Thelypteris palustris - Moerasvaren

De Thelypteris palustris, in de volksmond vaak Moerasvaren genoemd, is een botanische soort met bladverliezend loof die perfect is aangepast aan vochtige, moerassige of overstroomde gebieden en zich zelfs kan ontwikkelen tot een zwak ondergedompelde waterplant. Hij vormt prachtige, fijn verdeelde, lichtgroene bladeren (veren) die in een bossige pol bijeen staan. Deze varen met een kruipende wortelstok is nooit invasief. Hij staat schitterend bij waterpartijen, in groepen aangeplant, in halfschaduw of zelfs in de zon. Weinig eisend en zeer winterhard doet hij het goed op klei, geeft de voorkeur aan licht zure grond aan de oppervlakte, maar verdraagt ook kalksteen.

De moerasvaren, soms ook wel moerasniervaren genoemd, is een plant met een zwarte, slanke en kruipende wortelstok, oorspronkelijk afkomstig uit het gematigde noordelijk halfrond. Daar groeit hij vooral in moerassen en vochtige bossen, met name in veenachtige gebieden in de buurt van elzen. Deze plant behoort tot de familie van de Thelypteridaceae. De plant heeft een bossige groeiwijze, met een krans van veren die in het voorjaar uit de grond komen en een hoogte bereiken van 40 tot 80 cm bij een minimale breedte van 1 meter. De tot 50 cm lange wortelstokken produceren veel uitlopers, waardoor de plant zich zijwaarts kan verspreiden door de aanmaak van nieuwe veren die afzonderlijk opkomen en niet in een krans, zoals bij veel varens het geval is. De nieuwe 'krulharpen' (de karakteristiek opgerolde scheuten van varens) komen vanaf april boven de grond. Ze ontvouwen zich tot grote, onvruchtbare veren van 80 cm lang en 20 cm breed, kaal, dubbel geveerd en voorzien van lange bladstelen. De lobben van de deelblaadjes zijn gaafrandig en zeer licht naar de onderkant toe opgerold. Hun kleur is een zeer helder lichtgroen. De vruchtbare veren, die smaller zijn, komen ongeveer 6 weken later uit de wortelstok tevoorschijn. Aan hun onderkant dragen ze kleine bruine sporendoosjes (sori genoemd), die de plant bij het vrijkomen van de sporen op rijping, in het late zomer of najaar, bestuiven met een bruin poeder.

De Thelypteris is een gemakkelijke varen om te telen, zolang de bodem constant vochtig blijft, zelfs als deze zwaar en kleiachtig of licht kalkhoudend is. In groepen aangeplant, brengt hij licht bij een beekje, of kan hij zelfs ondergedompeld worden onder 10 cm water samen met een Saururus cernuus en een Typha laxmannii (kleine lisdodde) aan de rand van een sierlijke vijver. Het wonder van zijn krulharpen die uit de grond schieten, blijft altijd intrigerend en zal kinderen veel plezier bezorgen. Daarna ontvouwt zich het spektakel van zijn veren die zich ontrollen tot grote struisvogelveren en het licht laten spelen. Je kunt hem begeleiden met wederik, kruipparelkruid, ruit of akelei in losse, frisse grond, of met kattestaart en ijzerkruid in de zon. Ook een combinatie met de Japanse sleutelbloem en de wilde hyacint, die zich tussen zijn wortelstokken uitzaaien, is mogelijk.