Hoe maak je de moestuin na valse meeldauw op natuurlijke wijze weer gezond?

De valse meeldauw

Valse meeldauw is een cryptogame ziekte die zich ontwikkelt bij een hoge luchtvochtigheid (regen of luchtvochtigheid) en gematigde temperaturen (tussen 16 en 22 °C). De schimmelsporen verspreiden zich snel en kunnen tomatenplanten aantasten. Ze beginnen bij de bladeren en breiden zich vervolgens uit naar de stengels en vruchten. De eerste tekenen van valse meeldauw bij tomaten verschijnen vaak als bruinachtige vlekken op de bladeren, met een wat olieachtig uiterlijk. Deze vlekken verspreiden zich snel en veroorzaken verwelking van de bladeren. Ze worden groter, verkleuren zwartachtig en breiden zich uit naar de stengels en vervolgens naar de vruchten. De vruchten vertonen donkere vlekken en gaan snel achteruit; ze rotten aan de plant. Als er niets wordt gedaan om valse meeldauw te bestrijden, kunnen de planten vroegtijdig afsterven, met grote verliezen in de moestuin tot gevolg.

→ Lees voor meer informatie over valse meeldauw ons artikel Valse meeldauw: herkennen, behandelen en voorkomen.

Valse meeldauw tast eerst de bladeren en stengels aan en verschijnt daarna op de vruchten

Een infectie herkennen en aanpakken

Om een infectie met valse meeldauw bij tomaten vast te stellen, is het belangrijk de planten regelmatig te controleren. Let op bruinachtige vlekken op de bladeren, vooral aan de onderkant. Deze vlekken kunnen zich snel ontwikkelen en een fluweelachtig uiterlijk krijgen. Aangetaste bladeren kunnen verkleuren en omkrullen. Controleer ook de vruchten op donkere vlekken en snelle aantasting. Als je deze symptomen opmerkt, is het noodzakelijk snel in te grijpen om verspreiding van de infectie te voorkomen. Het beste is om al bij de eerste symptomen op de bladeren in actie te komen, voordat de vruchten door de aantasting van valse meeldauw worden getroffen.

Houd er rekening mee dat er geen doeltreffende natuurlijke behandeling tegen valse meeldauw bestaat zodra deze op je tomatenplanten aanwezig is. Als je de ziekte echter vroeg ontdekt, verwijder dan alle aangetaste bladeren voordat de infectie zich verspreidt. Laat ze vooral niet op de bodem liggen en gooi ze niet op de composthoop: verbrand ze.

Vul dit aan met een verneveling van Bordeauxse pap of zuiveringszout. Deze twee maatregelen zijn bedoeld om de aantasting af te remmen, zodat de verspreiding van de ziekte wordt vertraagd en je van de vruchten kunt genieten. Ze stoppen de ziekte niet, maar kunnen haar voldoende vertragen om de vruchten de tijd te geven om te rijpen en een oogst op te leveren.

Moestuin herstellen na aantasting en volgende teelten

Na een aantasting is het van groot belang om maatregelen te nemen om de moestuin weer gezond te maken, omdat de sporen van valse meeldauw meerdere jaren in de bodem kunnen overleven. Als u de ziekte bij een oogst niet kunt stoppen, doet u er daarom goed aan om daarna in te grijpen, zodat u het jaar erop niet opnieuw wordt aangetast. Bovendien geldt, zoals altijd: voorkomen is beter dan genezen. Zonder doeltreffende behandeling tegen valse meeldauw is het voor tomaten, die vaak door deze cryptogamische ziekte worden aangetast, extra belangrijk om preventieve maatregelen te nemen.

Allereerst proberen we vocht tegen te gaan. Volg deze adviezen om de moestuin na een aantasting door valse meeldauw op natuurlijke wijze weer gezond te maken en een nieuwe aantasting zo veel mogelijk te voorkomen:

• Verwijdering van besmet plantenmateriaal: verwijder en vernietig alle planten die door valse meeldauw zijn aangetast, inclusief de bladeren, stengels en vruchten. Composteer ze niet, want daardoor kan de ziekte zich verspreiden.
• Vruchtwisseling: pas vruchtwisseling toe door de tomatenplanten elk jaar naar een nieuw deel van de moestuin te verplaatsen. Dit helpt de levenscyclus van de sporen van valse meeldauw te verstoren en het risico op besmetting te verkleinen. Plant op die plek ook geen andere groenten uit de nachtschadefamilie. Het gaat om aardappelen, paprika’s en aubergines. Wacht 5 jaar voordat u op dezelfde plek opnieuw een nachtschade plant. Maak op papier of op de computer een plantplan, zodat u zich kunt herinneren waar u elk jaar hebt geplant.
• Als dat mogelijk is, kweek uw tomaten dan onder beschutting: in een kas, in een tunnel of onder een tomatenkas. Dit is de beste manier om regen buiten te houden. Als u eenvoudig een dak boven uw tomatenplanten kunt plaatsen, beperkt u het risico al aanzienlijk. Dus: aan de slag met uw knutselwerk of constructie!
• Keuze van resistente variëteiten: kies tomatenvariëteiten die resistent zijn tegen valse meeldauw. Deze variëteiten zijn speciaal ontwikkeld om de infectie te weerstaan en bieden extra bescherming in de moestuin. Er zijn maar weinig variëteiten die echt resistent zijn, maar sommige zijn het vermelden waard omdat ze toch een zekere bescherming tegen valse meeldauw bieden. Het kunnen moderne, speciaal daarvoor ontwikkelde F1-hybriden zijn, maar ook oude variëteiten, zoals de Rose de Berne. De bekendste hybride tomaat vanwege haar resistentie tegen valse meeldauw is de tomaat ‘Honey Moon F1’. Misschien hebt u zelf al gemerkt dat sommige variëteiten in uw moestuin niet of minder worden aangetast. Noteer hun namen goed, want ze zijn waardevol!
• In dezelfde geest kunt u variëteiten uitproberen die u nog nooit hebt geplant en meerdere variëteiten kweken. Behalve dat u voor meer afwisseling zorgt en de mooiste tomatensalade ooit kunt samenstellen met verschillende kleuren en vormen, kunt u aangenaam verrast worden wanneer u ontdekt dat sommige variëteiten niet worden aangetast.
• De bodem laten uitdrogen vóór het planten: laat de bodem drogen voordat u tomatenplanten plant. Valse meeldauw ontwikkelt zich gemakkelijker in een vochtige bodem. Door de bodem te laten uitdrogen, verkleint u dus het risico op besmetting.
• Om sterke tomatenplanten te krijgen, kunt u het beste zelf tomaten zaaien of kleine planten kiezen, die nog jong zijn, in plaats van te grote planten die door een te lang verblijf in de boomkwekerij vóór het planten lang en slap zijn geworden. Laat uw jonge planten afharden door ze regelmatig buiten te zetten, zodat ze vóór het planten kunnen afharden en acclimatiseren.
• De afstand tussen de planten vergroten: zorg ervoor dat er voldoende ruimte tussen de tomatenplanten is, zodat de lucht beter kan circuleren. Dit helpt om de luchtvochtigheid te verlagen en omstandigheden die gunstig zijn voor valse meeldauw te voorkomen. Houd minimaal 60 cm afstand tussen twee tomatenplanten aan, en bij voorkeur 1 m.
• Als u uw tomaten in een kas of tunnel kweekt, zet dan de deuren open en lucht regelmatig om ook daar voor een betere luchtcirculatie te zorgen.
• Gebruik mulch om de verspreiding van sporen te voorkomen: breng een laag organische mulch rond de tomatenplanten aan. Dit helpt de verspreiding van sporen van valse meeldauw vanuit de bodem te voorkomen wanneer het regent of wanneer u water geeft.
• Op de juiste manier water geven: geef de bladeren van de tomaten geen water, want daardoor neemt de luchtvochtigheid toe en kunnen de sporen zich verspreiden. Geef altijd rechtstreeks water op het niveau van de bodem, zonder broeskop, of gebruik een druppelirrigatiesysteem. Geef nooit water met een sproeier.
• Gebruik van biologische fungiciden: kies indien nodig voor natuurlijke fungiciden op basis van koper of kaliumbicarbonaat. Ze zijn doeltreffend tegen valse meeldauw en over het algemeen milieuvriendelijk, hoewel Bordeauxse pap niet zonder gevolgen is voor de bodem. Omdat het een veelgebruikt middel is, leidt het tot een ophoping van koper in de bodem, wat giftig is voor het bodemleven, zoals regenwormen en nuttige schimmels die bijdragen aan de vorming van humus.
• Houd de weersomstandigheden in de gaten: let goed op de weersverwachting, vooral op perioden met een hoge luchtvochtigheid. Neem preventieve maatregelen, zoals het toepassen van natuurlijke fungiciden, voordat de omstandigheden gunstig worden voor valse meeldauw. Als er regen en gemiddelde temperaturen worden voorspeld, kunt u preventief eenmaal per week Bordeauxse pap spuiten. Minder bekende oplossingen voor preventie zijn ook mogelijk en hebben niet dezelfde gevolgen voor de bodem als Bordeauxse pap. Het gaat om afkooksel van heermoes en verdund zuiveringszout.
• Afkooksel van heermoes helpt ook om uw planten sterker te maken. U kunt het daarvoor gebruiken.

Door deze adviezen op te volgen, kunt u het risico op besmetting verkleinen en uw gewassen beschermen, zodat u elk jaar meer kans hebt op een gezonde en overvloedige oogst.

→ Lees het artikel van Ingrid over water geven aan tomaten in de moestuin.

Bescherm tomaten tegen vocht door ze onder beschutting te kweken