Zuurstofplanten: hoe plant je ze in een vijver?

De aanwezigheid van een vijver of poel in je tuin is een echte meerwaarde, zowel voor het uiterlijk als voor de ecologische functie ervan. Als je de vijver wilt beplanten, zijn zuurstofplanten de eerste planten die je installeert, omdat ze een essentiële rol spelen in het biologische evenwicht van de vijver en ervoor zorgen dat andere planten en vissen er goed kunnen gedijen. In deze handleiding laten we je kennismaken met zuurstofplanten en geven we advies om ze succesvol in je vijver te planten.

Waarom zuurstofplanten in je vijver planten?

Zuurstofplanten zijn essentieel om het biologische evenwicht in je vijver te behouden. Dankzij fotosynthese produceren ze zuurstof, die ze aan het water afgeven en die noodzakelijk is voor het overleven van de kleine waterdieren in je vijver, maar ook van de bacteriën. Deze bacteriën spelen een belangrijke rol bij het afbreken van organisch afval en het omzetten daarvan in minerale voedingsstoffen die planten kunnen opnemen. Zo beperken ze de slibvorming in je vijver. Zonder deze bacteriën zou het water namelijk snel troebel worden en zouden algen zich sterk ontwikkelen. Deze planten werken ook als natuurlijke filters: ze nemen overtollige voedingsstoffen op, zoals nitraten en fosfaten, die anders tot een sterke groei van ongewenste algen kunnen leiden. Door deze voedingsstoffenniveaus te reguleren, helpen zuurstofplanten het water helder en in evenwicht te houden. Zo ontstaat een harmonieus aquatisch ecosysteem. Naast hun zuurstofrijke werking bieden deze planten de kleine waterdieren in je vijver ook beschutting en voedsel.

Welke planten zijn zuurstofplanten?

Zuurstofplanten zijn waterplanten die grotendeels of volledig onder water groeien. Hun bladeren doen onder water aan fotosynthese, waardoor ze zuurstof aan het water toevoegen. Dat is anders dan bij moerasplanten, die zuurstof aan het wateroppervlak en aan de lucht afgeven.

• De aarvederkruid, Myriophyllum spicatum: deze vaste waterplant herken je aan de bladeren die in fijne slippen zijn verdeeld. De plant groeit vanuit een uitlopervormende stronk en vormt lange, zeer losse stengels die tot 3 m lang kunnen worden. Aan deze stengels zitten fijn geveerde, diep ingesneden bladeren. Het is een ideale plant om het water te filteren en van zuurstof te voorzien. Plant aarvederkruid op een diepte van 20 tot 40 cm. Beperk de uitbreiding wel, want de plant kan woekeren.
• De sterrekroos: dit is een plant die grotendeels onder water groeit, maar toch bladrozetten aan het wateroppervlak vormt. Deze bladeren blijven in de winter groen. Sterrekroos is geschikt voor kleinere vijvers, maar kan soms woekeren, vooral wanneer de plant in de zon staat. Hij groeit goed op een diepte van 30 tot 60 cm.
• Ceratophyllum demersum, ook wel grof hoornblad genoemd, is een onderwaterplant waarvan het geveerde blad aan dat van aarvederkruid doet denken. De plant vormt lange, stevige stengels die tot 50 cm lang kunnen worden en draadvormige bladeren dragen. Grof hoornblad bevordert de voortplanting van vissen doordat het schuilplaatsen biedt. Deze plant drijft zonder wortels en hoef je daarom alleen in het water te leggen.
• De Hottonia palustris, ook wel waterviolier genoemd, is een mooie waterplant die van nature in Frankrijk groeit, in ondiepe bospoelen. De plant heeft fijn ingesneden, ondergedoken bladeren en vormt tussen mei en juni mooie witte bloemen met een geel hart, die boven het wateroppervlak uitkomen. Waterviolier staat graag op een beschaduwde plek en moet op een diepte van 10 tot 50 cm worden geplant.
• De gewone lidsteng, ook wel lidsteng genoemd, groeit vanuit een horizontale wortelstok en vormt rechtopstaande stengels van 20 tot 50 cm hoog. Deze stengels komen boven het water uit en dragen zeer fijne bladeren. Het is een uitstekende zuurstofplant die ook beschutting biedt aan insecten, vissen en kikkervisjes. Plant gewone lidsteng in ondiep water, op een diepte van 5 tot 30 cm.
• De fonteinkruid of Potamot: deze vaste waterplant vormt cilindervormige stengels met lancetvormige, ondergedoken bladeren en ovale drijfbladeren. De plant bloeit in de zomer met compacte aren. Plant fonteinkruid op een diepte tussen 20 cm en 1 m.

Wil je meer weten? Bekijk dan ons speciale advies: “8 zuurstofplanten voor vijver of poel”.

Wanneer kun je ze planten?

Het voorjaar, rond mei, is de ideale periode om zuurstofplanten te planten, omdat dan de groeiperiode begint. De omstandigheden zijn dan ideaal voor de beworteling en de eerste ontwikkeling van de planten. De zachtere temperaturen bevorderen een goede aanpassing, zodat de planten hun belangrijke rol in het biologische evenwicht van je vijver volledig kunnen vervullen.

Je kunt ze echter gedurende de hele groeiperiode, van mei tot oktober, planten. Vermijd periodes met vorst of hoge temperaturen.

Hoe plant je ze?

Een belangrijk aandachtspunt is de waterdiepte waarop deze planten groeien: sommige planten, zoals aarvederkruid, staan graag in ondiep water en plant je dicht bij de rand van de vijver. Planten die een grotere diepte verdragen, plant je in het midden van de vijver. Meestal plant je zuurstofplanten in vijvermanden met gaten, maar planten die aan de rand groeien, kun je ook rechtstreeks in de grond planten. Er bestaan ten slotte ook drijvende, niet-wortelende zuurstofplanten, zoals Ceratophyllum demersum. Deze hoef je alleen in het water te leggen.

Gebruik voor elke plant een aparte vijvermand met gaten. De mand moet groot genoeg zijn om de plant ruimte te geven om te groeien, want later scheuren en verpotten kan lastig zijn. Gebruik potgrond voor waterplanten of maak je eigen substraat door twee derde kleigrond, een derde compost en wat grof zand te mengen.

• Neem een vijvermand met gaten en bekleed de bodem en zijkanten met jute. Zo kan het water door de mand stromen, terwijl het substraat op zijn plaats blijft.
• Vul de mand vervolgens met potgrond voor waterplanten
• Zet de plant in het midden van de mand.
• Voeg wat potgrond toe, maar bedek de wortelhals niet.
• Dek het oppervlak van het substraat af met grind of lavagrind, met een laag van minstens 2-3 cm. Zo voorkom je dat het substraat zich in het water verspreidt en dat vissen erin gaan woelen en de plant uitgraven.
• Geef royaal water. Zo voorkom je dat de kleinste deeltjes naar het wateroppervlak komen.
• Dompel de mand voorzichtig onder in de vijver en zet hem vervolgens op de gekozen plek.

Benodigd materiaal

• Een vijvermand met gaten
• Potgrond voor waterplanten
• Grind of lavagrind
• Een gieter
• Jute