Hoe bestrijd je de wollige appelluis?

Herken de wollige appelluis en de symptomen ervan bij de appelboom

Hoe ziet de wollige appelluis eruit?

De wollige appelluis (Eriosoma lanigerum) is een klein insect uit de orde van de halfvleugeligen, waartoe ook wantsen, cicaden en schildluizen behoren. Met een lengte van nauwelijks 3 mm is hij herkenbaar aan zijn lichaam, dat bedekt is met een witte, wollige en draderige waslaag, vandaar zijn andere naam wolbladluis.

De volwassen exemplaren hebben meestal geen vleugels (ze zijn ongevleugeld), maar in de zomer verschijnen er gevleugelde individuen met een bruin lichaam en een lichtere, wollige bedekking.

De larve lijkt op de volwassen luis, met een paarszwart lichaam, maar is kleiner.

De plaag zou afkomstig zijn uit Noord-Amerika en aan het einde van de 18e eeuw per ongeluk in Europa zijn geïntroduceerd.

Levenscyclus

In het vroege voorjaar, vanaf maart-april, komen de eerste volwassen wollige appelluizen uit hun winterrust, zodra de temperaturen ongeveer boven 7 °C komen. Ze trekken dan naar de appelbomen en soms ook naar andere fruitbomen of heesters, zoals kweeperen of meidoorns. Hun activiteit duurt voort tot het najaar, meestal tot oktober.

De voortplanting gebeurt door parthenogenese, wat betekent dat de vrouwtjes niet bevrucht hoeven te worden. Ze brengen bijna honderd larven voort, die zich net als de volwassen luizen voeden met het sap van de appelboom, dat ze met een stileth aaltje uit de takken halen door de schors heen te prikken.

In het voorjaar volgen meerdere generaties vrouwtjes elkaar op en in de zomer verschijnen gevleugelde exemplaren, die de kolonie verspreiden en vermenigvuldigen op naburige appelbomen.

De laatste larven die worden voortgebracht, overwinteren als nimfen onder de schors of in de spleten van de waardboom.

Een zachte winter verlaagt de natuurlijke sterfte onder de larven, waardoor in het voorjaar een snellere aantasting kan ontstaan.

Schade door de wollige appelluis

De schade aan de appelboom is gemakkelijk zichtbaar. Allereerst bedekken lange, wollig uitziende kolonies de takken, jonge scheuten en bloemen van de boom.

De wollige appelluis van de appelboom voedt zich door sap op te zuigen en tast zowel de stam als de takken aan, en soms zelfs de oppervlakkige wortels. In tegenstelling tot de grijze bladluis komt hij echter nooit op de bladeren voor.

Het is niet zozeer het opzuigen van het sap dat de gezondheid van de boom aantast, maar vooral het giftige speeksel dat tijdens de prikken van het insect wordt geïnjecteerd. Dit verzwakt de boom en bevordert de overdracht van virussen.

De gevolgen van de aanwezigheid van wollige appelluizen zijn:

• een vertraagde groei van de boom
• vervorming van de bladeren, die omkrullen
• ontwikkeling van roetdauw op de bladeren en vruchten, een ziekte waarbij een kleverige, zwarte substantie wordt afgescheiden

Vervolgens stelt men bij een massale en langdurige aantasting het volgende vast:

• vervorming van de schors en het ontstaan van verdikkingen
• blootliggend hout en vorming van kanker, wat leidt tot vervormde scheuten, opensplijtende takken en een slechte sapstroom; deze open wonden bevorderen ook het ontstaan van andere ziekten (schimmels, bacteriën…)

Op termijn neemt naast de esthetische schade ook de fruitproductie af en treedt er achteruitgang van de appelboom op.

(Foto Wikimedia Commons)

Natuurlijke middelen tegen wollige bloedluis

Mechanische bestrijding

• Bladluiskolonies kunnen met water worden weggespoten, met een vernevelaar of tuinslang. Ze kunnen ook handmatig worden verwijderd, als de kolonie nog niet te groot is.
• Door een lijmband rond de stam van de appelboom aan te brengen, kunnen mieren worden gevangen. Omdat deze niet selectief is, vangt hij echter ook andere nuttige insecten. Daarom wordt het gebruik ervan alleen in het voorjaar aangeraden, om de verspreiding van wollige bladluizen te voorkomen, en met mate.
• Als laatste redmiddel kun je een natuurlijk insecticide op basis van pyrethrum of een bladluisbestrijdingsmiddel op basis van paraffine gebruiken, geschikt voor gebruik in de biologische landbouw. Je kunt ook kiezen voor een oplossing van zwarte zeep, die je vernevelt aan het einde van de dag (1 l water op 4 tot 5 eetlepels zwarte zeep).

Ook natuurlijke middelen zijn niet selectief. Ze hebben dus ook gevolgen voor andere insecten, waaronder essentiële bestuivers. Breng ze daarom bij voorkeur plaatselijk aan en indien mogelijk buiten de bloeiperiode.

Tot slot kun je na het vallen van de bladeren een winterbehandeling op de appelboom toepassen, meestal in november en tot en met januari-februari. Het middel (witte olie, koolzaadolie) wordt verdund en verneveld over de hele boom, van de stam tot de gesteltakken, waarbij je extra aandacht besteedt aan spleten waarin parasieten zich verbergen.

Je kunt ook de stam witkalken.

De behandeling verstikt alle overwinterende stadia, zoals eieren, larven en volwassen insecten. Pas deze toe bij een sterke aantasting in het voorgaande jaar, maar niet standaard.

Je kunt de stam ook eenvoudig met een harde borstel schrobben om de overwinterende eieren te verwijderen.

De boom besproeien en een lijmband aanbrengen behoren tot de bestrijdingsmethoden

Biologische bestrijding

Biologische bestrijding maakt het mogelijk om een plaag of schadelijk organisme te bestrijden door het gebruik van levende biologische bestrijders. Deze methode is gebaseerd op het natuurlijke evenwicht en natuurlijke predatie.

Maak indien nodig gebruik van biologische bestrijders, bijvoorbeeld larven van lieveheersbeestjes of zweefvliegen.

Voor een beginner kan het echter moeilijk zijn om de juiste soort voor het probleem te kiezen en de juiste methode te bepalen om deze in de tuin uit te zetten. Daarom is het soms eenvoudiger om hun aanwezigheid op natuurlijke wijze in de tuin te bevorderen, zodat de verspreiding van plagen wordt voorkomen.

Preventie tegen de wollige bloedluis

Er bestaan verschillende natuurlijke preventieve middelen tegen de wollige bloedluis:

• vermijd het telen van rassen waarvan bekend is dat ze gevoelig zijn voor bladluizen, zoals ‘Reine des Reinettes’, ‘Calville Blanc’, ‘Reinette du Canada’, ‘Belle de Boskoop’ en kies voor resistente onderstammen
• beperk de stikstoftoevoer, want een teveel aan stikstof maakt het sap van de boom aantrekkelijker voor bladluizen
• plant in de buurt van appelbomen een mengsel van eenjarige bloemen tegen bladluizen, dat speciaal is samengesteld om plagen door dit insect te beperken
• teel kruiden zoals tijm, lavendel, munt, salie of dille. Hun sterke geur heeft ook een afwerend effect op bladluizen
• sommige tuiniers gebruiken aftreksels van brandnetelgier, varen, citroenmelisse of alsem, of knoflookinfusies

De biodiversiteit in de tuin bevorderen

De wollige bloedluis heeft verschillende natuurlijke vijanden: vogels, lieveheersbeestjes, gaasvliegen, zweefvliegen en de sluipwesp Aphelinus mali… Door een biologisch evenwicht te creëren, geef je deze dieren een plek in de tuin en zorg je ervoor dat ze er blijven.

Daarvoor kun je schuilplaatsen, insectenhotels, nestkasten, voederbakken en drinkplaatsen voor vogels plaatsen (de koolmees is dol op bladluizen en larven), maar ook waardplanten voor de natuurlijke vijanden telen: bijenvoer, bernagie of een bloemenweide met bloemen om lieveheersbeestjes aan te trekken.

Stimuleer tot slot ook de aanwezigheid van natuurlijke vijanden van mieren, die bladluizen houden om zich met hun honingdauw te voeden, zoals spinnen en hagedissen.

Breng meer biodiversiteit in je tuin!