Japanse tuin: 10 karakteristieke heesters

De sierkers

Japanse sierkersen, of sierkersen, bieden al vroeg in het voorjaar een uitbundige bloei in zachtroze, soms witte tinten. Hun bloemen verschijnen meestal vóór de bladeren en zijn, afhankelijk van de variëteit, enkel of gevuld. We waarderen hun zeer poëtische en verfijnde bloei in zachte tinten. Sierkersen markeren de wisseling van de seizoenen goed, ook die naar het najaar, want hun loof krijgt dan prachtige rode of oranje kleuren voordat het afvalt. Ook hun schors is zeer decoratief, met horizontale strepen. De compactste variëteiten zijn geschikt om in een pot te telen. Sierkersen zijn zeer symbolische heesters, die het vergankelijke karakter van schoonheid en het leven oproepen. In Japan worden ze Sakura genoemd en in het voorjaar geven ze aanleiding tot een ritueel dat Hanami heet, waarbij Japanners samenkomen aan de voet van de sierkersen om te picknicken. De meest geteelde zijn Prunus serrulata, maar er bestaan ook andere soorten.

Bekijk onze fiche: Japanse sierkersen: planten, snoeien en onderhouden en onze adviesfiche: Sierkers, de beste variëteiten

Prunus serrulata

Japanse esdoorn

De Japanse esdoorn is een zeer sierlijke heester met prachtig handvormig, zeer fijn ingesneden loof. Het gaat voornamelijk om Acer palmatum, Acer japonicum en Acer shirasawanum. Er bestaat een groot aantal variëteiten, in een prachtig kleurenpalet. De Japanse esdoorn is bladverliezend en krijgt in het najaar zeer mooie kleuren. Hij groeit vrij langzaam en vormt een perfecte, zeer harmonieuze groeiwijze; daarom verdient hij een plek als solitair. Plant hem in de tuin voor een optimale groei in de halfschaduw, in vochthoudende, goed doorlatende, poreuze en lichtzure grond, op een beschutte plek uit de wind. Het onderhoud beperkt zich tot water geven tijdens droogteperiodes en af en toe compost aan de voet van de plant geven om de bodem te verrijken. Snoeien is niet nodig. De plant is echter gevoelig voor verticillium. De Japanse esdoorn past zonder problemen in kleine tuinen en kan ook in een bak worden geplant. Het is een perfecte heester voor stadstuinen. Hij combineert prachtig met varens en met zuurminnende heesters, zoals azalea’s, Daphne, Pieris japonica enzovoort.

Bekijk onze fiche: Japanse esdoorn: planten, telen en onderhouden en Welke Japanse esdoorns verdragen zon?

Acer palmatum subsp. amoenum (foto Krzysztof Golik)

Rhododendrons en azalea's

Rhododendrons en azalea’s zijn zuurminnende heesters die in het voorjaar rijkelijk bloeien. Hun bloemen hebben heldere, zeer lichte kleuren: roze, rood, oranje, geel, wit… Ze staan graag in de halfschaduw, in een zure, frisse, goed doorlatende en humusrijke bodem. Ze vragen weinig onderhoud. Toch raden we aan om de voet van de planten te mulchen met een dikke laag pijnboomschors. Snoeien is niet nodig. Geef ze bij voorkeur regenwater, want kalkrijk water kan chlorose veroorzaken. Plant ze in een border, als solitair of in een pot bij de compactere variëteiten. Deze heesters groeien langzaam.

Rhododendrons en azalea’s zijn nauw verwante heesters die gemakkelijk met elkaar kunnen worden verward. Azalea’s zijn kleiner dan rhododendrons en hun bloemen zijn geuriger. Japanse rhododendrons en azalea’s zijn wintergroen, terwijl Chinese azalea’s bladverliezend zijn.

Bekijk onze fiche : Rhododendron: planten, kweken en onderhouden

Japanse azalea ‘Hino Crimson’

Dennen in wolken gesnoeid

In Japanse tuinen vind je vaak in wolken gesnoeide dennen, ofwel niwaki. Bij deze snoei worden etages gevormd door de vegetatie op bepaalde plaatsen te concentreren, vooral aan het uiteinde van de takken, en de structuur van de stam en hoofdtakken vrij te maken. Hierdoor komt de structuur van de dennen goed tot zijn recht en krijgen ze een zeer luchtige vorm, een beetje zoals bonsai. Grillige en schuin groeiende vormen komen hierbij bijzonder goed uit. De vorm is harmonieus en wekt over het algemeen de indruk dat de heester zeer oud is. Voor dit type snoei raden we vooral de grove den (Pinus sylvestris) aan, evenals de Japanse zwarte den, Pinus thunbergii. Deze krijgt gemakkelijk een schuine en grillige vorm. Je kunt ook de Japanse witte den gebruiken, Pinus parviflora.

Lees ook ons advies over wolkensnoei!

Pinus parviflora (foto Harum Koh)

De Japanse camelia

De Japanse camelia biedt midden in de winter een delicate bloei, in een periode van het jaar waarin er maar weinig bloemen zijn. Ze bloeien vanaf het einde van de winter tot in het voorjaar. De bloemen kunnen roze, rood of wit zijn… Ze kunnen enkel of gevuld zijn, afhankelijk van het aantal bloembladen waaruit ze bestaan. De bloemen van Camellia japonica zijn niet geurig. De bladeren zijn donkergroen, glanzend en wintergroen. De plant heeft een compacte groeiwijze en groeit langzaam, maar kan na verloop van tijd toch tot 3 meter hoog worden bij de grootste variëteiten. Plant de camelia in de schaduw of halfschaduw, in een vochthoudende, lichte, humusrijke en zure bodem, beschut tegen koude wind. Vermijd in alle gevallen kalkrijke bodems, die chlorose kunnen veroorzaken. Ze kunnen in potten of bakken worden gekweekt. Wat het onderhoud betreft, volstaat het om in het najaar een laag mulch aan de voet van de camelia aan te brengen, bij droogte af en toe water te geven en de uitgebloeide bloemen te verwijderen. Snoeien is niet nodig.

Camellia japonica is de meest gekweekte camelia. Er bestaan talloze variëteiten van. Deze soort verschilt van Camellia sasanqua, die in het najaar bloeit, en van de veldcamelia’s, die een losse, zeer natuurlijke groeiwijze hebben.

Onze fiche : 6 Japanse camelia’s voor je tuin

Camellia japonica (foto Harum Koh)

De Nandina domestica

De hemelse bamboe, of Nandina domestica, is een prachtige heester met fijn, wintergroen loof. Hij is het hele jaar door decoratief. De bladeren zijn rood als ze jong zijn, worden daarna donkergroen en kleuren in het najaar oranjerood of purper, een zeldzame eigenschap voor een groenblijvende heester! In de zomer bloeit hij licht, met witte pluimen. Ook zijn decoratieve, rode bessen worden gewaardeerd. Hij staat graag in de halfschaduw, in een vochthoudende, goed doorlatende en vrij lichte bodem. Hij verdraagt temperaturen van – 12 tot – 15 °C, maar het is beter om een beschutte plek uit de wind te kiezen. Hij is goed bestand tegen luchtvervuiling en is perfect voor een stadstuin! Hij blijft vrij compact en wordt, afhankelijk van de variëteit, 60 cm tot 2 meter hoog. Je kunt hem in een border, een vrije haag, een frisse en schaduwrijke rotstuin of in een pot planten!

De wisselende kleuren door de seizoenen heen worden bijzonder gewaardeerd!

Lees ons artikel Nandina domestica: een vaste waarde onder de planten met decoratief loof.

Nandina domestica (foto Rictor Norton & David Allen)

De Japanse rotsheide

De Pieris, of Japanse rotsheide, is een wintergroene zuurminnende heester. De jonge scheuten hebben een mooie felrode kleur. De voorjaarsbloei bestaat uit witte of roze klokjes. De Pieris japonica ‘Debutante’ biedt een werkelijk indrukwekkende bloei en is in het voorjaar bedekt met een overvloed aan witte bloemen! De Japanse rotsheide groeit vrij langzaam en wordt, afhankelijk van de variëteit, 50 cm tot 2 meter hoog. Plant hem in de halfschaduw, in een eerder zuur substraat. Hij is ideaal om te combineren met andere zuurminnende heesters, zoals azalea’s, camelia’s of Nandina domestica. Er bestaan dwergvariëteiten, zoals ‘Little Heath’, die niet hoger worden dan 60 cm. Er zijn ook bontbladige variëteiten, zoals Pieris japonica ‘Flaming Silver’, met crèmewit gerande bladeren.

Bekijk onze fiche : Pieris japonica: Planten, snoei en onderhoud

Pieris japonica ‘Mountain Fire’ (foto David J. Stang)

De Cornus controversa

De Cornus controversa, of reuzenkornoelje, is een heester met een prachtige gelaagde groeiwijze. De takken groeien horizontaal. Hij draagt elliptische, glanzende bladeren en is aan het begin van de zomer bedekt met prachtige, witte en afgeplatte bloeiwijzen. Om hem goed tot zijn recht te laten komen, verdient hij het echt om solitair te worden geplant! Het loof krijgt in het najaar mooie donkerrode of paarsachtige tinten voordat het afvalt. Plant hem in de zon of halfschaduw, in vochthoudende, niet-kalkhoudende bodem. Ontdek de schitterende variëteit Cornus controversa ‘Variegata’, die breed bontgekleurd roomwit loof heeft, waardoor hij bijzonder lichtgevend is! Het is een zeer originele heester.

Je kunt ook de Cornus kousa telen, een andere Japanse kornoelje die prachtige bloemen draagt, bestaande uit grote witte schutbladeren. Ook zijn loof krijgt in het najaar schitterende tinten.

Cornus controversa ‘Variegata’

De Japanse hulst

Japanse hulst, of Ilex crenata, is een wintergroene Japanse heester met kleine, glanzende donkergroene blaadjes. Het loof is bijzonder dicht en de plant verdraagt snoei zeer goed. Daarom wordt deze heester vaak gebruikt voor vormsnoei, als vervanger van buxus. In Japanse tuinen wordt hij in wolken gesnoeid, of als niwaki. Bij deze snoei worden de stam en de belangrijkste takken zichtbaar gemaakt door de bladeren en zijtakken die eraan groeien te verwijderen. Zo blijven alleen groepen bladeren aan de uiteinden van de takken over. Hierdoor komt zijn sierlijke structuur mooi naar voren! Hij is dan ook perfect voor het creëren van een zentuin. De plant is tweehuizig: er bestaan mannelijke en vrouwelijke exemplaren, maar alleen de vrouwelijke dragen vruchten in de vorm van kleine zwarte bessen. Hij houdt van halfschaduw en lichte, humusrijke, kalkvrije bodems. Bovendien is hij goed winterhard. Om hem mooi tot zijn recht te laten komen, plant je hem solitair.

Ilex Crenata ‘Kinme’ en ‘Mariesii’ (foto’s Tim Sheerman-Chase en S. Rae)

De Viburnum plicatum

De Viburnum plicatum is een prachtige heester met een etagegewijze groeiwijze, die horizontale takken draagt, in het voorjaar, in mei-juni, bekroond door een rijke witte bloei, in afgeplatte tuilen. Na de bloemen verschijnen kleine rode bessen, die bij rijpheid zwart worden. Ook het zuivergroene, gerimpelde loof wordt gewaardeerd. In het najaar krijgt het vurige tinten, voordat het afvalt. Plant de Viburnum plicatum in de zon of halfschaduw, in vochthoudende, humusrijke, niet al te kalkrijke grond. Hij groeit langzaam en bereikt op volwassen leeftijd 2 tot 3 meter in alle richtingen. Hij is volledig winterhard en verdraagt temperaturen van –15 tot –20 °C.

Viburnum plicatum ‘Mariesii’ (foto peganum)