Eenjarigen: zaad, perskluitje of kweekpotje?

Eenjarige planten zaaien

Zaaien is de voordeligste manier om eenjarige planten te verkrijgen. Je kunt hiermee namelijk voor weinig geld een grote hoeveelheid planten kweken.

zaden van eenjarige bloemen en andere eenjarige planten zijn goedkoop, overal verkrijgbaar en gemakkelijk te vinden in winkels, tuincentra, bij zaadhandelaren en op internet. Je kunt kiezen voor biologische, onbehandelde of traditionele zaden. Zakjes met tientallen of zelfs honderden zaden, afhankelijk van de variëteit, kunnen doorgaans zonder problemen van het ene jaar op het andere worden bewaard. Bewaar ze gewoon op een koele, droge plaats.

Het belangrijkste nadeel van zaaien is dat de kieming onzeker kan zijn. Ze is afhankelijk van veel factoren en het risico op verlies is aanzienlijk groter dan bij planten in perskluitjes of kweekpotjes. Ziekten die kiemplanten doen wegvallen, zaailingen die lang en dun worden, plagen, het bepalen van het aantal te kweken zaden… het zijn allemaal factoren waarmee je rekening moet houden en die je goed moet beheersen. Eenjarige planten staan er echter om bekend dat ze over het algemeen gemakkelijk te zaaien zijn.

Beginnen met een zaadje, de kiemplant zien groeien, de eerste bladeren ontdekken en de plant tot volwassenheid laten komen: het is een zeer dankbare ervaring, zowel voor volwassenen als voor kinderen! Aarzel niet om te beginnen met variëteiten die gemakkelijk lukken, maar meteen voor een opvallend effect in de tuin zorgen: zinnia’s, Ipomoea, goudsbloemen, Oost-Indische kers, siererwten, kleine afrikaantjes…

Voorzorgsmaatregelen

Bij eenjarige planten valt de ideale zaaitijd meestal aan het begin van het voorjaar. Je kunt rechtstreeks in de volle grond zaaien, breedwerpig, in een zaaikuiltje of in rijen. Zeer kleine zaden, die bijna niet afzonderlijk te zaaien zijn, worden namelijk breedwerpig gezaaid. Dat geldt voor groenbemesters zoals mosterd of klaver, bloemen zoals korenbloemen of juffertje-in-het-groen, om er maar enkele te noemen.

Andere zaden worden in kweekpotjes of zaaibakjes gezaaid, zodat je de teeltomstandigheden beter kunt controleren en de kieming kunt bevorderen. Met deze techniek win je vaak tijd en kun je eerder zaaien, vooral als je beschikt over een kas, een veranda of een lichte, vorstvrije ruimte. Ook kun je hiermee de kwetsbaarste eenjarige planten en planten die aan het begin van hun groei veel warmte nodig hebben beschermen, zodat ze niet te vroeg worden blootgesteld aan vraatzuchtige slakken of aan weersomstandigheden die nog niet gunstig zijn. Dat geldt voor groenten uit de moestuin, zoals tomaten of aubergines, maar ook voor bloemen die bij volwassenheid behoorlijk groot worden, zoals zonnebloemen.

Bekijk onze verschillende adviesfiches en tutorials om eenjarige planten succesvol te zaaien.

• Eenjarige zaden zaaien: zo lukt het in de volle grond of in een zaaibakje
• Hoe lukt breedwerpig zaaien?
• Zaaien in kweekpotjes
• Zaaien in een zaaibakje
• Binnen zaaien: handige en praktische hulpmiddelen en accessoires

Samengevat

De pluspunten:

• de voordeligste oplossing, ook voor een klein budget
• zaden zijn bijna overal verkrijgbaar
• bij goede bewaaromstandigheden kunnen zaden doorgaans van het ene jaar op het andere worden bewaard
• de volledige levenscyclus van een plant observeren

De minpunten:

• vraagt tijd, aandacht en wat materiaal
• groter risico op verlies dan bij andere verpakkingen

Eenjarige planten in perskluitjes

Perskluitjes vormen de tussenstap tussen zaad dat nog moet kiemen en planten in kweekpotjes. Het gaat om zeer jonge planten, die vaak verkrijgbaar zijn in trays met meerdere planten of afzonderlijk.

Voorheen waren ze alleen beschikbaar voor professionele tuiniers, maar tegenwoordig zijn ze voor iedereen verkrijgbaar en is de keuze aan variëteiten steeds uitgebreider.

Het grootste voordeel is dat je met perskluitjes de kieming van zaden overslaat, die, zoals we eerder hebben gezien, afhankelijk is van veel factoren en niet altijd 100% betrouwbaar is.

Omdat de planten jonger zijn, hebben ze minder tijd en verzorging nodig gehad dan eenjarige planten in kweekpotjes; daardoor zijn ze goedkoper in aanschaf.

Een ander voordeel is hun snelle bloei of productie. De kiemplanten hebben de kans gehad om een goed wortelstelsel te ontwikkelen en zijn niet ‘geforceerd’ om te bloeien of te produceren.

Perskluitjes zijn daarom ideaal voor tuiniers die geen tijd hebben gehad om te zaaien of bij wie het zaaien is mislukt. Ze worden bijvoorbeeld veel gebruikt in de moestuin voor groenten.

Tomatenplanten in perskluitjes

Voorzorgsmaatregelen

Eenjarige planten in perskluitjes zijn nog jonge planten. Ze zijn dan ook kwetsbaar en hun uiterlijk kan onervaren tuiniers bovendien afschrikken. De plant heeft haar energie namelijk geconcentreerd op de ontwikkeling van een goed wortelstelsel, waardoor de bovengrondse delen iel of ongezond kunnen lijken. Na aankoop of ontvangst zijn slechts enkele verzorgingsmaatregelen nodig om ze goed te laten groeien.

Haal ze uit de verpakking en laat ze weken in een bak met water op kamertemperatuur, zodat ze opnieuw vocht kunnen opnemen.

Als de weersomstandigheden gunstig zijn, kunnen perskluitjes meteen in een bloembak, in potbeplanting of in de volle grond in de tuin worden geplant. Omgekeerd geldt dat, als er nog kans op vorst bestaat, de perskluitjes eerst in kweekpotjes of potten worden geplant, die afhankelijk van de behoeften van de betreffende plant op een lichte, warme of gematigde plek worden gezet.

Meer informatie vind je in onze adviesfiches over het planten van perskluitjes: Perskluitjes voor de moestuin planten of Tomaten in perskluitjes planten.

Samengevat

De pluspunten:

• sneller en eenvoudiger dan zaaien
• goed ontwikkeld wortelstelsel
• verzekerde aanslag
• voordelig (goedkoper dan eenjarige planten in kweekpotjes)

De minpunten:

• directe verzorging na aankoop (langdurige opslag is niet mogelijk)
• verpotten in een kweekpotje kan vóór het uitplanten nodig zijn (extra stap)
• duurder dan zaaien

Eenjarige planten in kweekpotjes

Eenjarige planten in potten of kweekpotjes vormen de eenvoudigste en snelste oplossing. De planten hebben de gevoeligste periode van hun ontwikkeling achter de rug en zijn klaar om direct in de volle grond of in een grotere pot of bak te worden geplant, zodat ze verder kunnen groeien en produceren.

Ze zijn verkrijgbaar bij alle tuincentra en boomkwekerijen en kunnen zelfs aan het einde van het seizoen worden gekocht, wanneer de zaai-periode voorbij is.

Eenjarige planten in kweekpotjes kopen kan noodzakelijk zijn bij planten waarvan de kieming moeilijk verloopt (een lager kiemingspercentage dan gemiddeld), zoals bijvoorbeeld bij zeekraal.

Het is ook een praktische oplossing voor tuiniers bij wie het planten niet is gelukt of die vooraf geen zaden of perskluitjes konden bemachtigen.

De benodigde verzorging, de langere opslag en het transport van planten in kweekpotjes hebben uiteraard invloed op hun verkoopprijs: dit is de duurste verpakking.

Viooltjes in kweekpotjes

Voorzorgsmaatregelen

Eenjarige planten in kweekpotjes worden uitgeplant zodra alle kans op vorst is geweken, direct in de volle grond, in een pot of in een bloembak.

In afwachting daarvan kunnen ze op een lichte, vorstvrije plaats worden bewaard.

Geef het kweekpotje vóór het planten goed water of rehydrateer het door het onder te dompelen met behulp van dompelen. Hierdoor kan de wortelkluit ook gemakkelijker uit de pot worden gehaald.

Bij een doorwortelde wortelkluit moet je de kluit losmaken om de wortels vrij te maken. Volg voor meer informatie de adviezen in onze fiche: Wat is een doorwortelde wortelkluit en hoe voorkom je dit?

Samengevat

De pluspunten:

• de eenvoudigste en snelste oplossing
• langere beschikbaarheid
• opslag vóór het planten mogelijk

De minpunten:

• duurder
• risico op een doorwortelde wortelkluit
• weinig milieuvriendelijke pot (bij plastic)