Tulipa whittallii - Botanische tulp

Tulipa whittallii, een botanische tulpensoort, zo mooi en delicaat, in koperoranje doortrokken van bloedoranje, donkerder van binnen en versierd met een olijfgroene schaduw aan de basis van de bloemblaadjes. Een ongewone en zeldzame soort, ver verwijderd van haar Hollandse neven met hun gekalibreerde elegantie en stijve houding. Ze blijkt gemakkelijk te kweken en goed meerjarig in de tuin. Ze biedt in april-mei bloemen in de vorm van een perfecte kelk, met lancetvormige en spitse bloemblaadjes, waar het licht doorheen schijnt, waardoor er door hun substantie heen een vlammend kleurenspel ontstaat. Deze bolgewas is een wonder wanneer ze in grote partijen wordt geplant in een gazon, een wat natuurlijke border, of in plantenbakken. Ze staat graag in de zon, in goed doorlatende grond, bij voorkeur vruchtbaar.

De Botanische Tulp whittallii behoort tot de leliefamilie. Deze "soort" is in feite een tetraploïde* kloon die van nature is ontstaan en ontdekt nabij Izmir, in het westen van Turkije. Ze is verwant aan de Tulipa orphanidea, en vertoont een nogal variabel uiterlijk, met meer of minder rode, oranje of geeloranje tinten afhankelijk van de vorm, het klimaat en de bodem waarin ze groeit. Deze tulp wordt niet hoger dan 30 cm hoogte in bloei. Haar loof is grijsgroen, een beetje blauw, samengesteld uit 2 tot 7 smalle, lijnvormige, spitse bladeren. Even elegant als haar loof, verschijnen de bloemen van 4 tot 6 cm in diameter in april-mei, vroeger of later afhankelijk van het klimaat. Solitair, of gegroepeerd met 2 of 3, worden ze gedragen door slanke maar stevige stengels, die soepel buigen in de wind. Ovaal en toelopend, openen ze zich licht bij volledige bloei, tot een perfecte kelk, samengesteld uit bloemblaadjes met een spitse punt. De basis van de bloemblaadjes en het hart van de bloem zijn gevlekt met olijfgroen, terwijl de binnenkant van de kelk een bijna rode tint vertoont, soms genuanceerd met bruin. De bloemen gaan open in de zon en sluiten zich wanneer deze verdwijnt. Deze tulp verspreidt zich via stolonen en vormt uiteindelijk mooie kolonies.

Botanische tulpen degenereren niet in de loop der tijd zoals grootbloemige tulpen. Ze verwilderen en kunnen meerdere jaren op hun plek blijven zonder bijzonder onderhoud en doen het goed in borders en rotstuinen. Om kleurrijke taferelen te creëren, kunnen ze worden gecombineerd met diverse kleine bolgewassen: Crocus, Muscari, Cyclamen coum, Sneeuwklokje, Scilla... Deze tulpen zijn ongeëvenaard om de kleur van het voorjaar in potten of in zonnige tuinen te brengen.

Er bestaan in Frankrijk diverse wilde soorten, waarvan veel bedreigd zijn. In de teelt noemen we ze " botanische tulpen", en een van de meest voorkomende is de wilde tulp (Tulipa sylvestris), die vroeger vaak groeide in de beschutting van wijngaarden en waarvan de ondersoort australis bekend staat als de zuidelijke tulp.

* Tetraploïde: haar basale chromosoomset (2n) is vermenigvuldigd met 2, het is dus een "4n" plant.