Fagus sylvatica Zlatia - Goudgele beuk

De Fagus sylvatica 'Zlatia', in de volksmond ook wel Goudbeuk genoemd, is een prachtige sierboom met een zeer grafische, kegelronde tot ronde vorm. Hij is bijzonder aantrekkelijk in het voorjaar, wanneer zijn blad een stralend goudgele kleur krijgt. Deze vervaagt geleidelijk en de bladeren kleuren uiteindelijk groen in de zomer. In het najaar krijgt het loof een koperachtige tint en blijft lang aan de boom hangen, omdat het blad marcescent is. Met zijn gemiddelde grootte en evenwichtige proporties is deze mooie boom geschikt om solitair of in een gemengde border te planten. Winterhard, groeiend in de zon of halfschaduw, accepteert hij de meeste grondsoorten, mits ze voldoende rijk, vochtig en drainerend zijn.

De Beuk of Fagus heeft zijn naam gegeven aan de kleine familie van de Napjesdragersfamilie (Fagaceae), die minder dan tien geslachten omvat, waarvan de bekendste de Eik (Quercus) en onze Tamme Kastanje (Castanea sativa) zijn. Een tiental beukensoorten komt voor in Amerika, Azië en Europa, waaronder Fagus sylvatica, de Gewone beuk uit onze bossen. Hij kan tot 30 meter hoog worden en ontwikkelt een rechte, massieve stam met een diameter tot 2 meter, bedekt met een mooie, gladde grijze schors. Zijn vrij donkergroene blad is glanzend en zacht behaard, meestal marcescent (het blijft lang in de winter aan de boom hangen voordat het valt). Talrijke tuinvarianten brengen diversiteit in deze soort, zowel qua groeiwijze (dwerg, smal opgaand, treurvorm...) als qua bladkleur.
Dat geldt ook voor 'Zlatia', een zeer oude selectie (1890) uit Servië, nabij Vranje in het zuiden van het land, die het jaar daarop al op de markt werd gebracht. Zlatia betekent "goud" of "gouden" in het Servisch, wat perfect de belangrijkste troef van deze beuk illustreert. Met een matige tot langzame groei bereikt de boom uiteindelijk een hoogte van 10 tot 15 meter bij een breedte van 8 tot 10 meter. Zijn vorm is zeer regelmatig en evenwichtig, met een kegelronde tot ronde silhouet. Hij is vaak tot bijna op de grond vertakt, wat zijn zeer grafische uitstraling benadrukt. In het voorjaar barsten de spitse, puntige knoppen open en verschijnen ovale bladeren in een stralend goudgeel. De rand van het blad is zacht behaard, terwijl het glanzende oppervlak in de zon schittert en in het voorjaar alle aandacht trekt. Geleidelijk verandert de bladkleur naar geelgroen en vervolgens naar groen, zonder ooit zo donker te worden als de soort. Wanneer het najaar aanbreekt, krijgen de bladeren een koperachtige tot geelbronzen tint, wat een mooi lichteffect geeft in dit seizoen waarin de dagen korter en meestal ook donkerder worden.
De geelgroene bloei in april-mei is te onopvallend om sierwaarde te hebben, net als de bruine vruchten. De schors, van een mooi lichtgrijs, is daarentegen echt decoratief, vooral in de winter wanneer het blad haar niet verbergt, en nog meer bij regenachtig weer dat haar mooi uit laat komen.

De Fagus sylvatica 'Zlatia' behoort tot die klassieke variëteiten die altijd gewaardeerd worden. Hij combineert de natuurlijke statigheid van onze Gewone beuk met de lichtheid van goudgeel blad, en dat alles in een formaat dat beter past in middelgrote tuinen dan de te imposante botanische soort die voor parken is voorbehouden. U kunt hem solitair op een gazon zetten om optimaal te genieten van zowel zijn karakteristieke silhouet als de schoonheid van zijn blad, of hem opnemen in een grote border om kleurcontrasten te creëren. Zet aan zijn voet een Sambucus nigra 'Black Lace', een prachtige vlier met fijn ingesneden blad in een bijna zwart purper, die sterk zal afsteken tegen het goudgeel van uw beuk. Deze zeer stijlvolle struik beloont u bovendien met een mooie voorjaarsbloei in witroze, perfect uitgelicht door het donkere blad. Als u voldoende ruimte heeft, kan een Acer cappadocicum 'Rubrum', of Rode Colchische esdoorn, een magnifiek tafereel creëren. Even groot als uw beuk, vertoont deze esdoorn in het voorjaar roodpurper blad dat in de zomer overgaat in koperachtig groen, om uiteindelijk in het najaar goudgeel te worden. En voor een verrassend effect, waarom niet een Eucalyptus met blauwachtig blad? De Eucalyptus pauciflora sbsp. niphophila Mt Bogong is niet alleen een van de meest winterharde, maar zijn zeer decoratieve schors combineert ook perfect met die van 'Zlatia'.