Bauhinia variegata - Orchideeënboom

De Bauhinia variegata wordt vaak de Orchideeënboom genoemd vanwege zijn bloei. Zijn tropische uitstraling is geliefd in tuinen op zonnige standplaatsen. Hij vormt een kleine boom met een kegelvormige tot ronde, min of meer regelmatige groeiwijze. Zijn groene bladeren, meestal wintergroen, zijn opvallend tweelobbig. Maar het is zijn bloei die de meeste aandacht trekt wanneer de grote bloemen verschijnen in een variërend roze kleur, afhankelijk van de plant. De boom is op zijn mooist tussen het einde van de winter en het begin van de zomer. Weinig winterhard, hij houdt van volle zon en frisse, goed doorlatende bodems, maar verdraagt drogere omstandigheden eenmaal goed geworteld.

De Bauhinia behoort tot de zeer uitgebreide familie van de Fabaceae (voorheen de Vlinderbloemenfamilie), rijk aan bijna 23.000 soorten, verdeeld in drie onderfamilies! Deze familie omvat zowel voedselgewassen (erwten, bonen...) als wilde of sierplanten, zoals de grote Robinia of de charmante kleine Coronilla. Het geslacht Bauhinia is zelf extreem soortenrijk met bijna 570 soorten verspreid over de warm-gematigde tot tropische zones van beide halfronden. De soort Bauhinia variegata is oorspronkelijk afkomstig uit China, India, Myanmar en Pakistan, waar hij kleine bomen van 12 tot 15 m hoog vormt. In gebieden met hete, droge zomers gedraagt hij zich als bladverliezend; het blad valt dan af om in rust te gaan tijdens deze stressvolle periode.
Op beschutte, zonnige plekken in Nederland bereikt hij meestal een hoogte van 6 m bij een breedte van 4 m na een jaar of tien teelt, en oudere exemplaren kunnen tot wel 10 m hoog worden. De boom heeft een min of meer brede, kegelvormige groeiwijze met een relatief ronde kroon, maar vaak een beetje onregelmatig als hij niet gesnoeid wordt, wat hem een vrij natuurlijke, makkelijk in de tuin in te passen silhouet geeft. Soms vormt hij een korte stam, maar meestal ontwikkelt hij meerdere hoofdtakken zoals een grote struik. Goed vertakt vormt hij een vrij dichte vegetatie, gedragen door talrijke bladeren met een zeer herkenbare vorm. Licht hartvormig aan de basis (vormend een hart aan weerszijden van de bladsteel), zijn de bladschijven bijna rond, maar het deel tegenover de bladsteel is over een goed kwart ingesneden, waardoor twee symmetrische lobben ontstaan. De Engelsen noemen de plant daarom "Camel's Foot", of kameelpoot. Ze zijn vrij groot, met een diameter van 8 tot 15 cm. De wat donkergroene vegetatie laat de bloei goed uitkomen. Meestal blijft het loof in de winter aan de boom, maar bij ongebruikelijke kou kan het afvallen. De bloei verschijnt in dat geval op het nog kale hout aan het einde van de winter, voordat de jonge bladeren verschijnen.
De bloemen zijn groot, met een diameter van 8 tot 12 cm, en verzameld in kleine aantallen in trossen. Ze bestaan uit 5 bloembladen, waarbij de meest rechtopstaande vaak intenser gekleurd is dan de andere. De goed geopende bloem telt tot 10 uitstekende meeldraden, waarvan er slechts 5 vruchtbaar zijn. Omhoog gebogen dragen ze bij aan de esthetiek van de bloem. Bij de meeste exemplaren is hun kleur een felroze, maar variaties in kleurintensiteit zijn mogelijk van plant tot plant. De bloei, zowel overvloedig als doorbloeiend tot aan het begin van de zomer, maakt deze Bauhinia tot een van de mooiste bloeiende bomen voor een mild klimaat. Licht en aangenaam geurend, wordt ze gevolgd door de vorming van lange, bruine, afgeplatte peulen van 15 tot 18 cm lang, zonder sierwaarde.

De Orchideeënboom is perfect om een tropische sfeer te creëren in een tuin op een beschutte, zonnige standplaats. Combineer hem met andere exotisch getinte planten om een sierlijk, tropisch tafereel te vormen. Zet aan zijn voet een Strelitzia reginae of Paradijsvogelbloem, waarvan de bloem doet denken aan een tropische vogel met een lange snavel bekroond door een prachtige oranje kuif. De Sesbania punicea, of Vlamboom, die zijn naam alle eer aandoet met zijn felrode bloei, zal ook een goede metgezel in de border zijn. Natuurlijk zou je decor niet compleet zijn zonder een of twee Bananenplanten of de Syagrus romanzoffiana, een prachtige palm met een coconootachtige uitstraling en een magnifiek ingesneden loof.