bladeren zijn al sinds het einde van het voorgaande najaar aanwezig). De Napolitaanse cyclaam bloeit aan het einde van de zomer, van eind augustus tot september, waarna de C. cilicicum volgen, van september tot november.

Over het algemeen is het loof in de winter aanwezig en zorgt het voor mooie kleuren, die altijd welkom zijn in een kale tuin in deze tijd van het jaar. De meeste cyclamen gaan daarentegen in de zomer in rust en verdwijnen tijdens de warmste periodes.

Er bestaan talloze soorten cyclamen. Ze zijn vaak weinig winterhard en moeilijk te verzorgen. Daarom zijn alleen de variëteiten coum, hederifolium, pseudoibericum en cilicicum aan te raden voor buiten. Cyclamen persicum heeft talrijke hybriden met grotere bloemen voortgebracht, maar is gevoelig voor kou en wordt daarom alleen binnenshuis gekweekt.

Na de bevruchting draait de bloemsteel als een kurkentrekker naar de grond en vormt hij grappige krullen aan de voet van de planten. De zaden zijn bedekt met een slijmlaag waar mieren dol op zijn. Ze nemen de zaden mee naar de mierenhoop en werpen het kale zaad weer uit zodra de zoete substantie is opgegeten. De kieming vindt binnen een jaar plaats en de kiemplanten doen er 2 tot 3 jaar over om te bloeien. Zo vormen cyclamen geleidelijk grote, prachtige bloementapijten.

In de loop der jaren wordt de genaturaliseerde knol enorm groot (zo groot als een bord!), waardoor de planten steeds omvangrijker worden. Deze knollen ontwikkelen geen broedknolletjes en kunnen niet worden gedeeld. Alleen zaaien maakt vermeerdering mogelijk. De knol is giftig.

Het loof van cyclamen is zeer decoratief: Cyclamen hederifolium ‘Album’, Cyclamen coum, Cyclamen coum ‘Silver White’, Cyclamen neapolitanum.

Belangrijkste variëteiten van cyclamen

De soorten met winter- en voorjaarsbloei

De soorten met zomer- en najaarsbloei

Cyclamen coum Roze - Alpenviooltje

afkomstig uit Klein-Azië en de Balkan. De verscheidenheid aan zilverkleurige patronen op hun ronde bladeren en de levendige kleuren van de bloemen die de kou van januari tot maart trotseren, zijn bijzonder charmant.

• Bloeitijd maart, april
• Uiteindelijke planthoogte 10 cm

Productfiche bekijken

Cyclamen coum Wit - Alpenviooltje

witte variëteit met een purperen hart, prachtig en lichtgevend

• Bloeitijd maart tot mei
• Uiteindelijke planthoogte 10 cm

Productfiche bekijken

Cyclamen pseudibericum - Cyclaam

Deze cyclaam is iets minder winterhard en heeft grotere bloemen dan C. coum. Hij geurt! De vrij ovale bladeren verschijnen aan het einde van het najaar en zijn middengroen met een donkergroene centrale driehoek, omgeven door een zilverkleurige tot lichtgroene halo

• Bloeitijd februari tot april
• Uiteindelijke planthoogte 15 cm

Productfiche bekijken

Cyclamen persicum - Perzische cyclaam

Perzische cyclaam voor binnen. Geurt niet. De ovale bladeren verschijnen vóór de bloei.

• Uiteindelijke planthoogte 30 cm

Productfiche bekijken

Cyclamen hederifolium Roze - Naaldcyclaam

Napolitaanse cyclamen met klimopachtige bladeren waarvan de vormen en patronen sterk variëren. Ze verschijnen tegelijk met de roze bloemen.

• Bloeitijd september tot november
• Uiteindelijke planthoogte 15 cm

Productfiche bekijken

Cyclamen hederifolium Wit - Naaldcyclaam

Een witte variëteit, ideaal om onberispelijke, frisse tapijten te vormen

• Bloeitijd september tot december
• Uiteindelijke planthoogte 10 cm

Productfiche bekijken

Cyclamen cilicium Roze - Cyclaam

Afkomstig uit Turkije is dit een zeer elegante en makkelijk te kweken cyclaam. De bladeren verschijnen soms na de bloemen, afhankelijk van de hoeveelheid regen. Ze zijn hartvormig en hebben een zilverkleurig kerstboommotief.

• Bloeitijd oktober tot december
• Uiteindelijke planthoogte 10 cm

Productfiche bekijken

Cyclamen All The Year Round Flowering Mixed (zaad) - Alpenviooltje

mix van verschillende botanische cyclamensoorten met bloei van september tot april. De bloei vindt 2 tot 3 jaar na het zaaien plaats.

• Uiteindelijke planthoogte 15 cm

Productfiche bekijken

Cyclamen planten

De cyclamen worden aangeboden in kweekpotjes of als knol. De knol is plat, wat beginnende tuiniers in verwarring kan brengen! Om de juiste plantzijde te bepalen, bekijkt u de knol van dichtbij: u ziet een iets bolvormig gedeelte, dat onderaan komt (het platte gedeelte komt dus bovenaan…).

Waar plant je cyclamen?

Cyclamen geven de voorkeur aan schaduw of halfschaduw en een goed doorlatende grond, vooral tijdens hun vegetatieve rustperiode, meestal in de zomer. Elke goed doorlatende en humusrijke grond volstaat. In een rotstuin, aan de voet van bladverliezende bomen of een haag, zelfs op plaatsen waar weinig planten gedijen, zal de cyclaam zich blijvend weten te vestigen.

Op een terras of balkon staan de cyclamen in potten in de halfschaduw.

Binnen zet je de potten uit de buurt van een warmtebron, in een goed geventileerde en lichte ruimte, zonder direct zonlicht.

Wanneer plant je cyclamen?

Plant de knollen van cyclamen in de loop van de zomer, tijdens de rustperiode. Cyclamen in kweekpotjes kunnen worden geplant wanneer je maar wilt, behalve midden in de winter wanneer de grond bevroren is. Dompel droge knollen zo nodig 10 minuten onder in water om ze opnieuw te hydrateren.

In de grond

• Maak de grond met een spade 8 tot 10 cm diep los
• Voeg wat potgrond of compost toe en meng op zware, ‘s zomers vochtige grond grind, zand of lavagrind door de bodem
• Begraaf de knollen met het platte gedeelte naar boven op 3 tot 5 cm diepte
• Geef matig water

In deze video vind je ook meer informatie over het planten van knollen in de grond.

In een pot

Reken voor een pot met een diameter van 40 cm op 2 tot 3 knollen. Zet planten in kweekpotjes in een bak met water om het aanslaan te verbeteren.

• Leg potscherven op het drainagegat
• Stort grind, lavagrind of kleikorrels in de pot om de drainage te verbeteren
• Voeg de potgrond toe
• Plant de knollen op 3 tot 5 cm diepte (of plant de vooraf gehydrateerde kweekpotjes)
• Geef matig water

Bekijk deze videotips voor het planten van bloembollen in potten en onze adviesfiches: Wanneer en hoe plant je cyclamen? en hoe kweek je Napolitaanse cyclamen in potten? Bekijk ook onze tutorial Hoe zaai je Cyclamen?

Platte knol van Cyclamen / Cyclamen in pot (ibulb)

Cyclamen verzorgen

Botanische cyclamen (coum, hederifolium…)

De zeer winterharde cyclamen die in de tuin worden geplant, hebben geen speciale verzorging nodig. Een zorgvuldige aanplant, dus in lichte, goed doorlatende grond die in de winter niet doordrenkt raakt, voorkomt dat de knollen gaan rotten.

Bij cyclamen in pot en buiten is bij winterse droogte matig water geven noodzakelijk. Wacht tot het substraat droog is en geef water aan de voet van de plant zonder de bladeren nat te maken. Wanneer de knollen in rust gaan, graaf je ze uit en laat je ze drogen om ze op een koele, droge plaats te bewaren.

De Cyclamen persicum en zijn hybriden

Een gematigde temperatuur, rond 18 °C, en een lichte standplaats zouden moeten volstaan om je cyclaam zich goed te laten voelen. Omdat het een plant van het bos is, moet direct zonlicht worden vermeden. Het beste is om de plant buiten te zetten op dagen waarop het niet vriest en hem ‘s avonds weer binnen te halen.

Matig water geven is welkom en door de uitgebloeide bloemen te verwijderen, duurt de bloei langer. Let erop dat je de bloemsteel voorzichtig van de knol afbreekt om rot te voorkomen.

Om ziekten te voorkomen, zet je de plant op een luchtige plaats. Knip de bladeren af zodra ze verwelken of geel worden.

Ziekten en plagen

Buitencyclamen zijn winterhard en weinig ziektegevoelig.

Perzische cyclamen zijn gevoelig voor botrytis, oftewel grauwe schimmel. Een goed geventileerde standplaats voorkomt de verspreiding van deze schimmel.

Fusariumziekte is al even verwoestend: deze tast de knol aan en laat de bladeren vergelen. Een benauwde en warme omgeving (25 °C) bevordert de verspreiding van deze schimmel. Een teveel aan stikstof (bijvoorbeeld meststof voor groene kamerplanten) is al even schadelijk.

Vermeerderen

Cyclamenen vermeerderen gemakkelijk door zaaien. In de natuur koloniseren ze grote gebieden dankzij hun vele zaden, waarbij ook de vraatzucht van mieren helpt. Je kunt dus de zaden verzamelen en ze in kweekpotjes laten kiemen of ze direct ter plaatse zaaien. Ze leveren snel jonge kiemplanten op, die pas 2 of 3 jaar na het zaaien bloeien.

Combineren

Als bodembedekker, in een bosrijke omgeving of aan de voet van een haag kunnen cyclamen worden gecombineerd met sleutelbloemen of violen, kleine vaste planten die tegelijk bloeien. Sneeuwklokjes of muscari’s zijn ook goede metgezellen.

Een voorbeeld van een combinatie in een bosrijke omgeving: cyclamen, sneeuwklokjes (Galanthus), Eranthis hyemalis.

Voor een frisse en vrolijke uitstraling zorgen witte Cyclamen coum, met gele viooltjes, vergezeld van witte heide en een lichtgele nieskruid, op een balkon of in een rotstuin voor een prachtig effect.

In dit korte artikel van Ingrid wordt een mooie winterse potbeplanting beschreven.

Een voorbeeld van een combinatie in een grote pot: Polystichum setiferum ‘Proliferum’, Pennisetum alopecuroides ‘Gelbstiel’, Cyclamen hederifolium, Anemone japonica ‘Fantasy Cinderella’, Hedera helix ‘Mini Ester’.

Voor het najaar kunnen lage asters en blauw schapengras de Napolitaanse cyclamen aan hun voet mooi tot hun recht laten komen.

Ontdek andere planten die je cyclamen in het najaar en aan het einde van de winter kunnen vergezellen.