De kip: nuttig in de tuin en boomgaard

Kippen inzetten tegen plagen

Kippen zijn alleseters. En hun dagen brengen ze door met rondscharrelen op zoek naar het kleinste hapje dat ze kunnen oppikken. Om ze te voeren, moet je ze natuurlijk een uitgebalanceerde graanmengeling geven, maar hun voeding moet ook uit groenvoer en eiwitten bestaan, aangevuld met tafelrestjes en schillen van fruit en groenten.

Daarom kan het interessant zijn om ze onder toezicht en in bepaalde periodes de siertuin, de moestuin (alleen in de winter, wanneer er geen gewassen meer staan) en de boomgaard te laten verkennen. Want ze kunnen daar erg nuttig zijn bij de bestrijding van plagen.

Kippen zijn namelijk dol op allerlei plagen, die ze tevoorschijn krabben in de bodem van de moestuin, borders of het gazon:

• Naaktslakken en huisjesslakken, waarvan ze het huisje weten te kraken!
• Insecten die in de bodem overwinteren, zoals ritnaalden, larven van meikevers of taxuskevers, emelten, larven van uilvlinders en ook wortelvliegen en de preimot, de uienvlieg, de aardvlo, de veenmol…
• De trips die overwinteren op de resten van groenteplanten
• De bladsprietkever die planten zoals rozemarijn, munt en zuring aantast.

Ook in de boomgaard zijn ze onder de bomen onmisbaar, want door in de bodem te woelen en te pikken, brengen ze andere plagen die specifiek op fruitbomen voorkomen naar boven. Deze plagen kunnen zich verbergen in op de grond gevallen fruit, in de bodem of tussen de dode bladeren. Om te beginnen is er de fruitmot, die appelbomen, perenbomen, pruimenbomen en kersenbomen aantast. Deze kleine appelworm overwintert in de bodem nadat hij de binnenkant van appels heeft opgegeten. Kippen pikken trouwens zonder aarzelen in wormstekige appels, waarin ze de nog verborgen fruitmotten weten te vinden.

In de boomgaard storten kippen zich ook op de larven van de kersenvlieg, de appelbloesemkever en de mineervlieg.

Zeker, onderweg zullen kippen ook enkele regenwormen of biologische bestrijders opeten, maar dat weegt niet op tegen de plagen waarvan ze je afhelpen.

Kippen beluchten de bodem

Heb je weleens naar de poten van een kip gekeken? Ze zijn bedekt met schubben en hebben vier tenen met zeer krachtige klauwen. Met deze klauwen krabben ze in de bodem op zoek naar een larve of worm. Ook eten ze kleine steentjes, waardevolle hulpjes die hun spijsvertering bevorderen.

Feit blijft dat kippen, wanneer ze met hun scherpe klauwen in losse grond woelen, de bodem omwerken, losmaken en beluchten over een weliswaar klein, maar toch interessant oppervlak. Door dit gekrab kan water en lucht beter in de bodem doordringen. Aarzel dus niet om uw kippen in de winter in uw moestuin los te laten… Als het daarentegen regent of als uw grond zwaar en kleiachtig is, drukken hun pootstappen de bodem dicht.

Doe hetzelfde in de boomgaard, onder de bomen. Als u ze daar enkele dagen laat rondlopen, zullen de kippen de perken snel onkruidvrij maken. Of laat ze op het gazon lopen, waar kippen als verticuteermachine fungeren. Door te krabben verwijderen ze mos… maar beschadigen ze ook uw mooie, frisgroene gazon!

Hetzelfde geldt voor borders met vaste planten en voor hagen. Daar zullen ze de bodem losmaken. Het enige nadeel: kippen zijn dol op organische mulch van plantaardig materiaal, zoals pijnboomschors, houtsnippers en andere vlokken, die ze overal verspreiden!

Kippen bemesten de bodem

Het is algemeen bekend: kippen eten veel, maar poepen ook veel. Maar als je weet dat hun mest rijk is aan stikstof, kalium en fosfor, maar ook aan sporenelementen, ga je er het nut wel van inzien! Bovendien is de mest meteen beschikbaar voor planten.

Toch mag kippenmest nooit zomaar in de moestuin of bij de voet van planten worden gestort, omdat die de planten kan verbranden. Je moet de mest bewaren en laten drogen, zodat je hem kunt verkruimelen en door de tuingrond kunt mengen, of hem met koolstofrijk afval aan de compost toevoegen.

Als je je kippen daarentegen af en toe loslaat in de tuin, de moestuin en de boomgaard, zullen ze daar wat mest achterlaten die op een veilige manier stikstof aan de bodem toevoegt. En omdat een kip zelden lang op dezelfde plek blijft, zullen ze hun mest overal een beetje verspreiden. Door te krabben kunnen ze die bovendien in de bodem begraven. Dat levert jou alleen maar voordelen op!

Lees voor meer informatie mijn artikel Gebruik kippenmest als meststof in de tuin

Kippen verwerken organisch afval

Op 1 juli 2024 wordt het verboden om organisch afval in de gewone vuilnisbakken te gooien. Composteren zal daarom worden aangemoedigd, zowel op het platteland als in de stad, via gezamenlijke compostbakken of wormencompostbakken.

Een ander alternatief voor het verwerken van organisch afval is kippen houden. Ze zijn dol op alle schillen van groenten en fruit (soms gekookt), maar ook op etensresten zoals pasta, rijst, geweekt oud brood, kaaskorsten (waar ze dol op zijn!) en met mate enkele restjes gekookte gerechten…

Toch is een kip geen vuilnisbak en moet je ze niet zomaar alles geven omdat ze omnivoren zijn. Raadpleeg gerust verboden voeding voor kippen.

Het nadeel van kippen houden: de compostbak raakt minder snel vol dan je zou willen!

Kippen leveren veren

Natuurlijk is het niet de bedoeling om je kippen te plukken! In de loop van het najaar ruien sommige kippen echter om hun verenkleed voor de winter te vernieuwen. Het kan dan ook gebeuren dat je veren in hun ren of in het kippenhok vindt. Je kunt er stikstofrijke meststof van maken!

Hoe doe je dat?

• Verzamel ongeveer 100 g schone veren
• Doe ze samen met een steentje in een oude panty
• Dompel die onder in een emmer met 1 liter regenwater
• Zet de emmer twee maanden buiten op een schaduwrijke plek
• Gebruik het verenwater om je planten water te geven

De rest van de veren kan op de composthoop.