Hysop drogen en gebruiken: hoe doe je dat?

De hysop, Hyssopus officinalis, is een aromatische vaste plant met een muntachtige en enigszins kamferachtige smaak. Hij behoort tot de grote Lipbloemenfamilie (Lamiaceae), net als munt, tijm en rozemarijn, om maar enkele van de bekendste te noemen. De prachtige blauwe bloei vindt in de zomer plaats, tussen juni en augustus. Het is een zeer bijvriendelijke plant die door insecten wordt gewaardeerd.

In de keuken wordt hysop meestal gebruikt in een kruidenmengsel, zoals Provençaalse kruiden, bijvoorbeeld samen met tijm en rozemarijn. Alleen gebruikt, heeft hysop namelijk een vrij sterke smaak. Het gebruik ervan komt vooral voor rond de Middellandse Zee, waar de plant oorspronkelijk vandaan komt. Net als andere aromatische planten staat hysop al sinds de oudheid bekend om zijn vele geneeskrachtige eigenschappen.

Ontdek onze tips om hysop goed te oogsten, te drogen, te bewaren en te gebruiken.

Wanneer hysop oogsten?

De gebruikte delen, zowel in de keuken als om kleine kwaaltjes te verlichten, zijn de bladeren en de bloeiende toppen – dat wil zeggen het bloeiende deel van de plant met enkele bladeren.

Wil je de verse bladeren gebruiken, pluk ze dan naar behoefte. Een zeer kleine hoeveelheid is voldoende om gerechten op smaak te brengen.

Kies voor de oogst om te drogen en te bewaren altijd een droge dag. Oogst bij voorkeur 's ochtends, nadat de dauw is verdampt, zodat de bladeren zo veel mogelijk werkzame stoffen en zo weinig mogelijk vocht bevatten. Dat bevordert het drogen en voorkomt schimmelvorming. Knip met een snoeischaar de bovenste 2/3 van de stengels af die je wilt oogsten.

• Pluk de bladeren bij voorkeur vóór de bloei, omdat ze op dat moment de meeste werkzame stoffen bevatten.
• Oogst de bloeiende toppen in de zomer gedurende de hele bloeiperiode. Zorg ervoor dat je niet te veel bladrijke stengels afknipt, zodat je hysopplant daar niet onder lijdt.

Hoe droog je hysop?

In de open lucht

Zodra je de hysop hebt geplukt, moet je de plant op een donkere, droge en goed geventileerde plek laten drogen. In dit stadium kun je de stengels heel laten; dat maakt het hanteren gemakkelijker.

Leg de bladeren en bloemen in één laag, zonder dat ze elkaar raken, op krantenpapier of kraftpapier, bijvoorbeeld op de papieren zakken van groenteverkopers. Gebruik geen absorberend papier, want daar kan de plant tijdens het drogen aan vastkleven. Idealiter duurt het drogen enkele dagen, maar afhankelijk van de luchtvochtigheid kan het langer dan een week duren.

Zorg ervoor dat de delen van de hysop die je laat drogen goed in de halfschaduw liggen. De bloemen moeten na het drogen hun mooie blauwe kleur behouden. Zijn de bladeren zwart geworden of beschimmeld, gooi je de oogst weg en begin je opnieuw.

Het drogen is klaar wanneer de bladeren tussen je vingers verkruimelen.

In de oven

Voor ongeduldige tuiniers of wanneer de weersomstandigheden natuurlijk drogen niet toelaten – bijvoorbeeld als het maar blijft regenen en de luchtvochtigheid sterk oploopt – kun je de oogst in de oven drogen.

Hiervoor heb je een oven nodig waarmee je de temperatuur nauwkeurig kunt instellen. Het doel is niet om je plant te koken.

• Stel de oven in op 45 °C.
• Laat de hysop 2 tot 3 uur in de oven staan en houd de ovendeur open, zodat het vocht kan ontsnappen.
• Controleer of de plant volledig droog is door een blad tussen je vingers te verkruimelen. Lukt dat niet, zet de hysop dan opnieuw in de oven en controleer regelmatig hoe ver het drogen is gevorderd, totdat de plant volledig droog is.

In de voedseldroger

Beschik je over een voedseldroger, dan is dat ook een geschikte optie. Raadpleeg de gebruiksaanwijzing van je apparaat om de benodigde droogtijd te bepalen.

Hoe bewaar je hysop?

Maak voor het bewaren de bladeren en bloeiende toppen los van de stengels, als je dat nog niet hebt gedaan. Zo bespaar je ruimte.

Je kunt de bladeren heel bewaren. Verkruimelde bladeren hebben echter twee voordelen:

• de dosering voor kruidenthee wordt gemakkelijker, omdat die vaak wordt aangegeven in lepels gedroogde plant,
• grof vermalen plantmateriaal zorgt voor een betere extractie van de werkzame stoffen, dankzij het grotere oppervlak van de plant dat met water in contact komt.

De eenvoudigste en handigste manier om hysop te bewaren, is de gedroogde plant in een papieren zakje of een klein potje op een donkere plek te leggen. Licht kan de eigenschappen van de plant namelijk aantasten.

Hoe gebruik je hysop?

In de keuken

Hysop wordt in de keuken als kruid gebruikt. Vers of gedroogd geeft de plant onder andere smaak aan salades. Je kunt hysop ook gebruiken om soepen en sauzen op smaak te brengen.

Gebruik er maar weinig van, want de smaak is vrij sterk. Daarom wordt hysop meestal gemengd met andere Provençaalse kruiden.

Je vindt hysop ook terug in de samenstelling van likeuren.

In de natuurgeneeskunde

Hysop wordt als infusie gebruikt. Houd je goed aan de voorgeschreven doseringen, want hysop kan bij mensen met zenuwaandoeningen bijwerkingen veroorzaken. Zo is de verkoop van etherische hysopolie zeer streng gereguleerd en is de vrije verkoop ervan verboden vanwege de neurotoxiciteit die stuiptrekkingen kan veroorzaken.

De voordelen van hysop

Hysop kwam veel voor in de middeleeuwse kruidentuin en werd als kruidenthee gebruikt. De plant stond bekend om haar:

• spijsverteringsbevorderende eigenschappen. Hysop zou een opgeblazen gevoel helpen verminderen en tegelijkertijd de spijsvertering stimuleren
• slijmoplossende eigenschappen, die het ophoesten van slijm bevorderen. Gebruik hysop daarom bij een productieve hoest, maar vermijd de plant bij een droge hoest, omdat hysop in dat geval irriterend kan werken
• ontsmettende eigenschappen

De infusie kan ook uitwendig worden gebruikt. Warme kompressen zouden helpen bij de behandeling van kneuzingen en blauwe plekken.

Let op: het gebruik van hysop wordt afgeraden bij kinderen, zwangere vrouwen en mensen met epilepsie.

In onze adviesfiche Hysop: zaaien, planten, kweken en voordelen vind je alle informatie die je nodig hebt om deze mooie vaste plant in je tuin te planten.