Paraserianthes lophantha - Slaapboom

De Paraserianthes lophantha zal tuinliefhebbers met een beschutte, warme tuin in Nederland verrassen met een exotische toets. Deze snelgroeiende plant vormt een charmante kleine boom met een spreidende groeiwijze, ongeveer even breed als hoog (ongeveer 5 meter of meer). Het dubbel gezaagde blad lijkt op dat van de Albizia julibrissin (Perzische slaapboom), maar de bloem is duidelijk anders. Ten eerste heeft deze de vorm van een flessenborstel, vergelijkbaar met die van de Callistemon, en de opvallende gele kleur is origineel en zeer sierlijk. Ten tweede vindt de bloei midden in de winter plaats! Deze kleine boom is vrij eenvoudig te kweken in de meeste grondsoorten en verdraagt, eenmaal goed geworteld, droogte redelijk goed.

De Paraserianthes lophanta (ook bekend onder zijn oudere synoniem Albizia lophanta) behoort tot de familie Fabaceae (of Leguminosae, onderfamilie Mimosoidae). Deze plantenfamilie is enorm (bijna 20.000 soorten wereldwijd, bomen, struiken, klimplanten, kruidachtige planten, sierplanten of voedselgewassen...), maar het geslacht Paraserianthes is klein, met slechts 3 of 4 erkende soorten. Ze zijn oorspronkelijk afkomstig uit Australië of Oceanië en zijn verspreid als sierplant in verschillende gebieden met een gunstig klimaat. P. lophanta begint in Californië zelfs een beetje invasief te worden. Desalniettemin wordt de boom in andere landen gewaardeerd om zijn agroforestry-waarde, waar het blad als veevoer dient en het hout als brandstof. En, zoals een goede vlinderbloemige betaamt, herbergen de wortels bacteriën die stikstof uit de lucht binden.
Oorspronkelijk uit het zuidwesten van Australië, is het daar een kleine boom met een zeer snelle groei, vooral in kustgebieden, waar hij ongeveer 8 meter hoog kan worden. Hij bloeit daar van juni tot september (de Australische winter = omgekeerde seizoenen ten opzichte van ons halfrond) en wordt ook als sierplant gebruikt, met de reputatie niet gevoelig te zijn voor insecten.

In ons klimaat bereikt hij meestal een hoogte en breedte van ongeveer 5 meter, wat hem geschikt maakt voor kleine tuinen. Zijn luchtige, spreidende vorm is bijzonder decoratief, net als zijn groene blad dat bestaat uit grote, varenachtig ingesneden bladeren. Ongeveer twintig centimeter lang, zijn ze dubbel geveerd. Dit betekent dat ze bestaan uit 6 tot 12 paren tegenoverstaande deelbladeren, die elk weer zijn samengesteld uit 20 tot 24 fijne, langwerpige blaadjes, wat het blad een bijzondere elegantie geeft. Dit blad is wintergroen in een voldoende mild klimaat, maar kan afvallen door vorst. Zijn tweede schoonheidstroef is de bloei, bestaande uit groengele flessenborstels van 6 tot 8 cm lang, qua vorm vrij gelijkend op die van de Callistemon (de 'flessenborstel'). Het bijzondere uiterlijk gaf deze boom zijn soortnaam; "lophis" betekent "kam" in het Grieks, vandaar ook een van zijn gebruikelijke namen: Kuifalbizia. Deze zeer grafische bloemen hebben het goede idee om midden in de winter te verschijnen, zoals in Australië, dus bij ons van december tot maart. Dit versterkt hun sierwaarde, aangezien er niet veel bomen in dat seizoen bloeien... De bloemen ontwikkelen zich tot lange bruine peulen (ongeveer 10-12 cm lang) met zwarte zaden.
Deze kleine boom groeit in de meeste grondsoorten, bij voorkeur licht en goed doorlatend en indien mogelijk een beetje vochtig, maar eenmaal goed geworteld verdraagt hij droogte goed. Hij is echter vrij vorstgevoelig, vooral als jonge plant, wat zijn verspreiding in Nederland beperkt tot de meest beschutte, warme locaties.

Deze Paraserianthes lophanta is dus een plant voor kenners, die zijn zeer exotische uiterlijk en zijn zeldzaamheid in ons klimaat zullen waarderen. In de meest milde microklimaten kan hij gecombineerd worden met andere planten met een exotisch uiterlijk. Hoewel hij solitair kan staan, is het aan te raden hem in een gemengde border te planten met grote struiken of kleine bomen om een esthetisch massaeffect te creëren dat ook enige bescherming biedt tegen vorst. Zo kan hij gecombineerd worden met de prachtige Metrosideros kermadecensis 'Sunninghill', waarvan de kleine, enkelvoudige, geelgerande blaadjes contrasteren met die van de Paraserianthes, terwijl de felrode bloemen in de zomer schitteren. De Flamboyant d'Hyères (Sesbania punicea) zal ook bijdragen met zijn spectaculaire rode zomerbloei, terwijl de Caesalpinia gilliesii, iets winterharder dan de anderen, een even fijn blad als de Paraserianthes heeft en een lange zomerbloei die sterk aan de tropen doet denken, met gele bloemen waar lange, rode, draadvormige meeldraden uit steken...