Eenjarige planten: alles over een bloeiende tuin van voorjaar tot najaar

Kwaliteiten om niet te verwaarlozen

Eenjarige plantengroeien snel, bloeien doorgaans rijkelijk gedurende drie seizoenen en maken het mogelijk om de inrichting van je terras, balkon of borders elk jaar te veranderen en te vernieuwen. Ze zijn vaak beter geschikt voor de zon, maar sommige doen het ook goed in de halfschaduw. Deze rijkbloeiende planten zijn in warme landen waar ze grotendeels vandaan komen (vaak Midden-Amerika) eigenlijk vaste planten. Bij ons moeten ze echter als eenjarige planten worden gekweekt, omdat ze vrijwel niet bestand zijn tegen vorst.

De toppers onder de eenjarigen in de tuin

Er zijn enorm veel bloemen om uit te kiezen, in alle kleuren en met uiteenlopende vormen en groeivormen (bossig, klimmend, bodembedekkend of overhangend). Als je ze beter leert kennen, ontdek je ook prachtige planten die we gemakkelijk over het hoofd zien omdat we ze als minderwaardig of ouderwets beschouwen. Er zijn namelijk soorten met een natuurlijke uitstraling, andere die verfijnder zijn, sommige met een exotische uitstraling en variëteiten in verschillende, zeer aantrekkelijke kleuren. Hier volgt een kleine selectie van gemakkelijke en klassieke eenjarigen:

• de cosmea’s, zo luchtig dat ze met bijna alle planten kunnen worden gecombineerd
• de witte of blauwe juffertjes-in-het-groen met een landelijke charme
• de eenjarige slaapbollen, bijna net zo mooi als vaste papavers
• de goudsbloemen, die kleur geven aan zonnige tuinen
• de geurige siererwten in Engelse tuinen
• de verbena’s
• de petunia’s en surfinia’s
• de zomerasters (Callistephus) voor het einde van de zomer
• de geheel blauwe lobelia’s voor een blauwe tuin

Cosmea’s, siererwten, Lobelia erinus, slaapmutsje en verbena’s

… of originelere

• de paarse hyacintbonen, een verfijnde klimplant
• de strandviolieren (Malcolmia maritima)
• de Spaanse vlag
• de geheel gele Melampodium
• het Chinese vergeet-mij-nietje (Cynoglossom amabile), blauw en zeer sierlijk
• de heliotropen met hun intense blauwe kleur en heerlijke geur
• en ook het assortiment opvallend gekleurd blad van de coleus, of de bontgekleurde pluimen van de hanenkammen

Cynoglossum amabile, strandviolier, Melampodium, Calendula ‘Pygmy Buff’ en paarse hyacintboon

Er gebruik van maken om lege plekken op te vullen

Dat is hun grootste troef, naast hun heldere en charmante kleuren. Eenjarige planten zijn inderdaad de koninginnen als het erom gaat lege plekken in de tuin op te vullen en de overgang tussen het voorjaar en de zomer te verzorgen. Omdat ze na het zaaien snel groeien, als ze onder de juiste omstandigheden zijn gezaaid, vullen ze al snel de lege plekken op die in de loop van het voorjaar zijn ontstaan, in afwachting van de uitbundige bloei van zomerbloeiers. Ze passen bijna overal in borders, langs de rand of in de rotstuin en zorgen al na enkele weken voor volume en kleur. Zo vormen ze een overgang met vaste planten die nog weinig ontwikkeld zijn of langzaam boven de grond komen, of vullen ze plekken op die bedekt zijn met voorjaarsbollen die je niet meteen kunt verwijderen (ze moeten zich “herstellen” door hun blad te laten vergelen), zoals tulpen of narcissen. Met hun lichte wortelstelsel beconcurreren ze de andere planten nooit.

Petunia’s groeien tussen de lege plekken in de borders

Aanplanten om elk jaar van kleur te wisselen

Voor een kleine tuin of op een terras, maar ook in een border met een kleurenthema, zorgen eenjarige planten ervoor dat je elk jaar een andere kleurtoets kunt toevoegen. Een border met witte vaste planten kan zo naar wens worden opgefleurd met gele, blauwe of roze eenjarige planten (bijvoorbeeld juffertje-in-het-groen en witte cosmea), of andersom. De combinaties die zo ontstaan zijn heel fris en bloeien dankzij de eenjarige planten vaak extra lang.

Eenjarige planten maken het vooral in kleine ruimtes mogelijk om elk jaar weer andere taferelen te creëren en de grote verscheidenheid aan eenjarige planten te waarderen. Je kunt eenjarige planten ook op zichzelf gebruiken, vooral als je over een zonnig balkon of terras beschikt: bijvoorbeeld in bloembakken of hangmanden met uitsluitend blauwe bloemen. Ze vullen ook witte, blauwe en roze monochrome tuinen op een doordachte manier aan en geven ze veel elegantie.

• De blauwe eenjarige planten: Ageratum, lobelia’s, korenbloemen en eenjarige riddersporen, bepaalde hybride salievariëteiten zoals ‘Big Blue’, eenjarige riddersporen en nog veel meer
• De gele en oranje eenjarige planten: Eschscholzia, goudsbloemen, kleine afrikaantjes, Begonia’s, Calendula ‘Sherbet Fizz’, Cosmos sulphureus ‘Mandarin’ enzovoort.
• De roze tot rode eenjarige planten: Papaver rhoeas en de variëteiten ervan, slaapbollen, clarkia’s, petunia’s, eenjarige elfensporen, bolderiken enzovoort…
• De witte eenjarige planten: Nicotiana, Lunaria annua (judaspenning), Ammi visnaga, kattensnorren enzovoort.

Hier worden in een overwegend blauwe border Afrikaanse lelies gecombineerd met prachtige heliotropen en Lobelia’s ‘Hot Water Blue’

Voor bloembakken en potbeplanting

We gebruiken graag eenjarige planten op balkons en terrassen. Ze werden lange tijd zelfs als enige decoratie in potbeplanting en andere hangmanden gebruikt. We kiezen vooral voor soorten met een overhangende of struikvormige groeiwijze. Bloembakken samenstellen rond een kleurthema geeft een prachtig effect en oogt soberder dan meerdere eenjarige planten met sterk uiteenlopende kleuren met elkaar te combineren.

Eenjarige planten kunnen zich ook ontpoppen als prachtige begeleidende plant aan de voet van een heester of vaste plant, in een harmonie van kleuren of door in te zetten op de complementaire kleur.

Een bloembak voor de volle zon in rode en blauwe tinten

In de moestuin voor kleur en bestuivers

De moestuin heeft er veel baat bij om tussen de rijen groenten enkele van de stralende bloemen van eenjarige planten te planten. In de eerste plaats voor het visuele aspect, maar ook vanwege de honinggevende eigenschappen van sommige planten, die zo de bestuiving van de groenten bevorderen. Ze trekken bestuivers aan, zoals bijen en vlinders: Ammi visnaga, bernagie, heliotroop, Salvia viridis, zinnia’s, siertabak, honinkklaver, slaapmutsje, slaapbollen, stokroos (een tweejarige plant). Enkele siererwten, prunkwinden of Oost-Indische kers die langs een tipi worden geleid, verfraaien ook op traditionele wijze en gedurende vele maanden hun buren in de moestuin.

Eenjarige planten spelen ook een beschermende rol, zoals afrikaantjes (kleine afrikaantjes), die echte begeleidende planten voor tomaten zijn. Ze trekken zweefvliegen en vlinders aan, die bladluizen eten. Ook goudsbloemen werken als een natuurlijk repellent tegen veel insecten, terwijl overblijvend vlas coloradokevers op afstand houdt.

Bijenvoer hoort eveneens helemaal thuis in de moestuin, omdat het naast zijn mooie blauwe bloei en ingesneden blad ook als groenbemester dient en de grond losmaakt.

Siererwten, zinnia’s en afrikaantjes: mooi en nuttig in de moestuin