Pecannoot, pecannoot: planten, kweken

Beschrijving en plantkunde

De Carya illinoinensis, pecannoot of pecannootboom is een fruitboom uit de walnotenfamilie, net als de walnoot (Juglans regia). Hij komt oorspronkelijk uit de vochtige bossen en moerassen van Noord-Amerika, meer bepaald uit Illinois, Kansas, Missouri, Texas, Virginia en Kentucky, en uit het noorden van Mexico. Ondanks zijn goede winterhardheid is de teelt ervan voorbehouden aan streken rond de Middellandse Zee, omdat hij lange, warme zomers nodig heeft om vruchten te dragen. Het geslacht Carya omvat 25 soorten, waarvan de meest gekweekte Carya illinoinensis is, die smakelijke pecannoten produceert. Deze botanische soort heeft verschillende variëteiten voortgebracht, zoals ‘Choctaw’, ‘Delmas’, ‘Amling’, ‘Gloria Grande’, ‘Amling’ of ‘Sumner’, die verschillen in groei, productiviteit, grootte van de noten, vroegheid en weerstand tegen ziekten.

De pecannootboom is een grote boom met een diepe beworteling. Hij groeit vrij snel en vormt een mooie boom met een slanke groeiwijze en een afgeronde kroon. Hij kan 20 tot 40 m hoog en 10 tot 15 m breed worden, met een stam die tot 6 m in omtrek kan meten. Sommige variëteiten, zoals ‘Mohawk’, blijven bescheidener van formaat en worden ongeveer vijftien meter hoog. De grijze, gegroefde schors is sierlijk en valt na verloop van tijd in repen uiteen.

De pecannootboom of pecannoot draagt een kroon met blad dat in de herfst afvalt. De verspreid staande, oneven geveerde bladeren, die aan een lange bladsteel zitten, kunnen tot 50 cm lang worden en bestaan uit 9 tot 13 langwerpige blaadjes. In het voorjaar zijn ze groen, in het najaar kleuren ze goud voordat ze afvallen. Bij het kneuzen verspreiden ze een vrij onaangename geur.

Carya illinoinensis: groeiwijze (© James St John) en herfstblad (© Forest and Kim Starr)

De bloei is in het voorjaar, van maart tot mei, goed zichtbaar. Ze verloopt in twee fasen. Nog vóór het verschijnen van de bladeren, eerst eind maart, verschijnen lange, hangende geelgroene katjes met mannelijke bloemen, die tot 15 cm lang kunnen worden, langs de twijgen. Ze bestaan uit kleine bloemen met 6 bloembladen.

Later verschijnen de onopvallende vrouwelijke bloemen in kleine rechtopstaande aren aan het uiteinde van jonge scheuten. Deze worden druk bezocht door bestuivende insecten, die voor de bestuiving zorgen. Deze fruitboom is echter gedeeltelijk zelfbestuivend. Het is beter om twee bomen aan te planten voor een doeltreffende kruisbestuiving, omdat de mannelijke katjes niet tegelijk rijpen met de vrouwelijke bloemen. De vruchtvorming begint ongeveer vanaf het vierde of vijfde jaar. Het is een fruitboom die beurtelings draagt: hij draagt om het jaar noten.

Bloei, blad en vrucht van Carya illinoinensis

Na de vruchtvorming produceert de boom langwerpige, vlezige steenvruchten van 4 tot 6 cm lang. Ze zijn groen en kleuren bruin wanneer ze rijp zijn; ze worden de bolster genoemd. Deze oneetbare, openspringende steenvruchten staan in groepjes van 2 tot 10. Bij rijpheid splijten ze in 4 kleppen, waardoor een gladde, langwerpige, bruine dop vrijkomt. Binnenin deze dop bevindt zich na het kraken een tweelobbige amandel van 3 tot 6 cm lang, eetbaar en smakelijk: de pecannoot, ook wel pacane of Hickorynoot genoemd. De noot bevat wit vruchtvlees, bedekt met een dun roodbruin vliesje. De grootte van de noten verschilt per variëteit. De oogst vindt plaats van augustus tot november. Deze gladde noten hebben een smaak die lijkt op die van walnoot en amandel, maar zonder de bitterheid van traditionele walnoten. Hun smaak is verfijnder en minder wrang.

De Verenigde Staten en Mexico zijn samen goed voor bijna 95% van de wereldproductie van pecannoten. De pecannootboom wordt zowel gekweekt voor zijn vruchten als voor zijn hoogwaardige hout, waarvan fineer wordt gemaakt.

Bolster en pecannoten

Belangrijkste soorten en variëteiten

Pecannoot

Het is de botanische soort die 20 tot 40 m hoog en 6 m in diameter kan worden. Na vele jaren teelt zeer productief!

• Bloeitijd april tot juni
• Uiteindelijke planthoogte 30 m

Productfiche bekijken

Pecannoot Choctaw

Een zeer goede, productieve variëteit die grote noten geeft. Hij is minder imposant dan de botanische soort, maar net zo sierlijk.

• Bloeitijd juni, juli
• Uiteindelijke planthoogte 15 m

Productfiche bekijken

Pecannoot Delmas

Deze variëteit geeft pecannoten van goede kwaliteit en draagt al vroeg, vanaf september, vrucht. Ze is krachtig en productief en geeft vruchten met een zeer goede smaak.

• Bloeitijd juni, juli
• Uiteindelijke planthoogte 15 m

Productfiche bekijken

Pecannoot Mohawk

Een andere vroege variëteit die vanaf september grote pecannoten met een dunne schil geeft.

• Bloeitijd juni, juli
• Uiteindelijke planthoogte 15 m

Productfiche bekijken

Pecannoot Pawnee

Een krachtige, zeer productieve en zeer vroege variëteit die grote noten met een zeer goede smaak geeft.

• Bloeitijd juni, juli
• Uiteindelijke planthoogte 10 m

Productfiche bekijken

Pecannoot Shoshoni

Een vroege variëteit die bekendstaat om haar snelle vruchtzetting en weerstand tegen insecten en ziekten. Zeer productief!

• Bloeitijd juni tot augustus
• Uiteindelijke planthoogte 15 m

Productfiche bekijken

Het planten van de pecannoot

Waar plant je een pecannoot?

Winterhard tot -15 °C, afhankelijk van de variëteit zelfs tot -20 °C, kan de pecannoot overal in Frankrijk als sierboom worden gekweekt. Om op onze breedtegraden vruchten te krijgen, kun je de teelt echter beter beperken tot de mediterrane regio’s. In het noorden van de Loire zal hij zich niet goed ontwikkelen. Het is een fruitboom die beter groeit in een warm klimaat. Hij heeft echter zowel vrij koude winters nodig om de bloei op gang te brengen als lange, warme zomers, gevolgd door zachte najaren, zodat zijn noten kunnen rijpent, met minstens 6 tot 7 maanden zonder vorst. De nieuwe variëteiten nemen echter genoegen met kortere en koelere zomers.

De pecannoot houdt van halfvochtige bodems en groeit van nature in vruchtbare, goed doorlatende overstroomde vlakten. In de zomer heeft hij vrij veel water nodig. Als de zomer te droog is, moet je hem dienovereenkomstig water geven, hoewel zijn penwortel hem, eenmaal goed gevestigd, in staat stelt zeer diep vocht uit de bodem te halen.

Plant hem op een zeer zonnige plek in rijke, frisse tot vochtige en goed doorlatende, bij voorkeur eerder zandige grond, zodat hij zijn wortel kan uitstrekken. Hij stelt vrij hoge eisen en verdraagt geen langdurige droogte. Ook houdt hij niet van bodems die tijdelijk uitdrogen of te kalkrijk zijn; hij geeft de voorkeur aan een eerder zure grond met een ideale pH tussen 4,5 en 7,5.

Hij komt van nature tot zijn recht in een geïrrigeerde boomgaard in het mediterrane gebied, maar ook in een siertuin als solitair in de volle grond in een gazon, dankzij zijn elegante groeiwijze en voorjaarsbloei. Houd vanwege zijn uiteindelijke afmetingen rekening met een standplaats die groot genoeg is voor zijn sterke ontwikkeling. De grootste exemplaren zijn voorbehouden aan grote bostuinen of parken. Denk goed na over zijn standplaats, want zijn penwortel verdraagt verplanten slecht.

Teelt in een zeer grote pot is mogelijk. In dat geval blijft hij van nature kleiner en is de kans op vruchtvorming zeer klein. Je zult dan meer van zijn sierwaarde dan van zijn vruchten genieten.

Een prachtige pecannoot in een grote tuin (© Forest and Kim Starr)

Wanneer plant je de pecannoot?

Je plant hem bij voorkeur in het voorjaar, tussen februari en mei, buiten de vorstperiode.

Hoe plant je hem?

In de volle grond

Zijn krachtige wortelstelsel vereist een goed voorbereide bodem, tot een diepte van ongeveer 1 m en over eenzelfde breedte. Houd tussen twee pecannoten of andere bomen, afhankelijk van hun uiteindelijke breedte, een afstand van 10 tot 50 m aan.

• Laat de wortelkluit weken in een bak water
• Graaf een plantgat van 1 m in alle richtingen
• Meng 1/3 heidegrond, 1/3 zand voor de tuin en 1/3 tuingrond
• Voeg enkele scheppen zand en grind toe voor een goede drainage rond de wortels
• Voeg in een te zure bodem dolomiet of as toe
• Giet een deel van het mengsel in het plantgat
• Plaats een boompaal en bind de stam met een zachte band vast om hem de eerste jaren te ondersteunen
• Plaats de wortelkluit zonder de penwortel te beschadigen en zorg ervoor dat de wortelhals gelijk met het bodemoppervlak komt
• Vul de open ruimtes aan met de rest van het mengsel
• Druk de grond aan en geef overvloedig water
• Mulch de voet van de plant

Mijn advies: top de boom in dit stadium, door een derde van de top weg te snoeien, want dit bevordert de ontwikkeling van nieuwe wortels.

In een pot

• Kies een pot waarvan de bodem is voorzien van gaten en minstens 100 liter inhoud heeft (1 x 1 m)
• Breng een drainerende laag aan (grof zand, kleikorrels, lavagrind)
• Vul de pot gedeeltelijk met goede potgrond voor tuinplanten, gemengd met tuinzand
• Plaats de wortelkluit en vul rond de wortels aan met potgrond
• Druk het oppervlak goed aan
• Geef overvloedig water

Teelt en onderhoud van de pecannoot

Krachtig, de pecannoot vraagt maar weinig verzorging om goed te groeien, behalve regelmatig water geven, vooral bij droogte en hoge temperaturen. Hij heeft veel water nodig. Gedurende de eerste 6 maanden na het planten moet hij zeer goed en regelmatig worden bewaterd: geef hem 30 tot 50 l water per week. Zodra de boom na 5 jaar teelt vruchten begint te dragen, wordt water geven essentieel: geef hem elke dag overvloedig water zodat de noten rijpen.

Breng een dikke laag mulch aan met afgevallen bladeren, stro, houtsnippers of halfverteerde compost om concurrentie van onkruid te voorkomen, de wortels in de zomer koel en in de winter warm te houden.

Geef in het voorjaar organische mest, bijvoorbeeld goed verteerde compost die met een handklauw oppervlakkig wordt ingewerkt, of een speciale meststof voor fruitbomen. Snoeien is niet nodig.

Mogelijke ziekten en plagen

Winterhard, maar vooral gevoelig voor bepaalde schimmelziekten zoals echte meeldauw of bacteriële bladverbranding, die het blad aantasten. Ter preventie: vernevel de bladeren na regen met Bordeauxse pap. Ook kan de plant worden aangetast door wortelknobbelaandoening, die het hele wortelstelsel aantast. Gelukkig blijken nieuwe cultivars resistent tegen deze ziekten.

Wanneer en hoe pecannoten oogsten?

Na het planten moet je 4 tot 5 jaar geduld hebben voordat de pecannoot vruchten draagt. De oogst loopt van half augustus tot half november, meestal rond november, afhankelijk van de vroegheid van het ras, de zomers en je regio. Pecannoten worden eenvoudig met de hand geoogst of met een stok uit de boom geslagen om de takken te schudden, zodat de vruchten vallen.

→ Lees meer in onze tutorial Pecannoten oogsten en bewaren: onze tips.

Pecannoten bewaren en gebruiken

Droge pecannoten zijn ongeveer een jaar houdbaar, net als noten. Een vers gedopte pecannoot wordt snel ranzig bij contact met de lucht. Je kunt ze in luchtdichte potten bij kamertemperatuur bewaren, 6 maanden in de koelkast in afgesloten bakjes of in diepvrieszakken in de vriezer leggen. Daarin blijven ze 1 jaar houdbaar, al verliezen ze door de kou wel hun smaak.

Je kunt ze vers eten of drogen op droogrekken door ze in één laag uit te spreiden op een koele, droge en goed geventileerde plaats. Pecannoten worden gebruikt als halve noten, gekaramelliseerd, geroosterd, in poedervorm, gepeld of als olie. Ze zijn lekker als borrelhapje, als tussendoortje en in gebak. Ze zijn ideaal om een knapperige toets toe te voegen aan de beroemde ‘pecan pie’ of pecannotentaart. In brownies en koekjes combineren ze uitstekend met chocolade!

→ Lees meer in de tutorial van Solenne: Noten oogsten en bewaren

Pecannotentaart of brownie, borrelhapje… in de keuken zijn pecannoten zoet én hartig te gebruiken!

Wat zijn de voordelen van pecannoten?

Deze oliehoudende noot is rijk aan lipiden, vooral meervoudig onverzadigde vetzuren zoals omega 9 (oliezuur) en omega 6 (linolzuur). Pecannoten hebben een lage glycemische index en een laag suikergehalte. Ze zitten boordevol kalium, magnesium, zink en fosfor en vormen een echte cocktail tegen vermoeidheid. Ook zijn ze goed voor de weerstand en de balans van het zenuwstelsel. Rijk aan antioxidanten verlagen ze het cholesterolgehalte en helpen ze hart- en vaatziekten voorkomen. Ze zijn energierijk en bevatten ongeveer 700 kcal per 100 gram.

Hoe vermeerder je de pecannoot?

Voorjaarzaai is de eenvoudigste manier om de pecannoot te vermeerderen, maar je moet 10 tot 12 jaar geduld hebben voordat je vruchten krijgt. De boom kan in de zomer ook worden vermeerderd door oculatie. Dit is een relatief delicate handeling voor een hobbytuinier en we raden je aan deze aan professionals over te laten.

Door te zaaien

• Vul diepe potten met een licht mengsel van 1/3 heidegrond, 1/3 leemrijke tuingrond en 1/3 perliet
• Zaai de zaden van de pecannoot aan de oppervlakte en bedek ze vervolgens met 2 tot 3 cm substraat
• Houd ze bij 20 °C afgedekt tot ze kiemen
• Verwijder het plastic
• Verpot de plant in een grotere pot en plant hem vervolgens in de tuin wanneer hij voldoende wortels heeft gevormd