Kiwi: hoe kies je de juiste variëteit?

Volgens de bestuivingswijze

Dit is een van de belangrijkste criteria bij het kiezen van een kiwiras. Het komt namelijk vaak voor dat tuiniers een kiwi kopen zonder zich om de bestuiving te bekommeren. En jaren later hebben ze, ondanks de goede gezondheid van hun plant, nog steeds geen enkele kiwi geproefd!

De Actinidia is een tweehuizig plantengeslacht. Dat betekent dat je voor vruchten een mannelijke en een vrouwelijke plant moet aanplanten. Natuurlijk draagt de vrouwelijke plant de vruchten, maar de mannelijke plant niet: die beperkt zich tot de steriele bloemen die het voor de bestuiving noodzakelijke stuifmeel leveren. De bestuiving gebeurt voornamelijk door insecten, en vooral door hommels. Daarom moet je absoluut één mannelijke plant aanplanten voor één tot zes vrouwelijke planten.

De afgelopen jaren zijn zelfbestuivende rassen ontwikkeld die zelfstandig voor hun bestuiving zorgen. Deze zelfbestuivende kiwi’s zijn ideaal voor tuiniers met minder ruimte. Maar de vruchtzetting zal altijd beter en overvloediger zijn met minstens twee planten.

De zelfbestuivende rassen

Met één plant volstaat voor een goede vruchtzetting, omdat de bloemen van deze zelfbestuivende rassen van Actinidia chinensis of deliciosa elkaar bestuiven. Zo geeft het ras ‘Boskoop’ in oktober-november vruchten van 30 tot 40 g aan een bijzonder groeikrachtige klimplant. ‘Solissimo’, dat ook als biologische plant wordt aangeboden, produceert in november grote vruchten, terwijl de kiwi’s van ‘Solo’ klein zijn (20 tot 30 g), maar bijzonder zoet en sappig. Het ras ‘Jenny’ draagt vanaf het 4e of 5e jaar rond november vruchten. Ten slotte is ‘Herma’ een in Frankrijk ontwikkeld ras dat zeer grote vruchten produceert.

Het zelfbestuivende ras ‘Boskoop’

De tweehuizige rassen

Als je voldoende ruimte in je tuin hebt, kies dan liever voor tweehuizige rassen. Je moet minimaal één vrouwelijke plant met een mannelijke bestuiver aanplanten. Zo is de Acinidio deliciosa ‘Tomuri’ een uitstekende bestuiver, onder andere voor het vrouwelijke ras ‘Hayward’, omdat ze in dezelfde periode bloeien. Hetzelfde geldt voor de mannelijke plant ‘Atlas’. Het ras ‘Belen’ bloeit daarentegen iets eerder en is daarom de ideale bestuiver voor ‘Sorelli®’. ‘Golden Delight’ (mannelijk) is dan weer de ideale soortgenoot van de vrouwelijke ‘Golden Delight’, die goudkleurige kiwi’s produceert.

Mannelijke kiwi ‘Atlas’ en vrouwelijke kiwi ‘Monty’

Als je de neiging hebt om te verdwalen in deze kiwikoppels, kies dan voor de eenvoudige oplossing met onze duo’s met een mannelijke en een vrouwelijke plant. Dan weet je zeker dat je na 4 of 5 jaar teelt mooie vruchten kunt proeven.

Afhankelijk van de vruchten

Nu ja, een kiwi blijft een kiwi, soms ook wel “Chinese kruisbes” of “plantenmuis” genoemd: de kiwi heeft een eivorm, groen vruchtvlees dat zowel zoet als friszuur is en een lichtbruine, donzige schil. Toch verschillen kiwi’s in grootte, kleur, vorm en smaak.

Als je kiwi’s van een mooi formaat wilt oogsten, kies dan zeker rassen zoals ‘Hayward’, die grote vruchten oplevert. Dit is trouwens het meest geteelde ras ter wereld en daarmee een echte referentie. De vruchten wegen tussen 70 en 120 gram, soms zelfs tot 150 gram, en hebben een diameter van 6 tot 7 cm. Het is een ras met een late rijping (van november tot januari), maar de kiwi’s blijven na de oogst verder rijpen. Ook ‘Monty’ staat bekend om zijn langwerpige kiwi’s van minstens 70 gram, met een uitstekende smaak. Net als ‘Hayward’ heeft dit ras een late bloei. Bovendien is het zeer productief.

Als je kiwi’s wilt proeven die uitblinken in geur en smaak, kies dan voor ‘Bruno’! De zeer langwerpige vruchten zijn middelgroot (ongeveer 40 gram), maar hebben een bijzonder verfijnde smaak en zijn veel geuriger dan de vruchten van ‘Hayward’. Dit ras is productief en rijpt vroeg.

Wie iets bijzonders zoekt, kiest voor kiwi’s met goudgeel vruchtvlees. ‘Kiwi Wonder’ geeft kiwi’s met geel vruchtvlees en een rood hart, met een zeer zoete smaak zonder enige zurigheid. De gele schil is dun en glad. Dit vrouwelijke ras gedijt goed samen met de mannelijke bestuiver ‘Tomuri’. Ook ‘Minkigold’ produceert gouden kiwi’s met geel vruchtvlees en een lichte appelgeur. Dit ras groeit en draagt vruchten samen met zijn mannelijke tegenhanger, het ras ‘Minkimale’, met mooie, geurende witte bloemen. Deze twee rassen zijn Franse veredelingen van veredelaar Marionnet. Om je keuze gemakkelijker te maken, bieden we het duo met beide rassen gouden kiwi’s aan.

De rassen ‘Bruno’, ‘Hayward’ en ‘Minkigold’

Op basis van winterhardheid

Over het algemeen is een Actinidia chinensis of deliciosa winterhard tot – 15 °C, waardoor je overal wel kiwi’s kunt kweken. Op voorwaarde dat hij op een zonnige, tegen koude wind beschutte plek wordt geplant, bijvoorbeeld tegen een muur op het zuiden. Kiwi’s zijn namelijk gevoelig voor late voorjaarsvorst, die hun bloemknoppen kan beschadigen en daarmee de vruchtvorming in gevaar kan brengen.

Als je in een regio met strenge winters woont, is het misschien verstandig om voor winterhardere variëteiten te kiezen:

• De Actinidia kolomikta, ook wel Siberische kiwi genoemd, is bestand tegen extreme temperaturen tot – 40 °C. Deze zelfsteriele kiwi valt in het voorjaar op door zijn gekleurde blad, dat op een groene achtergrond roze en wit bontgekleurd is. Hij bloeit in juni en draagt kleine, donkergroene vruchten met donkergroene strepen. Deze vruchten zijn eetbaar, maar weinig aromatisch. Je krijgt vruchten door Actinidia kolomita ‘Adam’ te combineren met Actinidia Kolomikta ‘Eve’
  

  Kiwi’s van de ‘Actinidia kolomikta

• De mini-kiwi (Actinidia arguta), ook wel “Siberische kiwi” genoemd, een volksnaam die veel zegt over zijn winterhardheid, is een kleine kiwi die je met schil en al kunt eten en die zoet, aromatisch vruchtvlees heeft. Er bestaan talrijke variëteiten, de een nog smakelijker dan de ander.

Lees meer over de mini-kiwi en zijn variëteiten:

• De mini-kiwi, een schattige kleine kiwi om zo op te eten!
• Hoe onderscheid je kiwi en mini-kiwi?

Afhankelijk van de productiviteit

Tot de productiefste rassen behoren ‘Hayward’, ‘Bruno’ en ‘Monty’, maar ook het ras ‘Kiwidoo’ doet het goed. Dit ras produceert mooie vruchten met groen vruchtvlees, een zachte smaak en een heerlijk aroma. Ze zijn bovendien bijzonder rijk aan vitaminen. De vruchten worden in oktober geoogst.

Afhankelijk van de oogstperiode

Actinidia heeft ongeveer 4 tot 5 jaar nodig voor de vruchtzetting. Geduld is dus geboden. De oogst vindt meestal plaats in oktober en november, vóór de vorst. Alleen mini-kiwi’s (Actinidia arguta) worden al vanaf september geoogst.

Onder de kiwivariëteiten zijn er enkele vroege rassen, zoals ‘Hayward’ en ‘Montcap®’, een variëteit die in Frankrijk in de Tarn-et-Garonne door de landbouwschool van Montauban werd geselecteerd. De vruchten van ‘Montcap’ zijn zoeter en groter dan die van ‘Hayward’ en rijpen ongeveer dertig dagen eerder. Dit is dus een interessante variëteit voor gebieden waar het najaar eerder begint. Bovendien zijn de vruchten uitstekend houdbaar. Het is een zelfsteriele variëteit en heeft daarom een bestuiver nodig.

De variëteit Actinidia deliciosa ‘Montcap®’

Afhankelijk van de ontwikkeling

De Actinidia is een groeikrachtige klimplant die snel flink uitgroeit. Hij kan tot 6 m hoog worden (of zelfs hoger als de groeiomstandigheden gunstig zijn) en 4 m breed worden. Heb je weinig ruimte, kies dan voor de variëteit ‘Monty’, waarvan de rankende stengels minder sterk groeien. Hij groeit meestal tot 3 m hoog en 1,50 m breed, waardoor hij perfect is voor een prieel, pergola of trellis in een kleine tuin. Bovendien wordt de oogst eenvoudiger. Hij draagt net zo veel vruchten als andere variëteiten, met een vrij late bloei.