Dendroseris litoralis - Koolboom

De Dendroseris litoralis (syn. littoralis), in het Nederlands vaak koolboom genoemd vanwege het uiterlijk van zijn bladeren, is een bijzondere vaste plant met een struikachtige groei, endemisch op Robinson Crusoë-eiland. Dit is een van de vulkanische eilanden van de Juan Fernández-archipel voor de kust van Chili. Bedreigd in zijn natuurlijke omgeving, onder meer door geïntroduceerde geiten, is deze plant in Europa ruimschoots vermeerderd door verzamelaars en liefhebbers van zeldzaamheden. Deze prachtige verschijning is inderdaad een uitstekende plant voor de serre, kas of als kamerplant, gewaardeerd om zijn exotische uitstraling, spectaculaire bladeren en prachtige oranje bloei.

De Dendroseris littoralis behoort tot de Asteraceae-familie; het is een familielid van asters en de zonnebloem. Op zijn eiland, met een koel en vrij vochtig klimaat, groeit deze plant op rotsachtige en droge plekken, maar hij heeft veel water nodig en vereist regelmatig water geven als hij in pot wordt gekweekt. Ook in ons klimaat is het beter hem te beschermen tegen brandende zon en wind, die zijn blad zouden beschadigen. Onder goede omstandigheden blijkt hij krachtig en vrij eenvoudig te kweken. Zijn winterhardheid wordt geschat op -4 à -5 °C als minimum, voor een goed gevestigd exemplaar.

De koolboom kenmerkt zich door een originele groeiwijze, die doet denken aan een palm: de plant vormt meerdere stengels die met de jaren verdikken en houtig en knobbelig worden, elk bekroond met een bundel grote bladeren. Zijn groei is vrij snel, de hele plant bereikt ongeveer 2,50 m hoogte bij 1,50 m breedte. In de vollegrond kunnen de afmetingen imposanter zijn. De jonge stammen vertonen witachtige bladlittekens. Het loof, wintergroen, bestaat uit ovale, dikke, rubberachtige, glanzende bladeren tot wel 46 cm lang. Ze zijn eetbaar. De bloei vindt plaats in het voorjaar of de zomer, bij volwassen planten van 4-5 jaar oud. Tussen het blad verschijnen lange, mooie hangende bloeiwijzen bestaande uit bloemhoofdjes, naar de grond gericht, die doen denken aan kwastjes. De kleur van hun lintbloemen of bloemblaadjes is een zeer fel oranje. In de natuur worden deze bloemen bestoven door kolibries die er zoete nectar komen halen.

De kust-Dendroseris zal in de vollegrond gemakkelijker aarden in kusttuinen in Nederland, omdat hij van een koel en vochtig klimaat houdt. U plaatst hem uiteraard solitair, of opvallend voor een vrij neutrale achtergrond van beplanting (wintergroene haag, oléarias, Elaeagnus). In een exotisch aandoende border kan hij gecombineerd worden met rode callistemons (Callistemon citrinus 'Splendens') of met Erythrina's, de Chileense vuurboom, of Lapageria.... Voor tuiniers in meer landinwaartse gebieden blijft het een prachtige oranjerieplant. In een kas of serre vormt hij samen met een sinaasappelboom, een mirte, een Tibouchina of een mimosa een uiterst decoratief kwartet, dat landschappen oproept met exotische charme en geuren.