Celtis occidentalis - Westerse netelboom

De Celtis occidentalis, afkomstig uit Noord-Amerika en ook wel de westerse netelboom genoemd, is een neef van de zuidelijke netelboom, maar winterharder. Deze boom met een vrij snelle groei vormt één of meerdere stammen die zich al vrij laag vertakken. Zijn onregelmatige groeiwijze geeft hem een wat wilde uitstraling, ideaal voor natuurlijke tuinen. De ovale, vrij kleine bladeren hebben een middengroene kleur en krijgen in het najaar een prachtige gele herfstkleur. De onopvallende voorjaarsbloei geeft in het najaar kleine eetbare vruchten. Naarmate de boom ouder wordt, wordt de stam behoorlijk massief en zijn grijze, zeer wrattige schors heeft onmiskenbaar charme. Zeer winterhard en echt een makkelijke plant voor beginners, past hij zich aan de meeste grondsoorten aan.

Vroeger ingedeeld bij de iepenfamilie (Ulmaceae), werd de Celtis begin jaren 2000 ondergebracht bij de Hennepfamilie (Cannabaceae), samen met de beruchte Cannabis en de hop die voor bier wordt gebruikt. Het geslacht Celtis kent ongeveer 70 soorten, meestal tropisch en subtropisch, waarvan slechts een klein stuk of vijftien winterhard zijn in ons gematigde klimaat. De meest populaire in Frankrijk is ongetwijfeld de C. australis, de netelboom die veel voorkomt in Provence, met een beperkte winterhardheid. De Celtis occidentalis daarentegen komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten, waar hij groeit van de Appalachen tot de Rocky Mountains, en uit Canada, wat zijn grote vorstbestendigheid verklaart, tot wel -34°C! Toch kunnen jonge, onvoldoende verhoute scheuten bevriezen, wat leidt tot het uitlopen van zij-knoppen en een zigzag-vormige groei. In zijn oorspronkelijke gebieden kan de boom zeer imposant worden, tot wel 30 meter hoog of meer, maar in onze streken blijft hij meestal beperkt tot een meter of vijftien, met een spreiding van ongeveer 8 meter. Hij groeit snel als hij jong is, maar vertraagt daarna. Zijn groei wordt sterk beïnvloed door de groeiomstandigheden. Maximaal in diepe, vochtige grond en op een zonnige standplaats, zal hij minder groeien op zandgrond, droge grond of in halfschaduw. Zijn groeivorm is zeer onregelmatig en zijn silhouet verschilt per exemplaar, hij kan min of meer piramidaal of kegelvormig zijn, of zelfs licht cilindrisch worden naarmate hij ouder wordt. Hoewel zijn vrij wilde uiterlijk weinig karakteristiek is, is deze boom gemakkelijker te herkennen aan zijn bladeren. Ovaal, klein van formaat, 5 tot 12 cm lang, gedragen door een korte bladsteel van ongeveer 2 cm, is hun basis licht asymmetrisch (zoals bij de iep of Ulmus, een typische vertegenwoordiger van de iepenfamilie, de oorspronkelijke familie van de netelboom). Intens groen aan de bovenkant, iets lichter aan de onderkant, het blad is ruw aanvoelend, een ander onderscheidend kenmerk. Ook de schors is gemakkelijk te herkennen bij oudere exemplaren, omdat hij zeer wrattig is en kurkachtige, dikke, ruwe richels vormt, waardoor de stam een bijzonder gebarsten uiterlijk krijgt. Zijn grijze kleur en deze esthetische ruwheid maken het een sierlijke versiering, vooral in de winter. De boom heeft de neiging om meerdere stammen te ontwikkelen, wat zijn wilde uitstraling nog versterkt. In april-mei verschijnen er kleine geelachtige bloemen, gegroepeerd in de oksels van de jonge, uitlopende bladeren. Zeer onopvallend, deze bloeiwijzen hebben geen sierwaarde, maar ze zijn wel nectarrijk en dus nuttig voor bestuivers. Omdat de boom zelfbestuivend is, produceren deze bloemen kleine bolvormige vruchten, met een diameter van 1 cm, aanvankelijk rood-oranje van kleur, die bij rijpheid verkleuren naar een donkerpaars, bijna zwart. Eetbaar, met een zoete smaak, blijven ze zeer lang in de winter aan de plant hangen. Wanneer de herfst en de eerste koude intreden, verkleurt het blad geleidelijk naar geel voordat het valt.

De westerse netelboom is een interessante boom vanwege zijn herfstkleuren, zijn originele schors en zijn zeer natuurlijke uitstraling. Het is ook en vooral een soort die in vrijwel alle omstandigheden kan gedijen. Hij accepteert zowel neutrale als licht zure of kalkhoudende grond, vochtige of zelfs natte grond, maar verdraagt ook droogte eenmaal goed geworteld; het is echt een "alles-terrein" plant. Combineer hem met andere planten met een vrije vorm. De Cornus mas (gele kornoelje) is zo een perfecte metgezel met zijn warrige groeiwijze, zijn prachtige, vroege, geurende en nectarrijke gele bloei, die decoratieve en eveneens eetbare rode vruchten geeft. Plant hem voor uw boom en in de derde hoogtevegetatiezone, plaats aan zijn voeten botanische rozen, zoals de charmante Rosa glauca met zijn blauwachtig blad, geaccentueerd door felroze bloemen gevolgd door rode bessen, en ook sneeuwbessen met hun zo decoratieve vruchten in de winter.