Ilex verticillata - Winterbes

De Ilex verticillata, ook wel winterbes of kralenstruik genoemd, is een bladverliezende botanische soort, oorspronkelijk afkomstig uit Canada en het noordoosten van de VS. Hij is perfect winterhard en verdraagt veel verschillende groeiomstandigheden, zolang de grond niet te kalkrijk is. Zijn bladeren zijn niet stekelig en krijgen prachtige kleuren in het najaar voordat ze afvallen. De vrouwelijke planten, bestoven door een mannelijke plant, dragen langs de takken zeer mooie, felrode bessen die vaak tot het volgende voorjaar aan de struik blijven zitten. Het hele jaar door decoratief, vindt hij zijn plek in een natuurlijke tuin, in een informele haag of op de achtergrond van vaste plantenborders. 

Hulst behoort tot de familie van de Aquifoliaceae. De Ilex verticillata is een uitlopervormende en zeer veelzijdige struik. Hij houdt van zure, koel tot vochtige grond, maar past zich ook aan aan open ruimtes zoals weilanden of aan de droge grond van zandduinen. Hij komt voor in een groot deel van het Noord-Amerikaanse continent. Hij is vrij polymorf en neemt, afhankelijk van zijn habitat, de vorm aan van een grote, uitgespreide struik van 5 meter hoog en 6 meter breed, of de meer bescheiden, smalle groeiwijze van een heester die niet hoger wordt dan 2 meter. Deze soort is tweehuizig, wat betekent dat er mannelijke en vrouwelijke exemplaren bestaan. Het blad, dat bladverliezend is, bestaat uit omgekeerd eironde of lancetvormige, lang toelopende bladeren van 3 tot 9 cm lang, met getande randen. De jonge voorjaarsscheuten kleuren paarsrood. Bij volwassen bladeren is de bladschijf aan de bovenkant felgroen en glanzend, aan de onderkant lichter en behaard. De herfstkleuren in geeloranje tinten met paarse weerschijn zijn prachtig. De bloei vindt plaats in het voorjaar, in de vorm van kleine witte bloempjes van niet meer dan 5 mm in doorsnee. De mannelijke bloemen zitten in trossen, de vrouwelijke bloemen zijn alleenstaand of met 2 of 3 bij elkaar. Na bestuiving veranderen de vrouwelijke bloemen in kleine, ronde, glanzende vruchten, donkerrood tot scharlakenrood, waar vogels in de winter graag van eten. 

De Ilex verticillata zal tuiniers bekoren die houden van robuuste, kleurrijke en onderhoudsarme struiken. Hij heeft het voordeel dat hij zich aan veel groeiomstandigheden aanpast en tegelijkertijd fantastische kleuren aan de tuin toevoegt, vooral in de winter wanneer zijn takken, bedekt met kralen van een zeer fel rood, bijna bloeiend lijken. Hij is perfect in een gemengde haag, samen met Elaeagnus 'Zempin', wilg (Salix exigua), sneeuwbal (Viburnum tinus), Cotoneaster lacteus, bladverliezende kardinaalsmutsen of vlierbessen. Hij heeft vooral een hekel aan een teveel aan kalk, wat zijn mooie blad geel doet kleuren, en geeft de voorkeur aan frisse, vrij vruchtbare grond. Winterhard tot ver onder de -15°C, houdt hij bijzonder van frisse, zelfs vochtige plekken, niet ver van water, in een grote natuurlijke tuin. Sommige mensen snoeien hem in de vorm van een kleine spar; het schouwspel van deze kleine rode boompjes in de winter is behoorlijk fascinerend. Plant hem gerust in onze koudere streken, samen met meidoorn, sneeuwbes, pyracantha's met gele of oranje bessen en andere groenblijvende hulstsoorten.

Hulst is zowel een geliefde als een onbekende plant. Het geslacht telt bijna 800 bladverliezende of groenblijvende soorten, meestal afkomstig uit het gematigde noordelijk halfrond. Deze zeer oude planten hebben de afwisseling van ijstijden en droge, warme periodes in onze klimaatgeschiedenis meegemaakt, wat hen tot uiterst aanpassingsvermogen en sterke vegetatie maakt. Hun hout, wit tot crèmekleurig, bevat zeer weinig water, zelfs als het vers is. Het is dicht en zwaar, maar zacht en gemakkelijk te bewerken in meubelmakerij. Het is ook een uitstekende brandstof voor verwarming, zelfs als het vers is. Ten slotte zijn het blad en de bessen (niet eetbaar) rijk aan cafeïne. In het Zwarte Woud wordt er thee van de bladeren gemaakt.