Lemna minor - Klein kroos

De Lemna minor, ook wel Klein kroos genoemd, is een van de meest voorkomende soorten kroos wereldwijd. Je vindt het in stilstaand en langzaam stromend water in de meeste landen van Afrika, Azië, Europa en Noord-Amerika. Het is een kleine, drijvende waterplant met ovale blaadjes van enkele millimeters groot. Het is een bladverliezende plant die de winter onder water doorbrengt en in het voorjaar weer aan de oppervlakte komt. Deze soort houdt van veel licht en koloniseert gemakkelijk zoet water met een hoog nitraatgehalte en veel organische stof. Een overmatige groei kan hinderlijk zijn voor de goede ontwikkeling van gewortelde waterplanten, omdat die dan geen licht meer krijgen. Het wordt daarom vooral in aquaria gebruikt, waar sommige soorten juist baat hebben bij het gefilterde licht onder een bedekking van kroos.

Lemna minor behoort tot de Aronskelkfamilie. Hoewel deze drijvende vaste waterplant wereldwijd heel gewoon is in stilstaand water, komt hij niet voor in arctische en subarctische klimaten en hoog in de bergen. De plant vermeerdert zich zeer snel wanneer de hoeveelheid zonlicht en de temperatuur goed zijn. In bepaalde situaties heeft dit kroos een groot potentieel voor waterzuivering, als organische meststof of als voedsel, maar het kan ook snel bepaalde niet-biologisch afbreekbare verontreinigingen sterk opnemen en deze naar andere delen van het milieu overbrengen. Het is een kleine drijvende plant die aan de oppervlakte blijft dankzij een interne luchtkamer. De ovale bladeren zijn 1 tot 8 mm lang en 0,6 tot 5 mm breed. Ze zijn lichtgroen aan de bovenkant en donkerder aan de onderkant. De onderkant is vlak of heel licht golvend. Elk volgroeid blaadje heeft een enkele, centrale wortel (meestal 1 tot 2 cm lang); deze wit tot groenige wortel wijst bijna altijd verticaal naar beneden in het water. Aan elke plant vormen zich kleine bladknoppen die uiteindelijk loslaten en een nieuwe plant vormen. In gematigde streken, wanneer de watertemperatuur onder de 6 à 7 °C daalt, produceert het kroos zetmeelkorrels die worden opgeslagen in een zogenaamd 'turion' (reserveknop). De plant sterft af en het turion zinkt naar de bodem, waar het de winter doorbrengt. In het voorjaar of de vroege zomer vormt zich een kiemplant die gaat groeien, naar de oppervlakte drijft en de seizoenscyclus begint opnieuw.

De Lemna minor kan in aquaria worden gebruikt om het water te zuiveren en minder verlichte, onderwaterzones te creëren die gewaardeerd worden door sommige planten- of vissoorten. Het is belangrijk om het niet in open, natuurlijke wateren te gebruiken, waar het als schadelijk wordt beschouwd en een negatieve impact heeft op de biodiversiteit. De snelle groei leidt tot de vorming van dichte tapijten op het wateroppervlak, waardoor licht en gasuitwisseling tussen lucht en water worden geblokkeerd. Dit kan leiden tot verstikking van het milieu, wat zeer schadelijk is voor andere soorten (flora en fauna), en tot een snelle ophoping van organische stof die zonder zuurstof niet kan worden afgebroken. Kroos neemt ook grote hoeveelheden mineralen op en heeft daardoor de neiging het watermilieu uit te putten.