Ziekten en plagen van de kweepeer

Schurftziekte

De schurft is een schimmelziekte die vaak voorkomt bij fruitbomen, vooral bij perenbomen en appelbomen, omdat de kweepeer tot dezelfde familie behoort, is hij gevoelig voor dezelfde ziekten. Venturia inaequalis en Venturia pirina zijn schimmels die zich ontwikkelen bij vochtige omstandigheden vanaf het uitlopen. Het risico op besmetting is bijzonder groot tijdens de bloemblaadjesval.

Herkenning

Zeer kenmerkende bruine of zwarte vlekken ontwikkelen zich op de bladknoppen, de bladeren en de vruchten, die uiteindelijk vervormen, barsten en voortijdig afvallen, waardoor de oogst in gevaar komt.

Schurft op een appel

Preventie en natuurlijke behandeling

Je moet preventief te werk gaan tijdens het uitlopen en na de bloei.

• Om besmetting het volgende jaar te voorkomen, verzamel en verbrand je in het najaar de bladeren en besmette vruchten die aan de boom zijn blijven hangen of op de grond zijn gevallen
• Gebruik een ontsmette snoeischaar en snoei en verbrand de zieke twijgen 
• Maak in het voorjaar, tijdens het uitlopen (het openbarsten van de bladknoppen), bespuitingen met Bordeauxse pap   
• Herhaal de behandeling wanneer de jonge kweeperen zich vormen en vervolgens bij het vallen van de bladeren in het najaar
• Een aftreksel van paardenstaartgier beschermt je fruitboom in het voorjaar en najaar ook tegen schimmelziekten

→ Alles weten over schurft 

De echte meeldauw

Witte viltlaag of echte meeldauw is een zeer vaak voorkomende schimmelziekte, ook bij fruitbomen. Ze wordt veroorzaakt door een schimmel waarvan de ontwikkeling wordt bevorderd door warme temperaturen en een hoge luchtvochtigheid.

Herkenning

Echte meeldauw herken je aan een grijswitte, meelachtige witte viltlaag die de bladeren, de bladknoppen en bloemknoppen bedekt. De aantasting kan zich uitbreiden over het volledige blad, dat gaat bobbelen. Bij een zware aantasting kunnen ook de jonge vruchten worden aangetast; ze krijgen dan witachtige vlekken en worden ongeschikt voor consumptie. Alle delen van de boom vervormen en verdrogen uiteindelijk.

Preventie

Je kunt het beste handelen zodra de eerste tekenen verschijnen, want deze schimmel kan moeilijk te bestrijden zijn als hij zich eenmaal heeft gevestigd.

• Snoei om een goed geventileerde boomkroon te behouden zodat de lucht erdoor kan circuleren
• Kies bij voorkeur variëteiten van kweeperen die weinig vatbaar zijn voor de ziekte
• Denk eraan de voet van de planten bij warm weer regelmatig water te geven en voorkom dat het blad nat wordt
• Verzamel de aangetaste delen en verbrand ze om te voorkomen dat de schimmel in de winter overleeft en in het voorjaar of de zomer opnieuw actief wordt

Natuurlijke behandeling

Als de echte meeldauw zich heeft gevestigd, moeten alle aangetaste delen absoluut worden verwijderd en verbrand. Regelmatige verneveling met paardenstaartgier of brandnetelgier om de 2 weken, voornamelijk in het voorjaar en het najaar, is bijzonder geschikt om echte meeldauw te voorkomen.

→ Meer informatie over echte meeldauw of witte viltlaag vind je in de adviesfiche van Virginie.

Moniliose

De moniliose is een andere schimmelziekte die zeer veel voorkomt in boomgaarden. De ziekte wordt veroorzaakt door verschillende soorten schimmels. De kweepeer wordt aangetast door de Monilia linhartiana, die zich ontwikkelt tijdens de bloei bij zacht en vochtig weer. De schimmel tast vooral vruchten aan die beschadigd zijn door hagel of vogelbekken. De wind of insecten verspreiden de sporen, die de bloemen, bladeren en vervolgens de vruchten infecteren doordat ze via de wond binnendringen.

Herkenning

In de winter is de schimmel te herkennen aan de aanwezigheid van kankers op de takken. Later in het voorjaar, vooral tijdens een regenachtig voorjaar, treedt de eerste aantasting op. De bladeren worden bedekt met grote bruin tot roodbruine vlekken en verspreiden een kenmerkende geur van bittere amandelen. Aangetaste bloemen verdrogen en vallen af. De vruchten vertonen ronde, bruine plekken van rotting en witte pustels. Ze rotten snel, mummificeren en blijven aan de boom hangen zonder te vallen. 

Preventie

• Verwijder en verbrand alle gemummificeerde vruchten en takken die bedekt zijn met kankers om te voorkomen dat de ziekte het volgende jaar terugkeert
• Bescherm de vruchten tegen wespen en vogels
• Let op het ontstaan van rot op vruchten die zich vormen

Natuurlijke behandeling

• Bij het uitlopen over de hele boomkroon, behandel met Bordeauxse pap
• Ook als preventieve behandeling, vanaf de bloei, besproei met afkooksels van heermoes en herhaal de toepassing meerdere keren

→ Moniliose bij fruitbomen – DEZE ZIEKTE VOORKOMEN EN BEHANDELEN

Moniliose

De bladvlekkenziekte

De bladvlekkenziekte is ook een schimmelziekte die regelmatig de kweepeer aantast. Ze wordt veroorzaakt door de schimmel Entomosporium maculatum. Een vochtige periode in het voorjaar of de zomer bevordert het ontstaan ervan.

Herkenning

Kleine ronde, bruine vlekken met kenmerkende korstjes zijn zichtbaar op de bladeren. De necrose breidt zich uit over het hele blad, dat geel wordt en uiteindelijk vroegtijdig afvalt. Door het vroegtijdig afvallen van de bladeren verzwakt de boom. De ziekte tast de kweeperen aan, die vervormen en barsten.

Preventie

• Plant niet te dicht op elkaar
• Lucht de boomkroon door het midden ervan te snoeien
• Verwijder de aangetaste bladeren en vruchten en verbrand ze

Natuurlijke behandeling

• Besproei met Bordeauxse pap in het voorjaar tijdens het uitlopen en vóór de bloei
• Herhaal de behandeling in het najaar, wanneer de bladeren vallen
• Preventieve behandelingen met afkooksel van heermoes zijn ook effectief

Bruine vlekken met een necrotisch grijs centrum en een donkere rand zijn kenmerkend voor bladvlekkenziekte

De fruitmot

De fruitmot is een nachtvlinder uit de familie van de bladrollers, Cydia pomonella, waarvan de rups in het larvenstadium schade veroorzaakt aan veel pit- en steenvruchten. De fruitmot is zeer moeilijk te ontdekken, omdat hij ‘s nachts actief is en overwintert in een cocon onder de schors van bomen. De aanwezigheid van de larven brengt de ontwikkeling van jonge vruchten en de oogst in gevaar.

Herkenning

In de zomer graven de kleine larven van de fruitmot gangen in kweeperen tot aan de pitten. Ze verraden hun aanwezigheid door spiraalvormige gangen die zichtbaar zijn op de schil en door de kleine gaatjes omgeven door necrotische vlekken die ze in de vrucht achterlaten en waaruit bruine uitwerpselen tevoorschijn komen. Aangetaste vruchten vallen af en zijn ongeschikt voor consumptie.

Preventie

• Hang aan het begin van het voorjaar specifieke feromoonvallen in de takken om volwassen vlinders te vangen en de voortplanting te verhinderen
• Hang half juni lijmvallen aan de stammen om de larven te vangen
• Borstel de stammen met een harde borstel om deze overwinterende cocons te verwijderen
• Bevorder de biodiversiteit en de vestiging van natuurlijke vijanden van de fruitmot (mezen, vleermuizen, oorwormen) 
• Verzamel de aangetaste vruchten en verwijder ze

Natuurlijke behandeling

• Vernevel klei, in de vorm van gecalcineerd kaoliniet, om een minerale barrière te creëren die de vlinder ervan weerhoudt de kweepeer te bezoeken
• Vernevel een product met het granulosavirus (Carpovirusine) over het blad of gebruik een behandeling op basis van Bacillus thuringiensis om de rupsen te bestrijden
• Breng om de 15 dagen in april en mei brandnetelgier aan

→ Ontdek meer tips om de fruitmot op natuurlijke wijze te bestrijden in onze speciale fiche.

De bladluizen

De aantasting door twee specifieke soorten bladluizen, de groene bladluis en de wollige appelluis, blijkt bijzonder vaak voor te komen bij de kweepeer. Een droog en warm klimaat bevordert hun vestiging. Ze tasten vooral de jonge scheuten aan, meestal in het voorjaar. Deze insecten zuigen sap op en verzwakken de boom.

Herkenning

De bladeren krullen om en drogen uiteindelijk volledig uit. De honingdauw van de bladluis bevordert de ontwikkeling van roetdauw, een zwarte schimmel die zichtbaar is op de bladeren. De wollige appelluis is te herkennen aan zijn kolonies met een wollig uiterlijk die de takken, jonge scheuten en bloemen van de boom bedekken. Na verloop van tijd neemt de fruitproductie af en treedt er verzwakking van de kweepeer op.

Preventie

• Spoel de bladluizen weg door je boom met een tuinslang af te spuiten
• Bevorder de biodiversiteit in de boomgaard om natuurlijke vijanden en directe predatoren van bladluizen aan te trekken (gaasvliegen, zweefvliegen, lieveheersbeestjes, vogels..)
• Plaats een lijmband op de stam om de mieren te vangen die de bladluiskolonies in stand houden
• Plaats lokplanten in de buurt (Oost-Indische kers) om natuurlijke vijanden van bladluizen aan te trekken

Natuurlijke behandeling

In de winter kun je ook de stam insmeren met kalk of op de hele boom aanbrengen om de eieren die onder de schors en in de bladknoppen overwinteren, te vernietigen.

De beste manier om een aantasting door bladluizen te bestrijden, is door aftreksels van boerenwormkruid of brandnetelgier op het aangetaste blad te spuiten.

Je kunt ook een oplossing van zwarte zeep spuiten (1 liter water op 4 tot 5 eetlepels zwarte zeep)

Je kunt ook een natuurlijk insecticide op basis van pyrethrum of een bladluismiddel op basis van paraffineolie gebruiken dat door contact werkt en de plagen verstikt.

→ Marion legt uit “Hoe bestrijd je de wollige appelluis?”

Kolonie van bladluizen

De hoplocampa

De hoplocamp is een klein gevleugeld insect dat op een vlieg of een kleine wesp lijkt. Het legt eitjes in de geopende bloemen van de kweepeer. De larven dringen vervolgens de jonge kweeperen binnen en graven daarin gangen. In kleine aantallen helpen hoplocampen bij het uitdunnen van de vruchten, maar bij een zware aantasting brengen ze de oogst in gevaar. De aantasting begint vroeg, aan het begin van het seizoen.

Herkenning

Op de jonge vruchten zijn sporen te zien van de gangen die door de larven zijn gegraven en hun uiterlijk aantasten. Het klokhuis van de vrucht is gevuld met  uitwerpselen en boormeel. Omdat ze bewoond zijn, vallen ze voortijdig af, lang voordat ze rijp zijn, meestal in juni.

Ter voorkoming

• Raap afgevallen aangetaste vruchten op en verwijder ze
• Graaf in het najaar de larven op die in rust gaan door de bodem tot op 10 cm diepte om te keren

Natuurlijke bestrijding

1. Hang vlak voor de bloei witte vliegenstrips op die met lijm zijn ingesmeerd; de insecten zullen ze verwarren met de witte bloemen en erin vast komen te zitten  
2. Zodra ze verschijnen, vernevel je afwerende planten: vernevel aftreksels van boerenwormkruid of absint
3. Strooi in het voorjaar, zodra de eerste plaaginsecten verschijnen, larven van  biologische bestrijders over de bodem