Orixa japonica - Orixa

De Orixa japonica is een heester die in Azië, waar hij als haagplant wordt gebruikt, heel klassiek is, maar in onze streken vrij onbekend. Hij heeft een gemiddelde grootte en een zeer brede groeiwijze. Hij is vooral sierlijk door zijn blad, dat een prachtig, glanzend groen is, wat hem een tropische uitstraling geeft. Hoewel zijn groene voorjaarsbloei vrij onopvallend is, krijgt zijn blad in het najaar een bleekgele tint, die mooi kan combineren met fellere kleuren. Hij is winterhard genoeg om in de meeste van onze regio's te worden geplant en blijkt vrij gemakkelijk te kweken, met nauwelijks onderhoud. Een interessante zeldzaamheid om een exotische touch aan een plantenborder te geven.

Met slechts één soort behoort het Orixa-geslacht tot de familie van de Rutaceae (wijnruitfamilie), waarvan de bekendste leden de citrusbomen zijn en die ook geliefde siergeslachten herbergt, zoals de Choisya ternata (Mexicaanse oranjebloesem) of de Fraxinelle, een verrassende vaste plant die bij sterke hitte een plantaardige olie afgeeft die spontaan kan ontvlammen!
Orixa japonica is een inheemse plant uit Japan, Zuid-Korea en het noorden van China, waar hij groeit in bossen, struikgewas en op kliffen tot op 1300 meter hoogte. Hoewel hij sinds minstens 1784 in privécollecties bekend was en in de jaren 1870 in het Westen in cultuur werd geïntroduceerd, blijft deze heester toch vrijwel onbekend in onze tuinen. Het is een tweehuizige plant, wat betekent dat er aparte mannelijke en vrouwelijke planten zijn. De bloemen hebben vier kelkbladen en vier kroonbladen, plus vier meeldraden bij de mannelijke en vier vruchtbladen bij de vrouwelijke planten. Deze heester staat erom bekend de eerste 2 à 3 jaar vrij langzaam te groeien, de tijd die nodig is om zijn wortelstelsel te ontwikkelen, waarna de groei wat sneller gaat. Op volwassen leeftijd vormt hij een dichte, bossige massa, breder dan hoog, die ongeveer 2,50 m hoog en 3 m breed wordt. De vrij dunne twijgen dragen elliptische tot ovale bladeren, ongeveer 12 cm lang en 6 cm breed. Ze hebben een mooie, heldere middengroene kleur, zijn kaal en hebben als bijzonderheid dat de bovenzijde zeer glanzend is, wat doet denken aan de weelderigheid van tropisch loof. De plant verdraagt snoei zeer goed, waardoor de heester vaak in hagen wordt gebruikt, vooral in Japan. Zoals bij de meeste Rutaceae is het blad zeer aromatisch, maar de geur is niet bij iedereen geliefd.
De bloei vindt plaats in april-mei, in de vorm van korte, uitgespreide trossen bij de mannelijke exemplaren, terwijl de bloemen bij de vrouwelijke exemplaren solitair en langgesteeld zijn. De groenachtige kleur van de bloei heeft geen sierwaarde. De vruchten zijn iets interessanter; ze bestaan uit vier samengedrukte vruchtbladen in een kruisvorm, hebben eerst een mooie groene kleur en worden later bruin. Bij rijpheid stoot de openspringende vrucht de zaden weg. Houd er wel rekening mee dat je een mannelijke en een vrouwelijke plant nodig hebt om bevruchting te garanderen... de moeite is het eigenlijk niet echt waard.
Omdat de Orixa bladverliezend is, valt het blad in het najaar af, maar daarvoor krijgt het een bleek citroengele tint, op zich niet uitzonderlijk, maar wel een mooie achtergrond voor fellere herfstkleuren zoals rood of oranje.

Een zeldzame maar gemakkelijke plant die zelfs diepe schaduw verdraagt, vooral in een warm klimaat. Orixa japonica is ook bestand tegen zeewind en kan daarom aan de kust worden geplant. Hij wordt niet aangetast door ziekten en insecten, en hoewel hij van vocht houdt (in goed doorlatende grond), kan een goed gewortelde plant toch goed tegen droogte. Deze plant, waarvan de oorsprong teruggaat tot het Plioceen (2,5 tot 5,5 miljoen jaar geleden), heeft de eeuwen doorstaan, wat zijn goede aanpassingsvermogen zeker verklaart. Je kunt hem gebruiken in een tuin in Japanse stijl, of om een tropisch geïnspireerd hoekje te creëren, in de schaduw van een Magnolia macrophylla, met zijn buitensporig grote bladeren die wel 60 cm lang kunnen worden. Een Asimina triloba, of Pawpaw, is net zo interessant om een exotische touch te geven. Deze middelgrote boom produceert eetbare vruchten die op mango lijken en waarvan de smaak een mix is tussen die tropische vrucht en een banaan. Ook weinig bekend bij tuinders is de Viburnum odoratissimum, een groenblijvende heester waarvan de mooie, vrij donkergroene glanzende bladeren in het najaar rood kleuren, zoals bij een bladverliezende plant, wat een aangenaam contrast vormt met het bleekgeel van de Orixa. Bovendien biedt hij een witte, licht geurende en zeer decoratieve voorjaarsbloei.