Om de winter achter je te laten, is er weinig mooier dan de bloei van voorjaarsbollen! Met hun schitterende kleuren fleuren voorjaarsbollen de tuin bij sommige soorten al vanaf februari op, tot aan het begin van de zomer. Om deze bloei voor te bereiden, plant je narcissen, tulpen, krokussen, lelies en irissen, lenteklokjes en Chionodoxa's al in het najaar. Elk jaar komen ze onveranderlijk terug, steeds mooier en rijker bloeiend.
Om eindeloos te vermeerderen en nieuwe planten te krijgen, of om een plant te verjongen en te vernieuwen, is het vaak nodig om voorjaarsbollen te scheuren. Hoewel het principe van scheuren hetzelfde blijft, kan de werkwijze per soort verschillen.
Ontdek samen met ons hoe je de bollen, knollen, wortelstokken en tubers van de verschillende bolgewassen die in het voorjaar onze borders, randen en potbeplantingen opfleuren, kunt scheuren.
De verschillende voorjaarsbollen
Concreet is een bol het vlezige deel van een plant waarin de plant voedselvoorraden aanlegt. Voorjaarsbollen hebben een winterse rustperiode waarin ze voedingsstoffen kunnen opslaan die nodig zijn voor hun groei en bloei. We onderscheiden drie groepen voorjaarsbollen:
- Echte bollen: deze hebben vlezige bolrokken die concentrische rijen vormen. Elk jaar wordt de bol groter doordat hij nieuwe bolrokken vormt en bolletjes aanmaakt. Tot deze groep behoren narcissen, hyacinten, tulpen, kievitsbloemen, lelies, lenteklokjes en Hollandse irissen.
- Knollen bestaan uit één geheel en niet uit in elkaar passende rokken. Verdroogde bladeren beschermen ze tegen beschadigingen. Tot deze groep behoren krokussen.
- Wortelstokken zijn verdikte ondergrondse stengels. Aan de zijkanten of bovenkant ontstaan bladknoppen en aan de onderzijde wortels. De meeste wortelstokken zijn geleed. Een voorbeeld van planten met wortelstokken zijn baardirissen.
- Knollen zijn ondergrondse stengels met een onregelmatige vorm en compact vruchtvlees. Ze worden elk jaar groter. Tot deze groep voorjaarsbollen behoren anemonen en voorjaarscyclamen.
Afhankelijk van het type bol verschilt het scheuren enigszins.
Wanneer scheur je voorjaarsbollen?
Al deze bolgewassen vermeerderen zich in grote lijnen spontaan van jaar tot jaar. Toch is het raadzaam om ze om de 3 tot 5 jaar te scheuren, zodat ze behouden blijven of worden vernieuwd. Dit is meteen een mooie gelegenheid om je favoriete voorjaarsbollen elders in de tuin te planten of ze met familie, vrienden of buren te delen.
Het scheuren gebeurt niet voor elk type bol in precies dezelfde periode. Zo vermeerder je echte bollen, knollen en wortelstokken na de bloei, wanneer het blad volledig geel is geworden en op de grond is gaan liggen. Vanaf dat moment beginnen de bollen aan hun rustperiode om zich op de volgende bloei voor te bereiden. Afhankelijk van de soort scheur je dus van mei-juni tot september.
Knolgewassen scheur je daarentegen meestal aan het einde van de winter, doorgaans in maart, wanneer de bladknoppen in jonge scheuten veranderen.
Enkele voorzorgsmaatregelen voordat je bolgewassen scheurt
Een goede hygiëne is in alle stadia van het scheuren essentieel. Dat is belangrijk voor het aanslaan en overleven van de bollen:
- Maak snoeigereedschap vóór, tijdens en na gebruik schoon met brandspiritus. Zo voorkom je het best de verspreiding van ziekten.
- Slijp alle messen die je gebruikt zorgvuldig, zodat je beschadiging van het bolweefsel voorkomt.
- Was alle potten en bloembakken zorgvuldig waarin je de bollen wilt planten voordat je ze met potgrond vult.
- Bewaar potten met bollen op een koele, goed geventileerde plek, maar vorstvrij.
Hoe scheur je echte bollen en knollen?
De meeste echte bollen en knollen van narcissen, hyacinten, tulpen, sneeuwklokjes, nerines enzovoort vormen bolletjes, dus bollen in wording. Je kunt ze op twee manieren scheuren:
Pollen scheuren
- Steek de dichte pol uit met een spitvork en zorg dat je het gereedschap diep genoeg in de grond steekt. Elke pol moet volwassen bollen of knollen en bolletjes bevatten, dus bollen in wording.
- Scheur de pollen zoals je dat bij vaste planten zou doen: maak ze eerst met de hand in kleine pollen los en scheid ze daarna afzonderlijk.
- Maak de bollen vrij van de grond die eromheen zit en verwijder beschadigde exemplaren.
- Plant de losse delen van de bollen en de bolletjes meteen opnieuw op de gewenste diepte, afhankelijk van de soort. Sophie legt alles uit in dit artikel: Voorjaarsbollen: de gids voor plantdieptes.
Bolletjes scheuren
- Steek de pol uit met een spitvork.
- Maak alle bolletjes voorzichtig los van de oude bol. Elk bolletje moet een deel van de bolbodem hebben, waarop de wortels zich ontwikkelen.
- Plant de bolletjes elders in de tuin of in nieuwe potten of bloembakken, op een diepte van 2 of 3 keer hun eigen grootte, met de punt naar boven.
- Plant de oude bollen opnieuw. Je kunt ze ook bewaren om ze in het najaar te planten nadat je de grond ervan hebt verwijderd.
Bolletjes hebben minstens 2 jaar en soms zelfs 3 jaar nodig om zich goed te ontwikkelen en te bloeien.
Hoe scheur je knolgewassen?
Ter herinnering: knollen zijn ondergrondse stengels die bladknoppen, nieuwe stengels en wortels vormen.
- Steek de pol uit met een spitvork.
- Schud de knol voorzichtig om de grond te verwijderen.
- Verdeel de wortelkluit in meerdere stukken met een goed scherp mes. Zorg ervoor dat elk stuk een scheut of een bladknop heeft.
- Spuit een schimmelwerend middel op de blootliggende delen.
- Plant de stukken in een pot als het vriest, of in de volle grond als er geen kans op vorst meer is.
- Geef regelmatig water.
Hoe scheur je planten met wortelstokken?
Wortelstokken zijn eveneens ondergrondse stengels die horizontaal groeien. Irissen zijn hier een voorbeeld van.
- Steek de pol uit met de spitvork.
- Verwijder de grond door de wortelkluit los te schudden.
- Zoek de jonge wortelstokken aan de randen van de pol.
- Snijd deze wortelstokken in delen bij de basis van het blad, tussen twee scheuten in. Elk deel moet enkele bladeren of scheuten hebben.
- Snijd het blad tot de helft terug.
- Plant de delen en laat ze net boven het grondoppervlak uitsteken.
Je kunt de moederwortelstok opnieuw planten, maar deze bloeit vaak minder rijk omdat hij verouderd is.
Lelies vermeerderen door stekken van bolrokken
Lelies groeien uit bollen met veel bolrokken, die allemaal een nieuwe plant kunnen voortbrengen. In de zomer kun je de bol uit de grond halen en elke bolrok voorzichtig losmaken, waarbij je een stukje van de bolbodem behoudt.
Plant daarna elke bolrok in een mengsel van 3/4 zand en 1/4 potgrond. Na ongeveer twaalf weken vormt elke bolrok een bolletje.
Opmerkingen