Mexicaanse limoen - Citrus aurantifolia Mexicana

De Limoenboom of Mexicaanse Limoen, in het Latijn Citrus aurantiifolia, is een middelsterke citrusplant met een sierlijke, bossige groeiwijze die in het voorjaar zeer rijk bloeit. De kleine, stervormige, witgekleurde bloemen hebben een aangename geur en worden gevolgd door min of meer ronde vruchten met een gladde, dunne schil. Het vruchtvlees van deze citrus is zeer sappig, bijzonder zuur maar zeer aromatisch op het moment dat de schil geel begint te kleuren. Deze variëteit is de minst winterharde van alle citrusplanten en heeft uitgesproken tropische eisen: hij gaat dood bij temperaturen onder -3 °C en heeft het hele jaar door warmte nodig om goed te dragen. Je kunt hem kweken in een grote kuip om 's winters in een licht verwarmde kas te overwinteren, of in de vollegrond in onze warme, vorstvrije streken.

De Citrus aurantifolia staat ook bekend onder de veelzeggende namen Zure Limoen, Citron pays, Citron galet, Mexicaanse limoen of Antilliaanse Limoen, afhankelijk van de regio. Het is een stekelige struik uit de familie Rutaceae, met een bossige, vrij opgaande groeiwijze. De herkomst ligt waarschijnlijk in Zuidoost-Azië, meer specifiek Maleisië en de Filipijnen, maar de exacte oorsprong is wat onduidelijk. Recente studies wijzen op een hybride oorsprong tussen de Citrus medica (de sukadecitroen) en de C. micrantha (een kleine wilde limoen uit de Filipijnen). De selectie 'Mexicana' draagt opmerkelijk geurige kleine vruchten.

Deze kleine boom wordt maximaal 3,50 m hoog. De twijgen zijn kort en dragen zeer veel korte, scherpe doorns. Weinig winterhard, hij kan in de vollegrond worden geplant op een smalle strook langs de mediterrane kust, uitsluitend in niet-kalkhoudende grond. Elders wordt hij in pot gekweekt en binnengehaald bij de eerste kou. Voornamelijk gekweekt voor zijn vruchten, bloeit de limoenboom uitbundig in maart-april, en daarna nog sporadisch tot in het najaar in een mediterraan klimaat. Hij produceert kleine, witgekleurde bloemen, licht geel getint in het hart en met een zoetige, verleidelijke neroligeur die kenmerkend is voor Citrus. Deze maken plaats voor ovale tot ronde vruchten, die doen denken aan gele citroenen, met een diameter van 3 tot 5 cm. Hun schil is zeer dun, glad, eerst donkergroen van kleur en krijgt later een geelgroene tint. Het vruchtvlees, groenachtig wit en doorschijnend, is zowel zeer sappig als zeer zuur en bevat enkele pitten. De vruchten worden geoogst wanneer ze geel beginnen te worden, op het moment dat hun concentratie etherische oliën op zijn hoogst is. De wintergroene, aromatische bladeren van deze citrusplant zijn ovaal, leerachtig, klein van formaat en hebben een intense groene kleur.

Limoenen maken deel uit van de culinaire tradities van verschillende landen in Zuidoost-Azië, maar ook van het eiland Réunion en de Antillen. Het gebruik is bijna net zo uitgebreid als dat van de gele citroen, in de keuken, in zowel hartige als zoete gerechten. Het sap wordt gebruikt in verfrissende dranken of cocktails, waaraan het een vleugje zuurheid en een uniek aroma toevoegt. De schil wordt soms gebruikt om gebak op smaak te brengen. Met een beetje chilipeper erbij begeleidt limoen heel vaak de gerechten van Réunion en de Antilliaanse ti-punch. Naast zijn voedingswaarde is de Limoenboom ook een medicinale plant waarvan de therapeutische eigenschappen, die al eeuwenlang in de traditionele geneeskunde worden gebruikt, nu uitgebreid wetenschappelijk worden bestudeerd. De limoen is minder rijk dan de citroen aan ascorbinezuur (vitamine C), evenals aan vitamine A en B. Dit citrusfruit is gemakkelijk te bewaren en werd vroeger meegenomen op zeilschepen als een goede bron van vitamines om scheurbuik te bestrijden.

Zoals alle Citrus bevat de Mexicaanse Limoenboom in zijn bladeren, bloemen en vruchten vaak met het blote oog zichtbare oliekliertjes. Hieruit wordt door distillatie (bloem en bladeren) of door persing (schil) etherische olie gewonnen met herstellende, licht kalmerende eigenschappen die helpen de vitale energieën te centreren. Stimulerend van aard staat deze etherische olie bekend om het bevorderen van de bloedcirculatie. De geur van de etherische olie wordt omschreven als fris, citroenachtig, zurig, met licht zoete en bittere tonen.

De meeste citrusplanten gedijen goed in de vollegrond in mediterrane kustgebieden waar ze het hele jaar door de nodige warmte vinden. Maar om goed te dragen, mogen ze geen water of voeding tekortkomen. Weinig winterhard, de Citrus aurantifolia begint last te krijgen van de kou vanaf 0 °C. Het is een zelfbestuivende struik, wat betekent dat één exemplaar voldoende is voor een volledige bestuiving en een goede vruchtzetting.