Eryngium oliverianum - Kruisdistel

Eryngium × olivierianum is een hybride kruisdistel die opvalt door de metallic blauwe kleur van zijn stengels en bloeiwijzen, die versierd zijn met lange, stekelige schutbladen. De opgaande groei en langdurige bloei komen prachtig tot hun recht in zonnige borders, grindtuinen en op droge grond. De bloemen trekken bestuivende insecten aan en de stengels kunnen worden afgeknipt voor verse of droogboeketten. Bestand tegen wind en zeewind, is deze kruisdistel ook uitstekend geschikt voor droge tuinen.

Deze kruisdistel behoort tot de familie van de Schermbloemenfamilie (Apiaceae), net als de wortel en de venkel, ondanks zijn distelachtige uiterlijk. De officiële benaming is Eryngium × olivierianum; de naam Eryngium × zabelii, die nog veel in kwekerijcatalogi voorkomt, wordt nu als synoniem beschouwd. Het is een hybride tussen de Alpenkruisdistel, Eryngium alpinum, en de Bourgatkruisdistel, Eryngium bourgatii. De eerste groeit in bergweiden en rotstuinen van Europa, terwijl de tweede afkomstig is uit de bergen van het Iberisch Schiereiland en Noordwest-Afrika. Hun nazaat combineert de grote schutbladen van de eerste met de blauwe kleur en droogteresistentie van de tweede. Deze kruidachtige vaste plant vormt in het voorjaar een rozet van leerachtige, sterk getande en stekelige bladeren, die hartvormig of in lobben verdeeld zijn. Ze zijn olijfgroen tot grijsgroen en hebben blekere nerven. De plant ontwikkelt een diepe penwortel, waardoor hij droge periodes beter kan doorstaan, maar verplanten wordt lastig zodra hij goed is geworteld. In de zomer groeien stevige, vertakte stengels tot 80 of 90 cm hoog. Ze zijn eerst groen, maar krijgen onder invloed van de zon geleidelijk een blauwpaarse tint. Elke stengel draagt meerdere eivormige tot kegelvormige bloemhoofdjes, bestaande uit talloze minuscule bloemetjes. Deze bloeiwijzen worden omringd door een kraag van smalle, ingesneden en stekelige schutbladen, waarvan het metallic blauw intenser wordt in de volle zon en op arme grond. De bloei vindt plaats van juli tot september. Nectarrijke bloemen worden druk bezocht door bijen, vlinders en andere bestuivende insecten. De bloeiwijzen, met een doorsnede van 8 tot 10 cm, drogen aan de plant zonder direct hun vorm of kleur te verliezen, waardoor ze in de winter kunnen blijven staan of kunnen worden geplukt voor boeketten. Het blad en de stengels verdwijnen in de winter, waarna de plant in het voorjaar weer uitloopt vanuit de wortelstok. Hij verdraagt kalk, arme grond en zomerdroogte zodra hij goed is geworteld. Een zware, natte grond in de winter vermindert echter zijn levensduur en winterhardheid aanzienlijk. Hij verdraagt vorst tot ongeveer –15 °C in een goed doorlatende grond.

Eryngium × olivierianum kan worden geplant in een border op droge grond, een grote rotstuin of een grindtuin. Hij combineert goed met het duizendblad 'Moonshine', de Knautia macedonica 'Mars Midget' en de Artemisia 'Powis Castle', die net als hij van zon en goed doorlatende grond houden. Het zonnige geel van het duizendblad, het purper van de Knautia en het zilverkleurige blad van de Artemisia laten zijn metallic blauwe bloeiwijzen prachtig uitkomen.