Vijgenboom snoeien: alles voor een perfecte snoei

Een vijgenboom snoeien is niet altijd nodig, maar helpt wel om de omvang van de boom in toom te houden, het oogsten van de vruchten gemakkelijker te maken en de productie ervan te verbeteren. Voor een volwassen, krachtige vijgenboom wordt vaak een lichte jaarlijkse snoei aanbevolen, vooral in minder warme streken om de vruchtzetting te bevorderen. Wanneer en hoe snoei je een vijgenboom? In deze handleiding ontdek je al onze tips voor een gezonde boom met een mooie vorm en een overvloedige oogst van vijgen.

Wanneer snoei je een vijgenboom?

Het juiste moment om een vijgenboom te snoeien hangt af van de streek waarin de boom staat en van het type vijgenboom. Over het algemeen wordt aangeraden om een vijgenboom aan het einde van de winter of aan het begin van het voorjaar te snoeien, bij voorkeur tussen februari en maart, vóór de groei weer op gang komt.

• In koude streken zijn de winters strenger en worden vooral eenmalig dragende vijgenbomen aangeplant. Snoei ze aan het einde van de winter (eind februari/maart).
• In streken met een zacht klimaat worden vooral tweemaal dragende vijgenbomen gekweekt. Je kunt deze vijgenboom aan het einde van de winter of eventueel direct na de oogst snoeien, dus in het najaar, tussen oktober en november.

Hoe snoei je een vijgenboom?

Er bestaan twee typen vijgenbomen:

• eenmalig dragende vijgenbomen: ze produceren maar één keer per jaar vruchten, aan het einde van de zomer (augustus/september, soms oktober), op de takken van het lopende jaar;
• tweemaal dragende vijgenbomen: ze dragen twee keer per jaar vrucht. Aan het begin van de zomer (juni/juli) ontwikkelen zich de bloemvijgen of zomervijgen op het hout van het voorgaande jaar. In het najaar (eind augustus tot oktober) worden de herfstvijgen geoogst. Deze vijgen zijn gegroeid op het hout van het lopende jaar.

Let op: eenmalig en tweemaal dragende vijgenbomen snoei je niet op dezelfde manier.

→ Bekijk ook het advies van Olivier: Tweemaal of eenmalig dragende vijgenboom: wat zijn de verschillen?

→ Je kunt ook onze video over het snoeien van een vijgenboom bekijken:

Benodigdheden voor het snoeien

• Goed ontsmet en perfect scherp snoeigereedschap: een snoeischaar, takkenschaar en snoeizaag voor dikke takken
• Wondafdekmiddel

Goed om te weten: het sap van de vijgenboom irriteert de huid, dus trek een paar handschoenen aan. Sap op de huid in combinatie met blootstelling aan de zon kan brandwonden en blaren veroorzaken.

Goede snoeipraktijken

• Snoei nooit bij regenachtig weer.
• Knip de takken schuin af, boven een oog dat naar buiten gericht is. Zo blijft er geen water op de snoeiwonden staan en beperk je de kans op ziekten.
• Verwijder altijd dood of ziek hout.
• Maak het midden van de boom luchtiger door kruisende takken en takken die naar het midden van de boom groeien te verwijderen. Zo krijgen de toekomstige vruchten zoveel mogelijk licht.
• Knip te lage takken weg die naar de grond groeien, te dun zijn of door vorst zijn beschadigd, evenals slecht gevormde en de oudste takken.

Het snoeien van tweemaal dragende vijgenbomen

Bij tweemaal dragende vijgenbomen mag je in februari/maart de takken van het voorgaande jaar niet afknippen. Aan deze takken zitten bolvormige, mooi afgeronde bladknoppen die in de zomer bloemvijgen worden. Deze bladknoppen zijn vóór de winter gevormd en ontwikkelen zich in het voorjaar. Als je deze takken verwijdert, krijg je in de zomer geen vruchten. Blad- en houtknoppen zijn daarentegen puntig. Wacht bij twijfel tot de bladknoppen wat verder zijn ontwikkeld, zodat je de twee typen knoppen beter van elkaar kunt onderscheiden.

• Verwijder op de takken met bloemvijgknoppen alle bladknoppen die verschijnen (uitdunnen van de knoppen), behalve de eerste naar buiten gerichte bladknop aan de basis van elke tak.
• Na de eerste oogst, eind juli/augustus, knip je boven de in maart behouden bladknop af. Deze is inmiddels uitgegroeid tot een tak. Deze nieuwe takken zorgen in september/oktober voor de tweede oogst. Snoei de uiteinden ervan om te voorkomen dat de takken te lang worden en om een goede herfstvruchtzetting te bevorderen.
• Verwijder na de herfstoogst de oudste takken van de stronk die vernieuwd moeten worden.

Het snoeien van eenmalig dragende vijgenbomen aan het einde van de winter

Deze vijgenboom draagt maar één keer per jaar vrucht, in het najaar. Daarom heeft het snoeien van de vijgenboom aan het einde van de daaropvolgende winter geen gevolgen voor de volgende herfstoogst. Deze snoei is eenvoudiger dan het snoeien van tweemaal dragende vijgenbomen. In de koelste streken wordt deze snoei elk jaar aan het einde van de winter sterk aanbevolen om het sap naar de juiste plaats te sturen en de vijgen de tijd te geven om te rijpen. Dit zijn onze tips voor de onderhoudssnoei:

• Snoei lange takken tot ongeveer een derde van hun lengte terug, evenals de zijtakken boven het derde oog dat naar buiten gericht is, gerekend vanaf de basis van de tak. De vijgenboom maakt tot het najaar nieuw hout waarop vijgen verschijnen.
• Na de snoei vormt de vijgenboom veel wortelopslag. Om het sap op de vruchtzetting te richten, kies je in de loop van het jaar de wortelopslag die oude takken moet vervangen en verwijder je de rest. Om te voorkomen dat de boom uitgeput raakt, zijn ongeveer twaalf hoofdtakken voldoende.
• Na de vijgenoogst knip je de scheuten van het lopende jaar die vrucht hebben gedragen af als je ervoor kiest om je vijgenboom het volgende jaar aan het einde van de winter niet te snoeien.

Hoe snoei je een jonge vijgenboom?

Bij vormsnoei geef je de boom een mooie kroon. Verwijder in de eerste drie jaar de takken die elkaar in het midden van de boom kruisen. Zo kan het licht gemakkelijk tot in het hart van de boom doordringen. Knip ook takken weg die te ver naar buiten groeien. De behouden gesteltakken moeten een mooie kroon vormen bij een vijgenboom op stam, of een mooie struik bij een vijgenboom als hakhout. Knijp aan het einde van de winter ook de uiteinden van de scheuten (blad- en houtknoppen) uit om de vertakking te stimuleren.

Hoe en waarom verjong je een oude vijgenboom?

Een zeer oude vijgenboom produceert minder vruchten en wordt onderaan kaal. Om de boom weer een harmonieuze vorm en meer groeikracht te geven, is een zwaardere snoei nodig. Deze snoei kun je om de 20-25 jaar uitvoeren om de boom niet uit te putten. Bij de verjongingssnoei van een vijgenboom snoei je de takken van de stronk terug tot 50 cm boven de grond.

Bij een oude vijgenboom als hakhout (meerdere stammen)

Snoei het eerste jaar de helft van de takken en het jaar daarna de rest. De takken die je het eerste jaar laat staan, dienen als trekscheuten. Op de teruggesnoeide takken ontwikkelen zich nieuwe stengels. Daarvan behoud je slechts de helft en je topt ze in voor een betere vruchtzetting.

Bij een oude vijgenboom met één stam

Snoei alle takken terug tot 50 cm vanaf het uiteinde van de stam. Er verschijnen nieuwe scheuten. Verwijder in de zomer de helft ervan en snoei de andere helft met een derde van de lengte terug. Herhaal deze bewerking het volgende jaar en voer daarna in de daaropvolgende jaren een onderhoudssnoei uit.

Als je een te hoog geworden vijgenboom wilt snoeien

Je kunt een oude vijgenboom met één stam omvormen tot een vijgenboom als hakhout. Snoei de vijgenboom dan terug tot op de grond. Behoud in het voorjaar alleen de sterkste scheuten en snoei ze licht terug voor een betere vertakking.

Tip: knip dikke of lange takken in twee stappen af om scheuren in de schors te voorkomen. 

Verzorging na het snoeien

Omdat de vijgenboom na het snoeien gevoelig is voor ziekten, raden we je aan de snoeiwonden te beschermen met een wondafdekmiddel (gebruiksklaar wondafdekmiddel voor fruitbomen). In deze wonden kunnen ziekten, zoals kanker van de vijgenboom, ontstaan. Als de boom verzwakt is, kan hij vervolgens worden aangetast door andere ziekten of plagen.

Breng het wondafdekmiddel direct na het snoeien aan en bedek de randen van de snoeiwond goed. Dit wondafdekmiddel beschermt de boom ook als er in april late vorst optreedt.

Fouten die je moet vermijden

• Te laat in het seizoen snoeien: dit kan de fruitproductie van het volgende jaar verminderen.
• Te streng snoeien: een te sterke snoei kan de groei van het blad stimuleren ten koste van de vruchten.
• Helemaal niet snoeien: door onvoldoende snoei kan de boom te dicht worden, waardoor de lucht- en lichtcirculatie verslechtert.
• Het type vijgenboom negeren: sommige vijgenbomen produceren vruchten op het hout van het voorgaande jaar (bloemvijgen), terwijl andere vrucht dragen op het hout van het lopende jaar (herfstvijgen).
• Het snoeigereedschap niet ontsmetten: hierdoor kunnen ziekten van de ene tak naar de andere of van de ene boom naar de andere worden verspreid. Gebruik altijd schoon en goed scherp gereedschap.
• Jonge bomen te vroeg snoeien: laat jonge vijgenbomen eerst goed aanslaan voordat je met ingrijpende snoei begint.
• Vergeten om dood of ziek hout en kruisende takken te verwijderen