Brahea: planten, telen en verzorgen

Plantkunde

De Brahea omvatten 11 soorten palmen die afkomstig zijn uit Mexico en Centraal-Amerika (Nicaragua, Honduras, Guatemala…), tot in het zuiden van Californië. Ze groeien in droge of halfwoestijnachtige gebieden, waardoor ze geschikt zijn voor droogte en eerder arme en schrale bodems. In de natuur vinden we ze onder andere in kloven en canyons, maar ook op beboste hellingen. In tuinen worden ze gewaardeerd om hun betrekkelijke winterhardheid. Brahea armata en Brahea edulis verdragen bijvoorbeeld temperaturen tussen – 10 en – 12 °C.

De Brahea behoort tot de grote palmenfamilie, de Arecaceae. Deze palm werd vroeger Erythea genoemd, maar veranderde later van geslacht en kreeg de wetenschappelijke naam Brahea. Hij werd zo genoemd ter ere van de astronoom Tycho Brahe (1546-1601). De soortnaam van Brahea armata is afgeleid van het Latijnse armatus: ‘gewapend’, vanwege de doorns op de bladsteel.

De Brahea vormt, net als andere palmen, geen stam maar een stipe. Die van de Brahea is dik, gedrongen en mooi recht, bruin van kleur en onvertakt. Hij kan een diameter van 45 cm bereiken.

De Brahea wordt 6 tot 12 m hoog en de grootste exemplaren kunnen zelfs 15 m hoog worden. Toch groeien deze palmen langzaam, vooral Brahea armata, en blijven ze kleiner wanneer ze in een kuip worden gekweekt in plaats van in de volle grond.

Bovenaan de stipe vormen de Brahea een kroon van grote bladeren met een diameter van 1 tot 2 meter. Ze zijn costa-palmvormig, wat betekent dat ze waaiervormig zijn, maar een centrale as hebben (de bladsteel loopt door tot in het midden van de bladschijf). Ze zijn verdeeld in 40 tot 60 fijne, diep ingesneden segmenten, bijna tot aan het midden van de palm. Het uiteinde van de segmenten is tweespletig en splitst zich in tweeën. De bladeren zijn stijf en leerachtig. Ze worden gedragen door lange bladstelen van ongeveer 1 m lang. De bladstelen van Brahea armata zijn voorzien van kleine, lichtgele haakdoorns.

De bladeren van Brahea edulis, Brahea armata en Brahea calcarea (foto’s: weta2000nz / Joe Blowe / Scott Zona). De centrale as van de costa-palmvormige bladeren is vaag zichtbaar.

Brahea armata staat bekend om zijn blauwgrijze, bijna zilverkleurige bladeren. Dit komt door een witachtig waslaagje op de bladeren, dat ze beschermt tegen de brandende zonnestralen. Brahea edulis heeft daarentegen een gewoner loof, lichtgroen van kleur.

De bladeren van de Brahea ontstaan in het midden van de kroon, boven de stipe, en gaan daarna geleidelijk hangen. De oude, verdroogde bladeren blijven aan de stipe vastzitten en vormen een soort grijze rok, zoals bij Washingtonia. Deze rok helpt de stipe te beschermen tegen temperatuurschommelingen en parasieten.

Na verloop van tijd vallen de bladeren af, naarmate de palm groeit, en de basis van hun bladstelen laat ringvormige littekens op de stipe achter.

De Brahea moet volwassen zijn en 30 tot 40 jaar oud zijn om te beginnen bloeien. De bloei is dan een waar spektakel! In de zomer (juli-augustus) tooit hij zich met spectaculaire pluimen van 4 tot 6 m lang! Ze verschijnen in de bladoksels en hangen sierlijk in een boog naar de grond. Ze bestaan uit talloze kleine, roomgele klokvormige bloemen met een diameter van 1 tot 2 cm. Deze bloemen hebben drie bloembladen en zijn tweeslachtig: ze dragen zowel meeldraden als stampers. De Brahea is dus hermafrodiet, met mannelijke en vrouwelijke bloemen. Eén plant volstaat dan ook om vruchten en zaden te vormen.

De Brahea vormt bolvormige vruchten (steenvruchten), die bruin en glanzend zijn en ongeveer 2 cm in doorsnee meten. De vruchten van de soorten Brahea armata en Brahea edulis zijn eetbaar en bevatten zoet vruchtvlees! De vruchten rijpen in de zomer, tijdens de volgende bloei. Elke vrucht bevat één zaad, dat je kunt oogsten en zaaien.

De bloei van Brahea armata, in de vorm van grote pluimen met piepkleine lichtgele bloemen (foto cultivar413)

Belangrijkste variëteiten van Brahea

De populairste variëteiten

Onze favoriete variëteiten

Brahea armata - Mexicaanse blauwe palm

Ook wel Mexicaanse blauwe palm genoemd, het is de bekendste Brahea! Hij wordt gewaardeerd om zijn handvormige bladeren met een mooie zilverblauwe kleur.

• Bloeitijd augustus, september
• Uiteindelijke planthoogte 12 m

Productfiche bekijken

Brahea edulis - Guadalupe palm

Deze Brahea heeft mooie lichtgroene handvormige bladeren. Zijn bloeiwijzen zijn korter dan die van Brahea armata. Hij groeit ook iets sneller dan deze laatste.

• Bloeitijd augustus, september
• Uiteindelijke planthoogte 12 m

Productfiche bekijken

 

Brahea calcarea - Mexicaanse palm

Deze palm vormt een mooie kroon van stijve, groene bladeren, die met de jaren blauwgrijs worden. Hij groeit sneller dan Brahea armata, maar is minder winterhard en verdraagt toch tussen – 5 en – 8 °C in zeer goed gedraineerde bodem. In tegenstelling tot Brahea armata zijn de bladstelen doornloos.

• Bloeitijd augustus, september
• Uiteindelijke planthoogte 12 m

Productfiche bekijken

Brahea armata var Clara - Mexicaanse blauwe palm

Hij lijkt sterk op Brahea armata, maar heeft een vollere bladmassa, met bladeren die meer afhangen, langere bladstelen en een dunnere stam.

• Bloeitijd augustus, september
• Uiteindelijke planthoogte 12 m

Productfiche bekijken

Ook Brahea dulcis en Brahea brandegeei zijn in cultuur te vinden.

Planten

Waar planten?

De Brahea heeft een warme en zonnige standplaats nodig! Hij staat graag op een zeer lichte plek. Zet hem beschut tegen koude wind. Omdat de Brahea afkomstig is uit droge gebieden, groeit hij uitstekend in tamelijk arme en zeer goed doorlatende, zanderige of stenige bodems. Hij verdraagt geen stilstaand vocht. Een bodem die rijk is aan organische stof heeft hij daarentegen niet nodig. Brahea armata verdraagt bovendien zeewind en is daarom bijzonder geschikt voor aanplant aan de kust.

Wat de pH betreft, geeft de Brahea de voorkeur aan kalkrijke bodems. Dat geldt vooral voor Brahea calcarea, die van nature groeit op de kalkrijke heuvels en bergen van Mexico.

Je kunt de Brahea ook in een grote bak telen. Zo kun je hem in de winter onder glas zetten als je in een streek met een koel klimaat woont.

De majestueuze Brahea-palmen zijn prachtig als solitair, zodat ze goed tot hun recht komen. Plant ze bijvoorbeeld gerust in de buurt van een zwembad. Je kunt ze ook gebruiken om een pad of poort te omzomen. Ook als achtergrond van een exotische border zijn ze ideaal.

Kies in de koelste streken bij voorkeur voor Brahea armata, die gedurende korte periodes temperaturen tot –10 à –12 °C verdraagt. In streken met een zachter klimaat kun je Brahea calcarea kiezen, die iets vorstgevoeliger is (tot -5 °C).

Wanneer planten?

Wij raden aan om de Brahea in het voorjaar te planten, zodra de temperaturen voldoende zijn gestegen en er geen vorstgevaar meer is.

Hoe planten?

Voor planten in de volle grond:

1. Graaf een ruim plantgat, dat twee tot drie keer zo groot is als de wortelkluit.
2. Breng gerust goed doorlatend materiaal aan, zoals grof zand, grind of lavagrind, zodat het water gemakkelijker in de bodem kan wegzakken. Compost toevoegen is niet nodig.
3. Voeg wat substraat toe aan het plantgat, bijvoorbeeld een mengsel van grof zand, potgrond en tuingrond.
4. Haal de Brahea voorzichtig uit zijn pot en plant hem. Let erop dat de stam recht staat. De basis van de stam moet zich ter hoogte van de bodem of iets erboven bevinden (let erop dat je de wortelhals niet ingraaft).
5. Vul het plantgat aan met substraat rond de wortelkluit.
6. Geef royaal water.

Voor planten in een pot:

1. Kies een grote pot met drainagegaten onderin.
2. Breng onderin een drainerende laag aan, bestaande uit kleikorrels of grind.
3. Voeg vervolgens het substraat toe, bijvoorbeeld een mengsel van potgrond en grof zand.
4. Plant de Brahea in de pot.
5. Vul aan met substraat langs de zijkanten, zonder de wortelhals van de palm in te graven.
6. Druk de grond licht aan en geef daarna water.
7. Zet de Brahea in een kas of veranda, op een zeer lichte plek, of rechtstreeks op je terras als er geen vorstgevaar meer is.

Brahea armata (foto Berthold Werner)

Onderhoud

Voor teelt in de volle grond

De Brahea verdraagt zomerdroogte redelijk goed. Toch raden we je aan om in het jaar van aanplanten regelmatig water te blijven geven, totdat de palm goed is aangeslagen en een goed ontwikkeld wortelstelsel heeft. Geef daarna water bij droogte tijdens de eerste drie teeltjaren. Vervolgens heeft hij geen water meer nodig, behalve als je hem in een pot kweekt.

In de volle grond heeft de Brahea niet echt compost of meststof nodig.

De dode bladeren van de Brahea blijven van nature aan de stam hangen en vormen zo een soort rok onder de nog groene bladeren. Je kunt in de verleiding komen om ze om esthetische redenen weg te knippen, maar we raden je aan om ze liever te laten zitten. Hoewel deze bladeren droog zijn, hebben ze wel degelijk nut: ze beschermen de palm tegen kou en plagen doordat ze een isolerende laag vormen. Als je ze toch wilt snoeien, doe dit dan in het voorjaar en laat de basis van de bladstelen zitten door op enkele centimeters van de stam te snoeien.

Voor teelt in pot

Als je hem in een pot kweekt, heeft hij vaker water nodig dan in de volle grond, omdat het substraat veel sneller uitdroogt. Geef van het voorjaar tot het najaar ongeveer eenmaal per week water en geef niet vaker dan eenmaal per maand wat vloeibare meststof (goed verdund). Geef in de winter minder water en stop met bemesten.

Je kunt ook wat vloeibare meststof geven, maar deze moet goed verdund zijn (meer verdund dan op de verpakking staat aangegeven) en je mag dit niet vaker dan eenmaal per 15 dagen doen. Je kunt ook een langwerkende meststof gebruiken.

Denk er ook aan om je Brahea ongeveer elke drie jaar in het voorjaar te verpotten. Kies telkens een pot die iets groter is dan de vorige. In de jaren waarin je hem niet verpot, kun je eenvoudig de bovenlaag vervangen door de eerste centimeters aan te vullen met potgrond.

Je kunt de Brahea laten overwinteren in een veranda of een lichte, redelijk koele kas. Vermijd hoge temperaturen, zoals in huizen of appartementen: een vorstvrije kas is een betere keuze. De Brahea heeft namelijk een rustperiode nodig met koelere temperaturen.

Als je je Brahea in het voorjaar buiten zet en hem in het najaar weer naar binnen haalt, denk er dan aan om hem geleidelijk te laten wennen. Over het algemeen kun je plotselinge veranderingen in temperatuur en licht beter vermijden. Zet hem in het voorjaar bijvoorbeeld eerst enkele uren per dag buiten en vermijd in het begin volle zon, zodat hij rustig kan wennen. Later kun je hem de hele dag in de volle zon laten staan.

Ziekten en plagen

Binnenshuis wordt de Brahea soms aangetast door rode spint (Tetranychus urticae). Deze kleine insecten, die met het blote oog nauwelijks zichtbaar zijn, prikken in de bladeren om het sap op te zuigen, waardoor de plant verzwakt. Je merkt hun aanwezigheid aan kleine webjes die tussen de bladeren of bladstelen zijn gesponnen. Omdat ze een hekel hebben aan vocht, raden we je aan het loof te besproeien om ze te bestrijden.

De Brahea kan ook worden aangetast door schildluizen (wolluizen of schildluizen met een schild). Net als rode spint prikken schildluizen in het weefsel en zuigen ze het sap van de palm op. Je kunt ze handmatig verwijderen wanneer je ze ziet, maar bij een grotere aantasting kun je de plant het beste behandelen met een middel tegen schildluizen. Je kunt zelf een mengsel maken door in één liter water een theelepel zwarte zeep, een eetlepel brandspiritus en een eetlepel koolzaadolie te verdunnen. Besproei het loof vervolgens met deze oplossing.

Buiten is de Brahea soms het doelwit van de palmvlinder Paysandisia archon en de rode palmsnuitkever, twee geduchte plagen die grote schade aan palmen veroorzaken. Je kunt hun aanwezigheid vaststellen aan geperforeerde palmen (in rijen over de hele breedte van de waaier), palmen die voortijdig afvallen of het inzakken van de kroon van bladeren, naast andere symptomen. Raadpleeg onze speciale adviespagina’s om ze te herkennen en te bestrijden:

• “De palmvlinder, Paysandisia archon: bestrijding en behandeling”
• “De rode palmsnuitkever bestrijden”

Vermeerderen

Zaaien

Het is mogelijk om de zaden van de Brahea te oogsten en te zaaien. Het is belangrijk om ze zorgvuldig te wassen om het vruchtvlees te verwijderen.

1. Laat de zaden eerst weken in lauw water, gedurende minstens 48 uur. We raden aan het water twee keer per dag te verversen.
2. Vul potten met een licht en goed doorlatend substraat, bijvoorbeeld een mengsel van potgrond en zand (het is bij voorkeur raadzaam dit vooraf 10 minuten in de magnetron te verhitten om het te steriliseren).
3. Zaai de zaden.
4. Dek ze af met 1 tot 2 cm substraat en druk dit licht aan.
5. Geef voorzichtig water, in een fijne regen.
6. Zet de potten op een lichte plek, uit de directe zon, bij een temperatuur van 25 tot 30 °C (het is beter als de temperatuur ‘s nachts iets lager is dan overdag).

Geef daarna regelmatig water, maar niet te veel, zodat het substraat licht vochtig blijft.

We raden aan een kweekkasje te gebruiken om een warme en vochtige omgeving te behouden en dit af en toe te beluchten om het risico op schimmelvorming te voorkomen.

De zaden kunnen binnen enkele weken kiemen, maar meestal duurt dit meerdere maanden (tot 8 maanden). De kiemduur is dus zeer wisselend. Heb geduld als je niets ziet groeien!

Ook de Brahea groeit langzaam: je moet meerdere jaren wachten voordat hij een echte vedergras vormt.

Combineren

Omdat Brahea van zonnige standplaatsen en perfect gedraineerde bodems houdt, is hij perfect voor een droge border in exotische stijl. Leg een tuin met vooral minerale elementen of een grote rotstuin aan: maak een verhoogde border, wat de drainage bevordert, en plaats grote stenen om de bodem op zijn plaats te houden. Breng structuur in de border door achterin een of meerdere Brahea-planten te planten. Zet ervoor vetplanten, zoals Sedums en huislook, en ook cactussen en agaves. Kies bijvoorbeeld de indrukwekkende Agave americana, die bijzonder sierlijk is. Ontdek de Dasylirions, zeer sierlijke planten met een groot aantal lijnvormige bladeren in een toef, die bovendien behoorlijk winterhard zijn. Denk ook aan Delosperma en de Corsicaanse wolfsmelk, Euphorbia myrsinites.

Kniphofia ‘Fiery Fred’, Brahea armata var. Clara, Watsonia ‘Peach Glow’, Agave havardiana, Delosperma cooperi en Opuntia microdasys

Brahea is ideaal aan de kust voor het creëren van een tuin met mediterrane uitstraling. Des te meer omdat Brahea armata goed bestand is tegen zeewind! Zet hem samen met kruidenplanten, zoals lavendel, tijm, kerrieplant, alsem en grassen. Voeg enkele bloemen toe, zoals die van prachtkaarsen, duizendblad, kogeldistels en Phlomis fruticosa. Wat heesters betreft, kun je hem combineren met olijfbomen, zonneroosjes en oleanders. Denk ook aan agaves, schijfcactussen en aloë’s.

Tot slot kun je Brahea gebruiken om een weelderige exotische tuin te creëren door hem te combineren met andere palmen, zoals Trachycarpus fortunei, Chamaerops humilis of Washingtonia filifera. Plant er yucca’s, cordylines, Nieuw-Zeelands vlas, cyca’s en bananenplanten naast, bijvoorbeeld de Musa basjoo. Zo krijg je een echte groene oase! Breng kleur tussen dit loof door enkele bloeiende planten toe te voegen, zoals kniphofia’s, Afrikaanse lelies, watsonia’s en callistemons, evenals de prachtige gele bloemen van Aloe striatula.