Oregano: zaaien, kweken en oogsten

Beschrijving en plantkunde

Oregano, wilde marjolein, vaste marjolein of ook wel kransjeskruid, rode thee en bastaardtijm… Origanum vulgare is een kruidachtige vaste plant uit West- en Zuid-Europa, uit de Lipbloemenfamilie (Lamiaceae).

Het geslacht Origanum omvat 20 soorten, waarvan alleen de gewone oregano, Origanum vulgare, wordt geteeld. Tot de variëteiten die we het vaakst in onze moestuinen zien, behoren onder meer Origanum vulgare ‘Aureum’, de goudkleurige oregano met goudkleurig loof, en Origanum vulgare ‘Variegatum’ met geel gespikkeld loof.

Wilde marjolein is een plant die je in het wild in bergachtige gebieden tot op 2.000 m hoogte aantreft. Dit verklaart onder meer de etymologische oorsprong van de naam: oros (berg) en ganos (glans, vrolijk uiterlijk), oftewel letterlijk ‘sieraad van de bergen’.

Oregano is een kruidachtige en aromatische plant met een verhoute plantvoet, waarvan de rechtopstaande stengels bij volwassenheid 30 tot 70 cm hoog worden. De behaarde stengels hebben een rode kleur. De zeer aromatische bladeren zijn rond, ovaal en donkergroen en worden 2 tot 4 cm lang.

Van juli tot oktober vormt wilde marjolein bloeiende pluimen of tuilen, die bestaan uit kleine bloemen en buisbloemige tweeslachtige bloemen van 2 tot 4 mm lang. De zeer bijenrijke bloei is wit tot donkerroze en wordt omringd door groene, paars getinte, bladachtige schutbladen.

De fysieke en organoleptische kenmerken van oregano lijken sterk op die van marjolein. Daarom worden deze twee aromatische kruiden zo vaak met elkaar verward.

Onze oreganovariëteiten

De klassieke variëteiten

De bijzondere variëteiten

Wilde marjolein BIO (jonge planten)

Wilde marjolein is een kruidachtige vaste plant waarvan de bladeren een subtiele en delicate geur verspreiden. Deze drachtplant is gemakkelijk te kweken en kan zowel in de volle grond als in een pot worden geplant. De bladeren worden gebruikt om sauzen, pizza's en olijfolie op smaak te brengen.

• Bloeitijd juli tot september
• Uiteindelijke planthoogte 40 cm

Productfiche bekijken

Origanum vulgare Aureum - Oregano

Gouden oregano wordt gekenmerkt door aromatisch goudkleurig loof. Deze snelgroeiende, kruipende, niet-woekerende en decoratieve plant vormt een dichte bedekking en biedt trossen kleine, zeer nectarrijke paarsroze bloemen.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 30 cm

Productfiche bekijken

Griekse oregano BIO - Ferme de Sainte Marthe

Griekse oregano is een aromatische, winterharde vaste plant die net als Provençaalse kruiden wordt gebruikt. Deze variëteit van wilde marjolein is bijzonder geurig en zelfs licht kruidig. Deze plant is biologisch geteeld.

• Bloeitijd april tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 30 cm

Productfiche bekijken

Bonte oregano Country Cream

Bonte oregano is een variëteit met bont blad, donkergroen met een roomwitte rand. Deze kruidachtige vaste plant met aromatische bladeren verspreidt een subtiele en delicate geur die in de keuken wordt gebruikt.

• Bloeitijd juli tot september
• Uiteindelijke planthoogte 40 cm

Productfiche bekijken

Wilde marjolein Hot and Spicy

De oregano 'Hot and Spicy' is een variëteit van wilde marjolein waarvan de bladeren een bijzonder uitgesproken geur verspreiden. Ze geven zelfs peperige en kruidige tonen af. De perskluitjes van deze oregano 'Hot and Spicy' zijn biologisch geteeld.

• Bloeitijd juli tot september
• Uiteindelijke planthoogte 30 cm

Productfiche bekijken

Origanum vulgare Compactum - Oregano

Origanum vulgare 'Compactum' is een variëteit van wilde marjolein die bijzonder geschikt is als aromatische bodembedekker. Deze plant is ideaal voor mediterrane rotstuinen met een dichte, compacte groeiwijze.

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 40 cm

Productfiche bekijken

Wilde marjolein planten

Oregano is een winterharde vaste plant (tot -15 °C), die zowel bestand is tegen kou als tegen droogte. Hij kan in uiteenlopende klimaten worden geplant, bij voorkeur in lichte, losse, vruchtbare, vochtige en humusrijke grond. Houd er rekening mee dat oregano in alle grondsoorten kan groeien, zelfs in kalkrijke grond. Let wel: hoewel wilde marjolein winterhard is, verdraagt ze kou en vochtigheid samen slecht. Omdat de plant gevoelig is voor overmatige vochtigheid, moet je ervoor zorgen dat ze in goed doorlatende grond wordt geplant.

Waar plant je oregano?

Wilde marjolein kan in de volle grond in de moestuin worden geplant (de plant kan goed samengaan met de meeste moestuinplanten). Als je grond eerder kleiig en vochtig is, kun je oregano beter in een pot of op een kleine heuvel planten. In alle gevallen, zowel in een pot als in de volle grond, kies je het best altijd een zonnige standplaats, die veel gunstiger is voor de groei van oregano.

Kruidentuin met peterselie, salie, tijm, rozemarijn en oregano © Onnola – Flickr

Wanneer plant je wilde marjolein?

Oregano wordt in het voorjaar of najaar geplant (van september tot eind oktober). Afhankelijk van de variëteit wordt wilde marjolein op zijn vroegst in april geplant. De plant wordt dan naar behoefte geoogst, uiterlijk tot november. De oogst eindigt meestal tussen september en oktober; ook dat hangt weer af van de geteelde variëteit.

Hoe plant je oregano?

In de volle grond

1. Zet de planten rondom 30 cm uit elkaar.
2. Werk goed verteerde compost door de grond bij het planten.
3. Voeg wat zand toe als de grond te zwaar is.
4. Graaf een plantgat dat drie keer zo groot is als de wortelkluit.
5. Plaats de wortelkluit in het plantgat en bedek hem met fijne grond.
6. Druk de grond aan en geef water zonder de grond doorweekt te maken.

In een pot

1. Leg een grindbed op de bodem van een pot.
2. Vul de rest van de pot met een mengsel van potgrond en zand.
3. Plaats de wortelkluit en bedek hem met fijne grond.
4. Geef regelmatig water, maar laat geen water in de onderschotel staan.

Verzorging en onderhoud van oregano

De wilde marjolein is een winterharde en gemakkelijk te telen plant die slechts weinig onderhoud nodig heeft om te blijven gedijen.

Oregano in de tuin en in potten – © Maja Dumat – Flickr

Onderhoud van wilde marjolein in de volle grond

• Oregano is zeer goed bestand tegen hoge temperaturen, op voorwaarde dat de hitteperiodes niet te lang duren en niet te vaak voorkomen. Als oregano in de volle grond wordt geteeld, hoeft hij doorgaans, afgezien van water geven na het planten, geen water te krijgen. Alleen bij een lange en hevige droogteperiode kunt u de plant ‘s avonds water geven. Geef uw oreganoplanten in de winter nooit water. De plant verdraagt de combinatie van kou en vocht namelijk niet.
• Hak en wied regelmatig om de groei van uw wilde marjoleinplanten te bevorderen.
• Een vormsnoei aan het begin van het voorjaar is gunstig voor oregano. Snoei dan de droge stengels.
• Snoei de pol in het najaar tot op de bodem terug en mulch de voet van de plant om haar tegen vorst en winterkou te beschermen. Oregano is winterhard tot -15 °C en heeft in de winter geen andere bescherming nodig.

Onderhoud van oregano in pot

Wilde marjolein in een pot moet in de zomer regelmatig water krijgen. Bij hoge temperaturen in de zomer moet dagelijks water worden gegeven. Blijf in de winter de potten die tegen de regen beschut staan water geven en zorg ervoor dat de grond aan de oppervlakte kan opdrogen (2 tot 3 cm) tussen twee gietbeurten. Laat nooit water in de schotels van uw potten met oregano staan, om te voorkomen dat de wortels gaan rotten.

Ook al is oregano een winterharde plant, aarzel niet om uw potten buiten tijdens bijzonder koude dagen met een vliesdoek te beschermen. Vergeet echter niet het vliesdoek te verwijderen zodra de temperaturen weer wat stijgen.

Let op: zowel in de volle grond als in een pot is oregano een plant die weinig voeding nodig heeft en geen bemesting nodig heeft. Het gebruik van stikstofmeststof moet bovendien worden vermeden, omdat dit de aromatische eigenschappen van wilde marjolein vermindert en haar gevoeliger maakt voor ziekten en plagen.

Oogst, bewaren en gebruik

Wilde marjolein oogsten

Oregano oogst je naar behoefte, tussen mei en september, of van juni tot november, afhankelijk van de gekweekte variëteiten.

Oogst de stengels van de oregano bij voorkeur ‘s ochtends, omdat het aroma dan sterker is. Knip de stengels netjes af en gebruik ze meteen of laat ze drogen.

Oregano bewaren

Hoewel het aanbevolen is om de stengels kort na het oogsten te gebruiken, kunnen verse oreganostengels enkele dagen worden bewaard in de groentelade van de koelkast.

Je kunt ze ook invriezen of laten drogen. Hang de stengels voor deze laatste methode ondersteboven te drogen op een droge, goed geventileerde en tegen licht beschutte plek. Ris de blaadjes van de stengels om de gedroogde bladeren te oogsten die je vervolgens in een luchtdichte doos bewaart.

Gebruik van oregano

Wilde marjolein is een kruidenplant die wordt geteeld om zijn geur en smaak, maar ook om zijn geneeskrachtige eigenschappen.

Oregano in de keuken

Oregano is alomtegenwoordig in de Italiaanse keuken. De krachtige smaak ervan komt terug in pizza’s, tomatensauzen, gegrild vlees en gearomatiseerde oliën. Meer in het algemeen is wilde marjolein een zeer gewaardeerde kruiden- en specerijenplant in het Middellandse Zeegebied, die ook wordt gebruikt in de Portugese, Griekse, Kretenzische, Marokkaanse en Provençaalse keuken. Oregano maakt bovendien deel uit van het traditionele bouquet garni van Provençaalse kruiden, net als tijm en rozemarijn.

Meer informatie: Gwenaëlle geeft je het recept voor zelfgemaakte Provençaalse kruiden en vertelt over de vier kruiden!

Wilde marjolein kan in zeer veel bereidingen worden gebruikt, onder meer om quiches, chili en stoofschotels op smaak te brengen.

Medicinaal gebruik van wilde marjolein

De voordelen van oregano zijn talrijk. Het is een uitstekende bron van ijzer, calcium, mangaan en vitamine K en E. Het bevat vitaminen met antioxiderende eigenschappen, die onder meer bijdragen aan de bloedstolling en de botvorming.
Wilde oregano is bijzonder rijk aan polyfenolen, die zorgen voor antioxiderende en ontstekingsremmende eigenschappen die nuttig zijn om hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker te voorkomen.

Oregano-infusies worden gTraditioneel gebruikt om verkoudheid, spijsverteringsproblemen en griepverschijnselen te verlichten. Oregano wordt ook als mondspoeling gebruikt om schadelijke bacteriën te bestrijden. Daarnaast worden er eigenschappen aan toegeschreven die helpen tegen pijn als gevolg van reuma en tegen huidproblemen.

Etherische olie van oregano wordt in de homeopathie gebruikt voor de behandeling van krampachtige pijn, stress, angst en vermoeidheid.

Mogelijke ziekten en plagen

Wilde marjolein is een plant die weinig gevoelig is voor ziekten en plagen. De plant kan echter last krijgen van rode spint en worden aangetast door zwarte vlekkenziekte van oregano. Deze ziekte uit zich in zwarte vlekken van uiteenlopende grootte die op de bladeren en stengels verschijnen, waardoor de plant snel en voortijdig afsterft.

Vermeerdering van oregano

Wilde marjolein kan worden vermeerderd door te zaaien, door de pollen te scheuren en door stekken.

Hoe zaai je oregano?

Het zaaien van oregano gebeurt tussen de maanden maart en mei, bij een temperatuur tussen 13 en 16 °C.

• Vul zaaibakken met goede zaaigrond.
• Zaai de zaden op ongeveer 30 cm afstand, zodat elke plant zich goed kan ontwikkelen.
• Bedek de zaden heel licht met slechts een snufje potgrond of vermiculiet.
• Zet de zaai van oregano in het volle licht.
• Houd het substraat vochtig, maar niet drijfnat.
• De zaden kiemen meestal binnen 10 tot 24 dagen.

Zaailingen van wilde marjolein verspenen

Het verspenen in kweekpotjes van planten die uit zaai zijn verkregen, gebeurt wanneer de kiemplanten sterk genoeg zijn om te worden vastgepakt.

• Verspeen wanneer de planten 4 tot 5 bladeren hebben.
• Zet ze 30 cm uit elkaar.
• Laat de jonge planten geleidelijk wennen aan koelere omstandigheden.
• Geef regelmatig water zonder het substraat drijfnat te maken.
• Verplant de planten naar een pot of de volle grond wanneer ze goed ontwikkeld zijn.

Hoe scheur je wilde marjolein?

Naast zaaien kun je de pollen van oregano ook vermeerderen door ze te scheuren. Dit is hier bovendien de snelste en betrouwbaarste vermeerderingsmethode.

• Kies een oreganoplant die minstens één jaar oud is.
• Snijd de wortelkluit in tweeën met een spade.
• Plant de delen van oregano in een gat dat 3 keer groter is dan de wortelkluit.
• Dek af met fijne grond.
• Druk de grond aan en geef water zonder de grond drijfnat te maken.

Hoe stek je oregano?

Oregano is ook gemakkelijk te vermeerderen door te stekken.

• Snijd een stengel van ongeveer 10 cm lang af.
• Zet deze in een glas gevuld met water.
• Wacht tot de nieuwe wortels verschijnen voordat je de stek in een pot plant.
• Gebruik hiervoor een pot gevuld met grond op een laag kleikorrels.

Wilde marjolein combineren

De oregano gedijt goed naast andere kruidenplanten, zoals peterselie, salie, tijm en rozemarijn.