Voorjaarsbollen: bestuivers zijn er dol op!

Waarom is bestuiving in het voorjaar belangrijk?

Dat weten we maar al te goed: veel insecten spelen een rol als bestuiver, omdat ze het stuifmeel dat zich op de meeldraden (mannelijke voortplantingsorganen) bevindt, op hun lichaam en kleine pootjes meenemen en dit onbedoeld overbrengen op de vrouwelijke voortplantingsorganen (de stamper) van andere bloemen die ze bezoeken. Zo zorgen ze voor de bestuiving van planten, een essentieel onderdeel van de voortplanting van planten, en daarom worden deze insecten bloembezoekende insecten genoemd. Bij vliesvleugeligen (bijen, hommels, wespen, mieren…) en vlinders denk je hier misschien als eerste aan, maar in deze grote groep bestuivers mogen ook tweevleugeligen (vliegen, mugjes, zweefvliegen…) en kevers niet worden vergeten, net als gaasvliegen en oorwormen, die zich eveneens met de hele bloem of delen ervan voeden. Ook vleermuizen en vogels maken deel uit van deze grote groep dieren die een essentiële ecologische functie vervullen in natuurlijke ecosystemen.
Nectar, rijk aan suikers, en stuifmeel, rijk aan eiwitten, koolhydraten en vetten, zijn onmisbaar voor de vlucht van al deze kleine gevleugelde dieren, omdat ze hun de energie leveren die ze nodig hebben voor hun activiteit, vooral na het einde van de winter, een rustperiode. Bloemen hebben dus insecten nodig, maar insecten hebben ook bloemen nodig.
Zodra het warm genoeg is, gaan de bijen weer aan het werk en zijn de vroege bloei en bloemen voor hen van groot belang om hun energievoorraad aan te vullen en te overleven. In deze periode van het jaar hebben bloembezoekende insecten de meeste behoefte aan toegang tot voedsel. Zo kunnen ze hun nest bouwen en zich voortplanten, wat essentieel is voor de levenscyclus van de tuin. Op hun beurt dragen ze bij aan het ecosysteem van de tuin, doordat ze voedsel vormen voor kleine zoogdieren, spinnen en vogels.

→ Pascale legt je de verschillen tussen drachtplanten en nectarplanten uit.

Het is voorjaar! De tamme en wilde bijen en alle nectarverzamelaars gaan weer aan het werk

Welke voorjaarsbollen zijn het meest bijvriendelijk?

Er zijn ongeveer twintig bolgewassen die bijzonder interessant zijn vanwege hun vroege bloei en hun kwaliteiten als leverancier van stuifmeel en nectar. Let op: blauwe, paarse en gele bloemen zijn gemakkelijker te vinden voor bijen en andere bestuivers, terwijl felgekleurde bloemen (rood, oranje) beter opvallen voor vlinders. Ook zijn botanische soorten (die in deze vorm in de natuur voorkomen, in tegenstelling tot cultivars) altijd aantrekkelijker voor hen. Tot slot vergroot u de diversiteit aan bestuivers door de vormen van bloemen die zijn aangepast aan de morfologie van verschillende bestuivers, af te wisselen. Hier volgen enkele van de meest aanbevolen bollen:

• Galanthus nivalis: dit piepkleine bolgewas, het bekende sneeuwklokje, bloeit als eerste tussen februari en maart. Het wordt aanbevolen om het in grote partijen aan te planten.
• de helmbloemen: met blauwe buisbloemen (Corydalis flexuosa en zijn cultivars) en Corydalis elata, die vanaf april bloeien, of met een mauvekleurige bloei, zoals Corydalis solida (tussen maart en mei), of ook Corydalis lutea. De roomwitte helmbloem (Corydalis ochroleuca) is eveneens geliefd bij vlinders.
• Uvularia grandiflora (het feestklokje) heeft een prachtige citroengele bloei en is een van de eerste planten die vooral aan bijen en hommels stuifmeel en nectar leveren.
• Muscari armeniacum bloeit intensblauw, tussen eind februari en maart-april, afhankelijk van de regio.
• De botanische hyacinten, vooral de boshyacint (Hyacinthoides non scripta), die al vanaf april bloeit en nectar levert aan hommels en bijen, maar ook de Spaanse hyacint (Hyacinthoides hispanica) met eveneens blauwachtige klokvormige bloemen, de oosterse hyacint (Hyacinthus orientalis) en Bellevalia romana, de Romeinse hyacint met witte bloemen.
• De botanische narcissen, zoals Narcissus pseudonarcissus ‘Obvallaris’ , die in april bloeit, Narcissus bulbocodium vanaf februari-maart, Narcissus triandrus en ook de narcis van Constantinopel (Narcissus tazetta), die zeer veel nectar levert.
• De sieruien, waaronder ook bieslook en daslook (Allium ursinum), die meestal zeer veel stuifmeel en nectar leveren, iets later, vanaf mei tot en met juni, en zo de voedselvoorraad van bestuivers aanzienlijk vergroten. Allium aflatunense ‘Sensation Purple’ en Allium moly (goudlook) leveren bijzonder veel nectar.

Muscari armeniacum, Hyacinthoides non-scripta (boshyacint), Allium schoenoprasum (bieslook), Corydalis flexuosa en Uvularia grandiflora

Tips voor een bijen- en vlindervriendelijke tuin inrichting

Naast het planten van een groot aantal bijenplanten in het voorjaar is het ook belangrijk om een speelveld in te richten dat de biodiversiteit verder vergroot, met name door een leefgebied voor alle bestuivers te creëren. Er zijn verschillende mogelijkheden:

•  Beplanten met inheemse soorten, wilde en lokale bloemen die nuttig zijn voor wilde bijen
• Ruimte bieden aan nestgelegenheid en leefgebieden voor kleine dieren en insecten, bijvoorbeeld door een natuurlijke vijver zonder vissen aan te leggen, kleine waterpartijen te plaatsen, zones met dood hout of hopen bladeren te behouden, ook stapelmuurtjes van natuursteen aan te leggen, soortenrijke hagen (samengesteld uit verschillende soorten heesters) of bosjes met bomen en heesters aan te planten, insectenhotels te plaatsen, vleermuiskasten op te hangen enzovoort.
• Zones in de tuin laten verwilderen of ze laat maaien, zodat er het hele jaar door ook veel insecten kunnen leven

→ Lees ook: Inheemse planten: een overzicht, Plant inheemse soorten om bestuivende insecten aan te trekken, Hoe maak je je tuin natuurlijker?, Cottagecore: de trend van de landelijke tuin en onthaasten.

Sommige delen van de tuin wat wilder laten worden is belangrijk voor de biodiversiteit

Het belang van plantendiversiteit en gespreide bloeiperioden

Hoewel het belangrijk is om bestuivers vanaf het einde van de winter, zodra de temperaturen zachter worden, van voedsel te voorzien, is het onmisbaar om de bloeiende planten die nectar en stuifmeel leveren te variëren, zodat de bloei langdurig wordt gespreid. Om hun levenscyclus te voltooien, hebben insecten en biologische bestrijders in de tuin namelijk vaak gedurende meerdere seizoenen voedsel nodig. We planten daarom niet alleen andere bollen, maar ook vaste planten, heesters en bomen die nuttig zijn voor een gespreide bloei, afkomstig van verschillende planten. Zo blijft de activiteit van bestuivers het hele jaar door op peil.
Van de bollen die aan het einde van het voorjaar de eerder genoemde soorten opvolgen, zijn het vooral de sieruien die aantrekkelijk zijn, evenals de Camassia, gevolgd door de Kaapse hyacint aan het begin van de zomer.

Kies een grote variatie aan bollen, vaste planten, heesters en bomen die nectar en stuifmeel leveren en waarvan de bloei over de seizoenen heen is gespreid

Bestuivervriendelijke tuinpraktijken

Gebruik natuurlijk geen pesticiden en kies voor biologische tuinmethoden om bestuivers te beschermen. Pas ook vruchtwisseling en plantcombinaties toe voor een evenwichtig tuinecosysteem.

→ Raadpleeg ons artikel over biologische bestrijding in de tuin en moestuin: biologische bestrijders, en onze handleidingen voor het maken van gier en aftreksels, bijvoorbeeld brandnetelgier.