Syagrus romanzoffiana - Koninginnepalm

De Syagrus romanzoffiana, beter bekend als de Koninginnenpalm, draagt ook de namen Pluimcocospalm of Cocospalm van Romanzoff, vernoemd naar de ontdekker in de vochtige subtropische gebieden van Zuid-Amerika. Met zijn trotse, robuuste en geribbelde stam (stipe) en zijn grote, gevederde en glanzende palmen, heeft hij een sierlijke en slanke silhouet die sterk doet denken aan de kokospalmen langs tropische kusten. Hij groeit snel in vruchtbare, vochtige grond, verdraagt kou tot -7°C en kan ook relatief arme grond aan. Kortom, hij heeft water en warmte nodig en voelt zich even goed thuis op zonnige, beschutte plekken in Nederland als in kustgebieden met een gematigd klimaat.

De Syagrus romanzoffiana (synoniemen Cocos romanzoffiana, Arecastrum romanzoffianum) behoort tot de grote familie van de Arecaceae (palmen). Hij is oorspronkelijk afkomstig uit het zuiden van Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië, en is geïntroduceerd in andere gebieden met een gunstig klimaat, zoals de Mediterrane of zuidelijke Atlantische kust.

Zijn stam, stipe genoemd, is solitair, grijsachtig en bedekt met ringen die de overblijfselen zijn van oude bladstelen. In ons klimaat kan hij in de volle grond 12 meter hoog worden met een diameter van 40 cm, maar in een kuip blijven de afmetingen veel bescheidener. Aan het uiteinde van deze stam ontwikkelt zich een kroon bestaande uit grote, geveerde bladeren, varens genoemd, met een breedte tot wel 6 meter. Elk blad, dat 3 meter lang kan worden, is licht overhangend en wordt gedragen door een lange bladsteel. Het is samengesteld uit talrijke smalle, leerachtige en stijve deelblaadjes (pinnulae) in een glanzend groen. De bloei vindt plaats in de late zomer, in de vorm van vertakte bloeiwijzen die tussen de bladeren ontstaan, met een verschillend uiterlijk bij mannelijke en vrouwelijke exemplaren. Die van de mannelijke zijn korter en doen een beetje denken aan bezems. Die van de vrouwelijke zijn lang, hangend en bezet met kleine crèmewitte bloempjes. Na deze bloempjes volgen niet-eetbare maar decoratieve vruchten, ovaalvormig, geel en 2 tot 3 cm in diameter.

De Koninginnenpalm verdient een plek als solitair op een gazon, maar vormt ook sierlijke rijen in een mild klimaat, ook aan de kust. Hij vraagt ruimte om zijn volledige schoonheid te tonen en groeit snel als hij voldoende water en voeding krijgt. Hij verdraagt de teelt in een kuip uitstekend en is een prachtige kamerplant voor ruime, lichte hallen, serres en vorstvrije kassen. Hij wordt veel gekweekt aan de Franse Rivièra en wint steeds meer aan populariteit bij landschapsprofessionals en ook bij hobbytuiniers die houden van exotische maar winterharde planten, met name in de kustgebieden van ons land waar hij het goed zou moeten doen. Hij is soms lastig te combineren vanwege zijn sterke persoonlijkheid: geef hem een plek bij een zwembad en plant aan zijn voet kleine, wintergroene struiken zoals struiksalie (Salvia) of germander (Teucrium), eenvoudig en rijkbloeiend. Phormium, grafisch, sober en kleurrijk, de precieze en geometrische agaven, de bijna metalen Astelia chathamica, de in het najaar oranje kleurende Hakonechloa macra 'Aureola' en de paarse, luchtige Argentijnse verbena (Verbena bonariensis) zullen hem vergezellen in een border die zowel exotisch als onderhoudsvriendelijk is.