7 bomen waarvan het blad gemakkelijk vergaat

De els

Pioniersoorten met talrijke goede eigenschappen, zeer winterhard en snelgroeiend, de elzen of Alnus in het Latijn, zijn loofbomen uit de berkenfamilie, die van nature op vochtige bodems groeien. In Frankrijk komen drie elzensoorten voor, met een mooie piramidale groeiwijze:

• de zwarte els of Alnus glutinosus, de meest voorkomende soort
• de witte els of Alnus incana, die in de Alpen voorkomt
• en Alnus cordata of hartbladige els met hartvormige bladeren

Ze hebben mooie gerimpelde bladeren en vanaf januari langwerpige mannelijke katjes en vrouwelijke katjes in de vorm van kleine dennenkegels. Hun wortels bevatten mycorrhiza’s waarmee ze stikstof uit de lucht kunnen vastleggen, waardoor ze goed kunnen groeien op arme bodems en deze kunnen helpen bemesten en de kwaliteit ervan verbeteren.

De bladeren van elzen verteren snel en kunnen worden gebruikt om compost te verrijken, gemengd met meer koolstofrijke bladeren die bij voorkeur vooraf versnipperd worden. Ze kunnen als mulch worden uitgespreid in borders, potbeplantingen of de moestuin. Ze vormen geen erg duurzame bodembedekking, maar dragen wel bij aan een betere rijkdom en structuur van de bodem.

Bladeren van Alnus glutinosa

De hazelaar

De hazelaars, of Corylus avellana, zijn kleine bomen of grote heesters die beslist zeer geliefd zijn om hun heerlijke hazelnoten. Het gebruik van een gevorkte, gesnoeide hazelaartak om grondwater op te sporen, gaat terug tot de Kelten en wordt nog altijd toegepast.

Het blad van hazelaars verschijnt pas halverwege mei. De ovale en lancetvormige bladeren werden vroeger gerookt in plaats van tabak! Ze zijn licht en zacht, verteren goed en vormen snel humus. De hazelaar is zeer winterhard en kan groeien in gebieden met de strengste winters en in bergstreken. Gebruik daarom de grote hoeveelheid gevallen bladeren op de bodem als mulch rond je kwetsbaarste planten en bescherm ze zo tegen de kou. Tijdens het verteren voegen ze bovendien organische stof toe aan deze planten en zijn ze tegen het volgende mooie seizoen vrijwel verdwenen.

Bladeren van de hazelaar

De es

Zeer algemeen in de Europese bossen, is de gewone es of Fraxinus excelsior een snelgroeiende boom die zeer gemakkelijk te kweken is. De samengestelde, geveerde, bladverliezende bladeren (waarvan de deelblaadjes aan weerszijden van de bladsteel zijn gerangschikt, zoals bij een veer) werden vroeger door boeren verzameld om herkauwers tijdens droge zomers te voeden. Ze worden ook verwerkt in kruidenthee die bekendstaat om haar werking tegen gewrichtspijn en jicht.

De zachte bladeren, die uit kleine deelblaadjes bestaan, verschijnen laat en verkleuren in het najaar naar zachtgeel. Zodra ze op de bodem zijn gevallen, haast je dan om ze op te rapen voordat ze vergaan en spreid ze uit aan de voet van je aanplantingen. Door hun snelle afbraak verbetert de structuur van je bodem en wordt deze geleidelijk verrijkt.

Bladeren van de es

De wilg

Voornamelijk in de koele en vochtige gebieden van gematigde streken komen wilgen, in het Latijn Salix genoemd, als bladverliezende bomen of heesters voor. In onze tuinen kunnen wilgen met een ongelooflijke verscheidenheid aan vormen en afmetingen groeien:

• de treurwilg of Salix alba ‘Tristis’, met een zeer aantrekkelijke treurvorm
• Salix caprea of boswilg, die zich van andere wilgen onderscheidt door bredere, ovale bladeren
• Salix cinerea of grauwe wilg met een meer struikachtige dan heesterachtige groeiwijze
• maar ook Salix viminalis of katwilg, die wordt gebruikt voor de productie van wilgentenen dankzij de takken die tot 1 m per jaar kunnen groeien.

De Eskimo’s en Inuit verzamelen tegenwoordig nog steeds de jonge bladeren van Salix phylicifolia wanneer deze niet langer zijn dan enkele centimeters, en eten ze op verschillende manieren: rauw, gedroogd, toegevoegd aan soep of als aftreksel.

De kenmerkende bladeren van de wilg vallen in het najaar overvloedig en snel af. Als je ze niet wilt opruimen, kun je ze op de bodem laten verteren. Maai eroverheen om ze te versnipperen en het verteringsproces te versnellen. Met een opvangbak kun je ze ook gemakkelijker opruimen. Zo kun je ze aan de compost toevoegen. Door hun kleine formaat en fijne vorm verteren ze snel tussen andere, grotere en stevigere bladeren die vooraf zijn versnipperd.

Bladeren van de wilg

De vlierstruik

De vlierbomen zijn kleine bomen of heesters van het geslacht Sambucus. Stikstofminnende planten waarvan de aanwezigheid wijst op een stikstofrijke bodem, produceren vlierbomen talrijke kleine trossen rode, blauwe of zwarte bessen die zeer geliefd zijn bij vogels.

Hun bladeren hebben, verwerkt tot gier, talrijke waardevolle eigenschappen voor tuiniers. Om deze gier te maken, verzamelt u 1 kg bladeren die u enkele dagen laat fermenteren in 10 l water. De gier kan met name worden gebruikt:

• als repellent tegen wantsen, bladluizen, rupsen en schildluizen,
• als repellent tegen veldmuizen, woelmuizen en mollen
• als schimmelwerend middel.

Vlierbladeren hebben de zeer interessante eigenschap dat ze de afbraak van compost versnellen. Aarzel dus niet om ze in opeenvolgende lagen aan de compost toe te voegen, vermengd met fijngemaakte, koolstofrijkere bladeren en stikstofrijk plantaardig materiaal, zoals gemaaid gras en groenteschillen.

Bladeren en vruchten van de vlier

De kersenboom

De bladeren van kersenbomen, zowel van fruitkersenbomen als van sierkersen, zijn klein, dun en weinig leerachtig genoeg om snel te verteren. Ongeacht het gebruik, in compost of als mulch, moet u erop letten dat ze gezond zijn en geen ziekten en/of plagen dragen die gewoonlijk op deze bomen voorkomen.

Heel gelaten of fijngehakseld met de grasmaaier, de hakselaar of de bosmaaier, kunnen de gevallen bladeren van kersenbomen aan de compost worden toegevoegd, gemengd met andere bladeren en plantenresten in opeenvolgende lagen. Dankzij de werking van micro-organismen worden ze in de loop van de maanden omgezet in een rijke organische stof die u vervolgens als bodemverbeteraar kunt gebruiken. Als u ze niet wilt opruimen, wacht dan tot ze vallen en maai er eenvoudig overheen met de grasmaaier op de hoogste stand. Ze worden ter plaatse fijngehakt en verrijken uw bodem doordat ze snel verteren.

Kersenboombladeren

De berk

De berk, een boom die bekendstaat en gewaardeerd wordt om zijn mooie witte schors, is een veelvoorkomende boom in Frankrijk. De bladeren, die bijzonder rijk zijn aan vitamine C en flavonoïden, staan bekend om hun geneeskrachtige eigenschappen.

De driehoekige en glanzende bladeren van berken zijn vrij klein: 2 tot 5 cm lang. In het najaar vallen ze als een gouden regen. Behalve dat ze de kwaliteit van de bodem verbeteren wanneer ze verteren, kunnen ze ook worden verwerkt tot bladmest om een preventieve behandeling tegen schimmels te verkrijgen. Laat hiervoor gedurende enkele dagen 1 kg berkenbladeren in 10 l water in de volle zon trekken. De verkregen bladmest moet vervolgens, eenmaal gefilterd, tot 20% worden verdund. Het werkt als preventieve behandeling tegen schurft bij fruitbomen.

Net als de bladeren van de vorige bomen verteren berkenbladeren, die niet erg taai en klein zijn, gemakkelijk. Omdat het er vrij veel zijn, vormen ze een tapijt aan de voet van de bomen. Laat ze, als dat mogelijk is, op natuurlijke wijze verteren zonder in te grijpen. Ze vormen dan een rijke, levendige strooisellaag en verbeteren de bodem. Als ze op een gazon vallen dat je wilt behouden, raap ze dan op en gebruik ze als mulch in je borders en potbeplanting.

Voor gebruik in compost vul je een compostbak of maak je een eenvoudige hoop achter in de tuin; maak de hoop bij droog weer vochtig en dek hem af met een zeil, zodat het verteringsproces optimaal verloopt. Je hoeft het geheel alleen af en toe om te keren. Voeg wat water en/of brandnetelgier toe voor een goede compost.

Berkenbladeren