Ziekten en plagen van de eucalyptus

De eucalyptusgal

De eucalyptusgal wordt veroorzaakt door de steek van een kleine wesp: de Ophelimus maskelli. Deze legt haar eitjes rechtstreeks in de bladeren van de boom.

De symptomen

De symptomen zijn vrij kenmerkend: de bladeren zwellen op, met een klein gaatje in het midden van elke steek, en krijgen daarbij een roodachtige tot bruine kleur. De eucalyptus sterft snel bij een aantasting.

© liesvanrompaey

Hoe behandelen?

Er is momenteel geen doeltreffende bestrijdingsmethode bekend. Er wordt onderzoek gedaan naar biologische bestrijding met behulp van de vlieg Clostocerus chamaleon.

Snoei het aangetaste blad snel weg voordat de boom volledig wordt aangetast en breng het naar het afvalbrengstation. Ter preventie kan een preparaat op basis van groene klei worden gebruikt als bladtoepassing door middel van verneveling.

→ Lees meer over plantengallen en over het gebruik van klei in de tuin met de goede adviezen van Olivier!

De eucalyptusboktor

De eucalyptusboktor, Phoracantha semipunctata, is een kleine houtetende kever die oorspronkelijk uit Australië komt en zich over een groot deel van de wereld heeft verspreid. Op dit moment komt hij in Frankrijk voor in het zuiden van Frankrijk (Occitanië en langs de Middellandse Zeekust). Hij is 2 tot 3 cm groot en herkenbaar aan zijn lange roodbruine antennes en zijn brede centrale ivoorkleurige tot gele band op de dekschilden. Meestal komt hij ‘s nachts tevoorschijn. Zo kun je zijn nachtelijke activiteiten tussen maart en oktober waarnemen. Hij legt zijn eieren in de stam en takken van verzwakte, kwijnende of door waterstress getroffen bomen en maakt zo gangen onder de schors en diep in het hout.

De symptomen

Veel soorten Eucalyptus worden aangetast. Vooral de stam van de Eucalyptus wordt aangetast, soms ook de hoofdtakken: de larven voeden zich met levend hout en de gegraven gangen veroorzaken boormeel in het hout, waarbij het cambium wordt aangetast. De boom sterft uiteindelijk, soms snel en soms pas na langere tijd.

Phoracantha semipunctata (© Donald Hobern). Rechts de larven in het eucalyptushout (© BO Langström)

Hoe voorkomen?

Alleen goede teeltomstandigheden kunnen aantasting door de eucalyptusboktor voorkomen. Houd je boom tijdens droogteperiodes goed in de gaten en voorkom waterstress.

De eucalyptusbladvlo

Bladvlooien worden bij Eucalyptus veroorzaakt door Ctenarytaina eucalypti, een insect uit de familie Aphalaridae. Het insect tast vooral jonge eucalyptussen aan. Het komt sinds 1925 in Frankrijk voor. Verschillende Eucalyptus-soorten kunnen worden aangetast, met name Eucalyptus globulus (de soort die in de bloemsierkunst geliefd is om zijn ronde bladeren) en de gomboom (Eucalyptus cinerea).

De symptomen

De aangetaste delen zijn de bladeren in het jeugdstadium en de jonge scheuten van de takken van soorten met blauwgroene bladeren, bij jonge planten: ze raken bedekt met witte, wasachtige en vezelige draden. Na verloop van tijd vervormen de bladeren, veranderen ze van kleur, krullen ze op en sterven ze uiteindelijk zelfs af. Ook de takken vervormen. Resten van vervellende poppen zijn gemakkelijk op de bladeren te zien.

De schade door de bladvlo aan het blad van de eucalyptus (©Astredhor Sud Ouest). Vooral jonge bomen worden aangetast.

Hoe kun je de bladvlo behandelen en voorkomen?

Controleer je jonge aanplant regelmatig en let daarbij op de jonge bladeren. Knip aangetaste takken weg. Biologische bestrijders zoals larven van zweefvliegen en gaasvliegen zijn zeer effectief gebleken tegen de bladvlo van de Eucalyptus.

→ Lees meer over bladvlooien in ons advies Hoe kom je van bladvlooien af? en over biologische bestrijding in de tuin en moestuin: biologische bestrijders

De snuitkever van de eucalyptus

De eucalyptus-snuitkever is een Gonipterus scutellatus, een klein (8 mm) bladetend insect met een rode tot grijze of bruine kleur. De volwassen exemplaren zijn herkenbaar aan hun kleine haartjes over het hele lichaam. De lichtgele larven laten een sliertje uitwerpselen achter zich aan slepen. Ze tasten een groot aantal Eucalyptus-soorten aan.

De symptomen

De jonge scheuten worden aangetast: het volledige bladmoes wordt geleidelijk weggevreten door de larven of nimfen. Ook kan aantasting worden waargenomen aan de bladranden, die gekarteld worden, en aan de jonge schors van de nieuwe takken (door de volwassen snuitkevers), evenals aan de ontwikkeling van epicormische scheuten (wortelopslag uit slapende bladknoppen). De boom blijft achter in groei, kan zelfs splijten en zijn apicale dominantie verliezen. In Frankrijk blijven aantastingen echter zeldzaam en beperken ze zich voornamelijk tot de bladeren.

N.B.: Eucalyptus cinerea en Eucalyptus gunnii zijn twee algemene soorten die in Europa weinig door de snuitkever worden aangetast.

Larven van Gonipterus scutellatus die duidelijk zichtbare voren achterlaten op een jong eucalyptusblad (© Forest and Kim Starr)

Hoe te bestrijden?

Momenteel wordt biologische bestrijding door het uitzetten van Anaphes nitens, een eiofaat, onderzocht en in Spanje en sinds kort ook in ons land toegepast. Deze methode geeft zeer goede resultaten doordat de eitjes van de snuitkever worden geparasiteerd.

Over het algemeen en bij alle ziekten wordt geen chemische behandeling toegepast, vanwege de belangrijke bestuiving door bijen bij alle eucalyptussoorten.

In de zomer of winter, wanneer de snuitkever van de eucalyptus verpopt, kunnen zoveel mogelijk aanwezige nimfen worden verzameld en verwijderd door de bodem tot 5-10 cm diep af te graven. Verwijder alle aangetaste scheuten en bladeren om de schade aan de boom te beperken.

Loodglans

Loodglans is een cryptogame ziekte, dat wil zeggen een ziekte die wordt veroorzaakt door een schimmel (de Chondrosterum purpureum) die vaak voorkomt bij bepaalde fruitbomen, berken en populieren. Deze schimmel ontwikkelt zich meestal in het najaar of de winter, of tijdens koude en natte voorjaren. Hij komt vaker voor in vochtige en koude streken. De schimmel vormt plooien die op dakpansgewijs over elkaar liggende lamellen lijken en is grijs tot rozebeige van kleur.

De symptomen

De bladeren van de Eucalyptus worden witachtig, krijgen een melkachtige of bijna metaalachtige, loodkleurige uitstraling (vandaar de naam van deze ziekte). De nerven worden bedekt met roestkleurige strepen. De bladeren kunnen uiteindelijk ook afvallen.

Hoe voorkom en bestrijd je de ziekte?

Snoei aangetast hout weg en voer het af naar de milieustraat.

Spuit ter preventie met brandnetelgier of bemest de bodem met een ijzerrijke meststof. Vermijd ook een teveel aan stikstof.

Gezonde eucalyptussen kweken

Laten we niet vergeten dat eucalyptusbomen in diepe, voedselrijke, goed gedraineerde grond worden gekweekt, die zelfs droog mag zijn, maar niet te kalkrijk. Kalk in de bodem maakt het blad lichter en kan zelfs chlorose veroorzaken. Gebruik kalkarm water, waarbij regenwater het beste is. Een warme standplaats is tot slot essentieel, want de eucalyptus heeft veel zon nodig. Als aan al deze voorwaarden wordt voldaan, blijven de bomen over het algemeen gezond.

Het is belangrijk om te benadrukken dat de eucalyptus bij het planten in een pot, hoewel hij bekendstaat om zijn hittebestendigheid, voldoende water moet krijgen (lees ons artikel Een eucalyptus in een pot kweken).