Pinus sylvestris - Grove den

De Grove den, in het Latijn Pinus sylvestris, is misschien wel de meest voorkomende, robuuste en mooiste den van Europa. Deze grote naaldboom met een slanke, vrij variabele groeiwijze wordt gewaardeerd om zijn eindeloze stam, bedekt met een zalmkleurige schors, en de schoonheid van zijn luchtige, prachtig grijsgroen-blauwachtige loof, dat de lucht kan parfumeren bij warm weer. Deze den, ook wel "Auvergneden", "Genèveden", "rode den" of "Schotse den" genoemd, is een lichtminnende boomsoort die perfect winterhard is, weinig eisen stelt aan goed doorlatende grond en droogtebestendig is eenmaal gevestigd. Zijn aanzienlijke ontwikkeling in hoogte is geschikt voor grote tuinen.

De Pinus sylvestris is een naaldboom uit de dennenfamilie (Pinaceae), die wijdverspreid is in heel Noord-Europa en Klein-Azië. Zijn verspreidingsgebied is uitzonderlijk groot, van het zuiden van het Iberisch schiereiland en de Schotse Hooglanden tot Mantsjoerije, de Turkse bergen en het uiterste noorden van Siberië. Dit getuigt van zijn extreme aanpassingsvermogen aan vele teeltomstandigheden. Het is een veelvoorkomende soort in onze (Nederlandse) bossen en duinen, en ook in de drogere berggebieden van Midden- en Zuid-Europa. Het is een lichtminnende soort, aangepast aan droogte en de strengste kou, die arme grond verdraagt, maar niet van kalkhoudende grond houdt. Deze boom bereikt een hoogte van 30-40 meter in zijn natuurlijke omgeving en heeft meestal een afgeronde kroon op een lange, zeer rechte stam. Maar afhankelijk van zijn habitat kan deze den een zeer uiteenlopende groeiwijze aannemen. Zijn levensduur bedraagt ongeveer 200 jaar.

In cultuur overschrijdt de grove den zelden 25 meter hoogte bij een breedte van 7 tot 10 meter. Zijn groei is vrij snel. In zijn jeugd heeft deze boom een vrij brede, kegelvormige groeiwijze. Naarmate hij ouder wordt, wordt zijn vorm slanker en onthult hij een lange, kale stam bedekt met een roodbruine schors in het bovenste deel en een wat ijle, over het algemeen kegel- tot koepelvormige kroon. Zijn twijgen, bruingrijs van kleur, zijn bedekt met flexibele, spitse, niet-stekende naalden met een wat grijs- of blauwachtig groene kleur, 4 tot 7 cm lang. Ze zijn per twee gegroepeerd, aan de basis vergroeid en staan in dichte spiralen rond de twijgen. De jonge schors is fijn geschubd, roodbruin van kleur. Later krijgt hij een zalmroze of oranjerode tint op de takken en het bovenste deel van de stam van oudere exemplaren. De onderkant van de stam is daarentegen bedekt met een gebarsten schors, grijsbruin van kleur. Zijn krachtige penwortel maakt het verplanten van oudere exemplaren wat lastig. De bloei vindt plaats in mei-juni, in de vorm van mannelijke bloemen als kleine gele katjes gegroepeerd aan de basis van de scheuten en kleine vrouwelijke purperen bloempjes aan het uiteinde van de twijgen. De vruchten zijn eivormige kegels van 3 tot 5 cm lang, bruin bij rijpheid. Ze zijn na 2 jaar rijp.

De Grove den vindt zijn plaats in een grote tuin, solitair of om een achtergrond te vormen aan de perceelsgrens. Deze naaldboom, die zich aanpast aan omstandigheden waar veel andere bomen het laten afweten, biedt een zeer aangenaam gefilterd zonlicht en vraagt zeer weinig onderhoud. Bij warm weer verspreidt zijn loof een balsemachtige, harsachtige geur. Hij past zich aan zeer uiteenlopende grondsoorten aan, met uitzondering van zeer kalkhoudende of zware, compacte grond. Naaldbomen, met hun geruststellende permanentie, combineren goed met elkaar. Ze geven structuur aan een landschap en zijn het hele jaar door aantrekkelijk.

Het hout van de grove den, ook wel 'grenen' genoemd, werd vroeger veel gebruikt door scheepstimmerlieden. Tegenwoordig wordt het gebruikt in de meubelmakerij, de bouw en de papierindustrie.