Stewartia monadelpha - Boomcamelia

De Stewartia monadelpha, soms ten onrechte Stewartia faux-camellia genoemd, is een Aziatische struik die verwant is aan camelia's. Hij is zeer geliefd bij bonsailiefhebbers vanwege zijn regelmatig gelaagde silhouet, zijn uiterst decoratieve schors en zijn prachtige herfstkleuren. Het is ook een prachtige tuinplant die het hele jaar door interessant is, zelfs wanneer hij in de zomer zijn mooie witte bekerbloemen laat bloeien. Eenmaal gevestigd is hij winterhard in de vollegrond. Hij groeit het beste in halfschaduw, samen met andere planten die net als hij houden van een frisse omgeving en neutrale tot zure grond die arm is aan kalksteen.

De Stewartia monadelpha, zeer populair in Japan waar hij een prominente plek inneemt langs de lanen van Tokio, behoort tot de theeplantenfamilie (Theaceae). Hij is endemisch in Japan. Deze plant vormt een grote struik of een kleine boom met een opgaande, regelmatige habitus. De kroon is eerst piramidaal en wordt later ovaal en halfopen. De groei is langzaam; in ons gematigde klimaat bereikt hij op volwassen leeftijd ongeveer 6 meter hoogte en 4 meter breedte. Zijn gladde schors schilfert af in dunne platen in oranje tot bruinpaarse tinten, waardoor een 'nieuwe huid' in kaneelkleur zichtbaar wordt. Al deze tinten vormen een geheel dat zowel uniek als decoratief is. In het voorjaar zijn de jonge bladeren roze getint en licht behaard bij het uitlopen. De volwassen bladeren zijn heldergroen en glanzend tot eind van de zomer, waarna ze achtereenvolgens oranje, rode, purperen en paarse tinten aannemen voordat ze laat in de herfst afvallen. Het zijn volledige, leerachtige bladeren met een grof getande rand. De bloei van deze Stewartia is een van de bescheidenste binnen het geslacht, maar de kleine omvang van de bloemen wordt gecompenseerd door hun overvloed. De bloei begint meestal in juni en gaat door tot in augustus. De solitaire bloemen verschijnen in de bladoksel. Ze hebben de vorm van wijd openstaande bekers en bestaan uit witte bloemblaadjes rond een geel hart met paarse meeldraden. Na de bloei verschijnen er zeer veel vrij merkwaardige vruchten, die lijken op kleine gevleugelde, bruine en gekromde noten van ongeveer 2,5 cm bij 1,5 cm.

De Stewartia monadelpha is een struik die houdt van een vrij vochtig klimaat en niet-kalkhoudende grond. Jonge planten kunnen gevoelig zijn voor strenge vorst, vooral als die lang aanhoudt. Hij is ook gevoeliger voor kou wanneer hij in een pot wordt gekweekt in plaats van in de vollegrond. Plant hem solitair in de tuin, of combineer hem met andere zuurminnende planten (Rhododendron, azalea's, Hydrangea, Hamamelis) in een bloeiende haag. Hij verdient een prominente plek, bij de ingang van de tuin of het huis, of op een hoek van een pad. Je kunt de voet ook bedekken met najaarsbollen, zoals herfsttijloos (Colchicum) of Napolitaanse cyclaam (Cyclamen hederifolium). Omdat de struik licht kalkhoudende grond lijkt te tolereren, kan hij ook gecombineerd worden met de anemoonboom, toverhazelaars, de Clethra barbinervis en Fothergilla's; charmante struiken waar niet altijd aan wordt gedacht.

Deze Stewartia, een van de meest spectaculaire van het geslacht, bereikt een hoogte van 15 tot 20 meter in de bossen van het Japanse eiland Honshu. Reusachtige exemplaren zijn waargenomen op het eiland Yaku-shima; deze eerbiedwaardige bomen zouden twee- tot driehonderd jaar oud zijn. De mooiste exemplaren, gespaard gebleven van kap, bevinden zich niet ver van tempels en andere heilige plaatsen.