Hoe kom je van kruipende ganzerik af?

Kruipganzerik herkennen

Hoe is hij te herkennen?

De kruipende ganzerik (Potentilla reptans) is een kruidachtige plant die tot de Rozenfamilie (Rosaceae) behoort (aardbeien, rozen, frambozen, zoete kersen,…).

Binnen het geslacht Potentillas vinden we ook de vaste ganzeriken en de struikganzeriken.

De kruipende ganzerik komt voornamelijk uit Europa en Azië. Hij staat ook bekend onder de namen vijfvingerkruid, vijfblad en Mars’ hand.

De plant wordt 10 tot 20 cm hoog en is in de eerste plaats herkenbaar aan zijn spreidende en kruipende groeiwijze.

De korte stengels zijn bedekt met fijne, korte haartjes (behaard). De bladeren hebben 5 omgekeerd eivormige deelblaadjes (die aan het uiteinde breder worden) met zeer gezaagde randen. Dit blad valt in het najaar af en verschijnt het volgende voorjaar weer.

De spilvormige wortel dringt diep in de bodem door en vormt stolonen die tot 1 meter lang kunnen worden, waardoor de plant zich snel kan uitbreiden. De plant zaait zich ook spontaan uit, wat haar grote vermogen tot kolonisatie nog versterkt.

Van juni tot augustus laat de kruipende ganzerik heldergele bloemen zien die aan scherpe boterbloemen doen denken. De 5 bloembladen zijn echter hartvormig (in de vorm van een hart) en de bloemen worden gemiddeld 15 tot 30 mm groot.

Bladeren en bloem van Potentilla reptans

Wat is zijn natuurlijke leefomgeving?

De kruipende ganzerik is een wilde plant die in een groot deel van Frankrijk voorkomt, behalve op grote hoogte.

De plant komt veel voor in tuinen en houdt van enigszins vochtige milieus, een zonnige standplaats en over het algemeen stikstofrijke bodems, zowel klei- als zandgrond.

Hij komt dan ook vaak voor in:

• tuinen
• weilanden
• bermen
• sloten
• paden tussen de rijen in de moestuin

Het is een pioniersplant, wat betekent dat hij behoort tot de eerste planten die arme of instabiele grond opnieuw koloniseren.

De plant heeft ook een groot aanpassingsvermogen, want hij is winterhard tot onder -15 °C en redelijk goed bestand tegen droogte.

Potentilla reptans op arme bodem

Kruipganzerik op natuurlijke wijze verwijderen

Om kruipende ganzerik te verwijderen, is diepgaand handmatig wieden de meest natuurlijke en doeltreffende methode.

Hoewel deze methode, afhankelijk van de grootte van het te wieden gebied, lang en omslachtig kan zijn, maakt ze het op termijn mogelijk om de hele plant te vernietigen, zonder het gebruik van chemische en niet-selectieve onkruidbestrijdingsmiddelen.

Wanneer verwijderen?

Hoe jonger de plant is, hoe gemakkelijker ze kan worden verwijderd. Het is dus ideaal om in te grijpen zodra het ongewenste kruid wordt opgemerkt. Houd er rekening mee dat een zone waarin al andere planten dicht bij elkaar groeien, moeilijker vrij te maken is.

Om kruipende ganzerik te verwijderen, kies je bij voorkeur voor:

• het najaar, om de plant te verzwakken, zodat ze geen reserves meer kan opbouwen vóór het koude seizoen;
• het einde van de winter, vóór de start van de voorjaarsgroei

Werk bij droog weer, maar in vochtige, opgedroogde grond, zodat je alle wortels gemakkelijker kunt verwijderen.

Hoe verwijderen?

Om kruipende ganzerik volledig te verwijderen, is het noodzakelijk om een gereedschap te gebruiken waarmee je de lange, fijne en verticale wortels van de plant kunt uitsteken, die diep in de bodem zitten.

Gebruik hiervoor een onkruidwieder, een wortelsteker, een paardenbloemsteker (ideaal voor zware en verdichte grond) of een worteltrekker.

• Maak met behulp van een spitvork of een grelinette de grond rond de kruipende ganzerik los tot een diepte van ongeveer twintig centimeter;
• Verwijder alle bovengrondse en ondergrondse delen van de plant (stengels, bladeren, plantvoeten, stolonen…);
• Steek de verticale wortel(s) volledig uit met het geschikte gereedschap;
• Voer het groen af naar het afvalbrengstation en doe het niet bij het huiscompost, om elk risico op hergroei te voorkomen.

Net als bij alle ««onkruiden»» met stolonen, gebruik je geen motorhakfrees of spade, want daarmee worden de wortels alleen maar in stukken verdeeld, waardoor de plant zich opnieuw kan verspreiden.

Als de wilde plant blijft terugkomen, kun je kiezen voor solarisatie: deze afdekkingstechniek ontneemt de plant licht en dwingt haar haar energiereserves uit te putten. Leg hiervoor enkele maanden een ondoorlatend en doorlatend doek of zwart afdekzeil op de betreffende zone, totdat de kruipende ganzerik is vernietigd.

Onkruidwieder, wortelsteker, paardenbloemsteker en worteltrekker

Potentilla reptens bestrijden

Verschillende natuurlijke oplossingen helpen het verschijnen van kruipende ganzerik te voorkomen of de uitbreiding ervan op zijn minst te beperken:

• kweek bodembedekkende planten, zoals de klimop ‘Bellecour’, en laat nooit kale grond in de tuin achter;
• zaai groenbemesters (huttentut, witte mosterd, boekweit, luzerne, …), die niet alleen de plaats van onkruid innemen, maar de bodem ook op natuurlijke wijze losmaken;
• breng het stikstofgehalte in de bodem weer in evenwicht als dat te hoog is, bijvoorbeeld door veeleisende planten te telen, zoals bladgroenten (spinazie, snijbiet, sla, kool, …).

Mulchen, dat de ontwikkeling van een deel van het «onkruid» beperkt, is maar weinig effectief tegen kruipende ganzerik, omdat de lange wortels diep uit de bodem voedingsstoffen kunnen opnemen.

Links: spinazie; rechts: bodembedekkende klimop ‘Bellecour’ en huttentut, een goede groenbemester (foto naturguckert)

Is kruipganzerik echt zo'n onkruid?

Net als de meeste onkruiden heeft ook de kruipganzerik enkele voordelen.

Het is een echte bio-indicator: zijn aanwezigheid geeft informatie over de toestand van de bodem. Zijn ontwikkeling is inderdaad vaak het gevolg van een te stikstofrijke, te veel bemeste, betreden en verdichte, of zelfs verstikte bodem.

Vanuit esthetisch oogpunt kunnen de kleine, heldere bloemen in een natuurlijk ogende tuin of midden in het gazon zeker een vleugje natuurlijke charme toevoegen. Ook onze zo dierbare en onmisbare bestuivende insecten waarderen ze.

Ten slotte is het een eetbare plant, die (op medisch advies) kan worden gebruikt vanwege de samentrekkende, ontstekingsremmende en koortsverlagende eigenschappen van de bladeren en wortels.

Potentilla reptans vormt een prachtig bloementapijt