De juiste kruisbes kiezen

Afhankelijk van de kleur van kruisbessen

De vruchten van de kruisbes zijn gemakkelijk te onderscheiden van aalbessen. Allereerst aan hun groeiwijze! Aalbessen groeien in trossen, terwijl kruisbessen rechtstreeks aan de stengels groeien, die afhankelijk van de variëteit min of meer doornig zijn. Kruisbessen zijn dus losse vruchten die één voor één worden geoogst, afhankelijk van hun rijpheid. De andere bessen worden daarentegen in hele trossen geoogst.

Kruisbessen zijn ook te herkennen aan de omvang van hun vruchten, die veel groter en doorschijnend zijn. Afhankelijk van de variëteit kunnen ze verschillende kleuren krijgen. Bovendien zijn ze rijk aan vitamine A, B en C en aan mineralen (calcium, ijzer, kalium en fosfor) en bevatten ze weinig calorieën.

Geelgroene kruisbessen

Sommige kruisbessenvariëteiten hebben bessen met een kleur die varieert van groen tot geel, en die min of meer behaard zijn. Het vruchtvlees is meestal geelachtig. Zo produceert de variëteit ‘Lady Sun’ donkergele, zeer sappige vruchten. Zoals de naam al doet vermoeden, geeft de variëteit ‘Golden Drop’ vruchten die geler dan groen zijn. Ze hebben zelfs een fris zurige gele kleur en zijn licht donzig.

De kruisbes ‘Hinnonmaki vert’ is bijzonder interessant vanwege de vruchten die grotendeels lichtgroen gekleurd zijn en zeer licht vruchtvlees hebben. De vruchten van de variëteit ‘Lady Delameen’ zijn daarentegen zeer doorschijnend groen en vooral erg groot.

Kruisbessen zijn er met geelgroene, rode of roze vruchten

De variëteit ‘Invicta’ geeft zeer licht geelgroene vruchten die bijna wit lijken. Ze zijn daarentegen stevig en sappig.

Rode kruisbessen

Sommige kruisbessenvariëteiten hebben prachtige, zeer donkerrode bessen. ‘Captivator’ produceert al vanaf het eerste jaar bordeauxrode vruchten met sappig, stevig en heerlijk geurend vruchtvlees. De kruisbes ‘Hinnonmaki Rouge’ heeft daarentegen grote, ronde vruchten met een donkerrode schil en geel vruchtvlees. De vruchten van ‘Freedonia’ zijn kenmerkend wijnrood, net als die van ‘Winham’s Industry’.

De bessen van de variëteit ‘Worcesterberry’ zijn eveneens rood, maar veel lichter van kleur.

Roze kruisbessen

De vruchten van de variëteit ‘Pixwell’ zijn eerst lichtgroen en kleuren bij rijpheid roodachtig tot violetroze. Naarmate deze vruchten bijna pruimkleurig worden, worden ze ook zoeter.

Afhankelijk van de smaak van de bessen

Kruisbessen zijn door hun fruitige en evenwichtige smaak, die tegelijk zoet en zuur is, zeer smakelijke vruchten. Maar bij sommige variëteiten is de zuurheid sterker aanwezig, terwijl andere een veel zachtere smaak hebben. Zo staat de variëteit ‘Freedonia’ bekend om haar zeer fruitige, tegelijk zachte en zoete, goed uitgebalanceerde smaak. Net als ‘Golden Drop’, waarvan de vruchten zacht en zoet zijn. ‘Captivator’ heeft dezelfde smaakeigenschappen: haar kruisbessen zijn mooi in balans, misschien iets zuurder dan zoet.

De kruisbessen van de variëteit ‘Golden Drop’ zijn bijzonder zacht en zoet

Zuurder zijn de vruchten van de variëteit ‘Lady Sun’, net als die van ‘Lady Delameen’. Toch is de suiker tijdens het proeven duidelijk waarneembaar. De kruisbessen van de variëteit ‘Winham’s Industry’ bevatten veel suiker, maar hebben een zeer lichtzure smaak.

Bij de grote vruchten van ‘Worcesterberry’, overheerst daarentegen de zurige smaak, maar subtiel en verfijnd, waardoor de smaakpapillen worden geprikkeld. Bovendien zijn ze zeer aromatisch.

Ter herinnering: de vruchten verschijnen op de gesteltakken van 2 tot 3 jaar oud, die je het beste met twee derde terugknipt om de vertakking te bevorderen en te ontwikkelen. Oude, dode of verdroogde stengels worden daarentegen tot op de bodem teruggesnoeid.

Afhankelijk van de productiviteit

Afhankelijk van de variëteit valt de oogst van kruisbessen in juli-augustus en duurt deze ongeveer een maand. De vruchten worden namelijk naarmate ze rijpen een voor een geplukt. Gemiddeld produceert een volwassen struik jaarlijks 1,5 tot 3 kg vruchten. Kruisbessen zijn bovendien zelfbestuivend, wat betekent dat er voor de bestuiving niet meerdere struiken nodig zijn. Het is dus een zeer interessante kleinfruitstruik om in de moestuin te planten, met een levensduur van ongeveer 12 tot 15 jaars.

Van de verschillende variëteiten staan sommige bekend om hun uitstekende productiviteit. Dat geldt voor ‘Invicta’, die vanaf juli grote eivormige vruchten met geel vruchtvlees produceert, tegelijk sappig en aromatisch. Met deze variëteit bent u verzekerd van een overvloedige oogst van ongeveer 3 tot 5 kg per struik. Bovendien is deze kruisbes zeer resistent tegen de veelvoorkomende ziekten die deze fruitsoort aantasten, namelijk echte meeldauw en bladvlekkenziekte. Het enige kleine nadeel, dat de oogst wat lastiger maakt, is dat de struik zeer doornig is. Handschoenen zijn verplicht bij het plukken van de vruchten.

‘Freedonia’ geldt ook als een van de rendabelste variëteiten. Deze variëteit is minder vroeg dan ‘Invicta’ en produceert vanaf augustus mooi ronde vruchten met een rozerode schil en doorschijnend roze vruchtvlees. Ze zijn aromatisch en mooi in balans tussen zoete en zure smaken. En als kers op de taart is deze variëteit vrijwel doornloos, wat de oogst aanzienlijk vergemakkelijkt.

Wat ‘Pixwell’ betreft, een cultivar van Amerikaanse oorsprong, ook deze is zeer productief. Afhankelijk van de teeltomstandigheden kan de oogst oplopen tot 6 kg per struik. De vruchten hebben zoet vruchtvlees en een lichtzure schil en verkleuren tijdens het rijpen van groen naar rozeroodpaars. Bij deze variëteit kunt u de vruchten het beste plukken wanneer ze zich precies tussen het groene en rode rijpingsstadium bevinden.

Afhankelijk van het oogstgemak

Bij kruisbessen kan de oogst door de omvang van de heesters eenvoudig lijken. Deze kleine, bossige heester met een stijve, rechte of licht gebogen groeiwijze en bladverliezend, middengroen en behaard blad wordt 80 cm tot 1,50 m hoog en wordt ongeveer even breed. Je hebt dus geen trapje of ladder nodig om kruisbessen te plukken. Deze heester past trouwens uitstekend in een fruithaag met frambozen of zwarte bessen.

De doornen maken het plukken van kruisbessen pijnlijk

De grootste moeilijkheid bij het plukken van kruisbessen zijn de doornen. Deze heester heeft namelijk slanke takken met drievoudige doornen op de stengels, die zeer stekelig zijn. Door de aanwezigheid van deze zeer scherpe doornen kan de oogst een tijdrovende klus worden. Toch staan sommige cultivars bekend om hun afwezigheid van doornen. Om te beginnen met ‘Captivator’, een van de weinige doornloze cultivars met vrij donker granaatrode vruchten met een friszure smaak.

Een andere cultivar maakt het plukken minder pijnlijk: ‘Lady Sun’. Hoewel deze cultivar doornen heeft, zijn het er duidelijk minder dan bij andere cultivars. Een andere cultivar heeft als bijzonderheid dat hij vrijwel geen doornen heeft, namelijk ‘Freedonia’, een late cultivar die mooie, ronde kruisbessen met een roze, licht behaarde schil geeft.

Om de teelt van kruisbessen te vergemakkelijken, kun je ze ook leiden. Olivier legt in een korte video, opgenomen samen met Patrick Chantry, uit hoe je dat doet.

De cultivar ‘Captivator’ is doornloos

Op basis van hun ziekteresistentie

De kruisbes kan gevoelig zijn voor enkele vrij algemene ziekten van cryptogame oorsprong. Een van de meest voorkomende ziekten is echte meeldauw, te herkennen aan de witte, poederachtige vlekken op de bladeren, jonge scheuten en bessen. Bladvlekkenziekte komt ook vrij vaak voor bij kruisbessen, en vooral bij de kruisbes. De ziekte is te herkennen aan vlekken die vanaf juni op het blad verschijnen en groter worden. Elke vlek heeft een lichtgekleurd centrum met een bruine rand. De bladeren worden geel en vallen af.

De variëteiten ‘Hinnonmaki rouge’ en ‘ Hinnonmaki vert’ zijn bestand tegen echte meeldauw

Veredelaars hebben groeikrachtige variëteiten ontwikkeld die veel beter bestand zijn tegen deze cryptogame ziekten. De variëteiten ‘Hinnonmaki rouge’ en ‘Hinnonmaki vert’ staan bekend om hun grote weerstand, net als ‘Worcesterberry’ en ‘Freedonia’.

→ Lees meer over: de ziekten en plagen van kruisbessen.