Mispels zijn kleine vruchten die een beetje uit de mode zijn geraakt. Ze groeien aan de mispel, de Mespilus germanica, een heester met een mooie witte voorjaarsbloei. Deze vruchten behoren, samen met kaki's, tot de laatste vruchten die je in het najaar oogst. Je moet namelijk wachten tot een nachtvorst ze zacht maakt. Leer met onze geïllustreerde handleiding hoe je mispels op de juiste manier oogst en bewaart!
De mispel, een heester uit een andere tijd?
De gewone mispel, oftewel Mespilus germanica, is een heester die vroeger veel in tuinen werd aangeplant. Hij is in mei, tijdens de bloei, prachtig met zijn kleine witte bloemen, die soms roze getint zijn en typisch zijn voor de bloemen van de Rozenfamilie (Rosaceae). De licht kronkelige heester wordt 6 tot 8 m hoog en past heel goed in een landelijke haag en in natuurlijke tuinen. De gewone mispel komt oorspronkelijk uit het Zwarte Zeegebied en de Kaukasus en is zeer winterhard. De mispel werd al in de oudheid van Azië tot Europa veel aangeplant vanwege zijn kleine vruchten… Maar hij raakte geleidelijk in de vergetelheid, omdat het bereiden van mispels wat tijd kost (elke vrucht bevat 5 grote pitten) en niet iedereen de smaak lekker vindt… In sommige streken kreeg de mispel daarom de naam “hondenkont”, een weinig flatterende benaming, zoals je zult toegeven.
Wat de standplaats betreft, heeft de mispel minimaal wat zon nodig (maar mijn exemplaar staat eerder in de schaduw, bloeit rijkelijk en draagt toch goed vrucht!). Plant hem alleen beschut tegen koude wind. De vruchtvorming maakt deze heester interessant voor mens en dier: rond oktober hebben de behaarde vruchten een heel bijzondere vorm, als een aan de bovenkant afgeplatte tol, en ze zijn 3 tot 5 cm groot.
Mispel en Japanse mispel...
Een korte herinnering voor de vergeetachtigen: het gaat hier wel degelijk om de gewone mispel en niet om de Japanse mispel (Eriobotrya japonica). Toch zijn ze moeilijk met elkaar te verwarren, zowel vanwege hun bloei als hun blad en vruchtvorming. De ene is bladverliezend en goed winterhard en bloeit in het voorjaar; de andere is groenblijvend en eerder vorstgevoelig, met een najaarsbloei en voorjaarsvruchtvorming. De vruchten van beide heesters zijn eetbaar, maar de vruchten van de gewone mispel worden vaak mespels genoemd, terwijl de Japanse mispel vruchten voortbrengt die bibasses worden genoemd.
Wanneer oogst je mispels?
November geldt als de oogstmaand voor mispels, en dat blijkt in veel delen van het land te kloppen. In deze periode komen de eerste nachtvorsten, waar de vruchten baat bij hebben! Eerst zijn ze hard tot zeer hard, maar daarna worden ze zacht bij aanraking. Als je de vruchten niet aan de nachtvorst blootstelt, worden ze niet overrijp en blijven mispels vrijwel oneetbaar, zowel qua textuur als smaak: ze blijven zuur en wrang. De vorst werkt min of meer als een natuurlijke gisting en zorgt ervoor dat er meer suiker in de vruchten ontstaat. Controleer daarom regelmatig hoe rijp de mispels zijn. Zoals wel vaker is de kleur een goede manier om het juiste oogstmoment te bepalen: onrijpe vruchten zijn groenbruin en rijpe vruchten worden roodbruin.
Maar let wel op: als je te lang wacht, loop je het risico dat er minder vruchten aan de boom hangen! Dat heb ik dit jaar zelf gemerkt, toen ik tot begin december wachtte met oogsten: er hingen veel minder vruchten aan de heester, waarschijnlijk omdat een groot deel door vogels was opgegeten of op de grond was gevallen.
Mijn advies is daarom om de mispels eerder, rond of eind oktober, te oogsten en ze in een kelder of voorraadkast te bewaren. Kies in ieder geval een donkere, koele en droge plek, die eventueel een beetje vochtig mag zijn; anders drogen de vruchten daar uit. Zo kunnen ze overrijp worden en krijg je een mooie hoeveelheid vruchten om te verwerken. Leg ze op een rooster zodat de lucht kan circuleren en controleer gedurende 4 weken regelmatig hoe ver de rijping is gevorderd.
Hoe oogst je mispels?
Mispels oogsten is vrij eenvoudig: draai de vruchtsteel rond waarmee de vrucht aan de tak vastzit, zodat de vrucht vanzelf valt. Afhankelijk van de leeftijd en dus de hoogte van je heester heb je een trapje of ladder nodig om de hoogste vruchten te plukken.
Hoe bewaar en eet je mispels?
Als je vóór de nachtvorst oogst, kun je de mispels in de vriezer leggen; zo versnel je het rijpingsproces en maak je de vruchten zachter. Heb je een fruitboom, leg de mispels dan onder de boom om ze verder te laten rijpen. Oogst je de vruchten al overrijp na een nachtvorst, bewaar ze dan niet langer dan één of twee dagen voordat je ze bereidt.
Verwijder vóór elk gebruik de pitten uit de mispels, want die bevatten blauwzuur, dat zeer giftig is. Je kunt dus alleen het vruchtvlees gebruiken, maar dat is niet altijd praktisch en kost tijd. Daarom kook je de vrucht vaak in haar geheel en haal je haar daarna bijvoorbeeld door een roerzeef of passeerzeef, zodat je het vruchtvlees gemakkelijker kunt verwijderen.
Om die reden worden mispels meestal gekookt gegeten, als compote, gelei of jam. Je kunt ze ook roosteren, net als kastanjes. Sommige mensen voegen het rauwe vruchtvlees liever toe aan een fruitsalade, zoals je dat met passievrucht zou doen. Zelf heb ik met mijn magere oogst geprobeerd marmelade te maken. Ik kookte het door een passeerzeef gewreven vruchtvlees met suiker en voegde wat citroen toe. Het resultaat lijkt qua kleur en textuur op kastanjecrème, met een heel specifieke, licht zurige smaak. Sommigen zouden die wijnachtig noemen. Ik kan de smaak in ieder geval niet met die van een andere vrucht vergelijken, maar lekker is hij zeker!
Je kunt de vruchten ook laten gisten om er bijvoorbeeld ratafia-achtige likeur of wijn van te maken. Ten slotte kun je het sap uit de mispels gebruiken om siroop te maken, wat nuttig is voor een goede darmwerking.
Tot slot zijn mispels rijk aan suikers, vitamine B en C, antioxidanten en sporenelementen. Reden genoeg om te proberen ze te oogsten als je een mooie mispel in je tuin hebt!
Wil je meer weten over het kweken van de mispel? Bekijk dan ons assortiment mispels.
Ontdek ook onze recepten voor najaarsjam: kastanjejam, rozenbotteljam en zelfgemaakte aroniajam!
Opmerkingen