Stewartia pteropetiolata - Schijncamelia

De Stewartia pteropetiolata is een Aziatische struik die verwant is aan camelia's en vooral bekend is bij verzamelaars, omdat hij zeer zeldzaam is in de teelt. Hij heeft de bijzonderheid dat hij een wintergroen blad heeft, van een donkergroene, glanzende kleur. Deze donkere vegetatie laat zijn witte bloemen in het voorjaar mooi uitkomen. De struik heeft een vrij opgaande groeiwijze met een gelaagde vertakking. Weinig winterhard en veeleisend wat betreft een zure, frisse tot vochtige bodem, zal hij alleen in de vollegrond op zijn plek zijn in de allerzachtste zones van het Atlantische kustgebied.

De Stewartia is een lid van de kleine familie van de Theaceae, die vooral bekend is van de Camelia's, waarvan de meest bekende niet-sierlijke vertegenwoordiger de Theeplant (C. sinensis) is. Er zijn ongeveer tien soorten Stewartia volgens de classificaties, bijna allemaal afkomstig uit Azië, behalve twee die in het wild in Noord-Amerika voorkomen.
De Stewartia pteropetiolata is afkomstig uit Yunnan (een provincie in het zuiden van China met een overwegend subtropisch klimaat) en uit Vietnam. Hij is vorstgevoelig vanaf ongeveer -5°C tot -6°C. In zijn natuurlijke omgeving vormt hij een grote struik van 6 m en meer hoog, tot een boom die 15 m hoog kan worden, met een vrij rechte stam bedekt met een mooie, gebarsten grijze schors. Hij produceert vrij onopvallende witte bloemen, die geel worden als ze verwelken en op de grond vallen, terwijl ze soms aan de plant blijven zitten en zich kunnen ontwikkelen tot rode vruchten. Hij groeit in bossen in de middelgebergten, op hoogtes van 1200 tot 2600 m. Hij werd ontdekt door de Ier Augustine Henry, een plantkundeliefhebber en grote leverancier van zaden en plantmonsters aan de botanische tuin van Kew Gardens in Londen, en werd in 1912 in Europa geïntroduceerd.
In de weinige gebieden waar hij in de vollegrond kan worden geplant, zal hij eerder een struik vormen met een opgaande groeiwijze en een langzame groei. Op latere leeftijd bereikt de plant 6 m hoogte en 4 m breedte. Zijn belangrijkste originaliteit is dat hij wintergroen blad heeft, waardoor sommige botanici hem in een apart geslacht classificeren (Hartia sinensis). Bovendien worden de bladeren gedragen door merkwaardig gevleugelde bladstelen, vandaar zijn soortnaam (pteron = vleugel in het Grieks). Het blad heeft een elliptische vorm en meet 6 tot 13 cm lang en 2,5 tot 5 cm breed. De bladsteel is kort, 1 tot 1,5 cm lang en voorzien van een vleugel van 3 mm breed. De bladeren hebben een donkergroene kleur en hun oppervlak is glanzend, licht glimmend, wat een aangenaam contrast vormt met de jonge, aanvankelijk geelachtige twijgen, die later roodpaars worden voordat ze bij het ouder worden grijs worden. De donkere vegetatie laat de bloei beter tot zijn recht komen, die anders relatief onopvallend zou zijn. De witte bloemen, die lijken op die van sommige Camelia's (maar dan kleiner), zijn inderdaad slechts 3 cm in diameter. Ze zijn solitair en bloeien in april en mei. Het midden van de kroon wordt ingenomen door talrijke meeldraden waarvan de basis vergroeid is, waardoor een soort buis ontstaat. Hun uiteinde, donkergeel van kleur, geeft reliëf aan de eenvoudige bloem, die rust op ovale, roodachtig paarse kelkblaadjes. Na bevruchting geeft de bloem een eivormige doosvrucht, 1,5 tot 2 cm lang en 1 tot 1,5 cm breed, bestaande uit vijf kleine lobben.

In continentaal Frankrijk zal deze Stewartia groeien in een zeer mild zeeklimaat, zoals dat heerst in het Engelse Cornwall; elders in Europa komt hij ook voor aan het Lago Maggiore, dat een bijzonder microklimaat heeft. In het Middellandse Zeegebied zullen de meeste standplaatsen waarschijnlijk te droog voor hem zijn, behalve misschien in Menton. Toch moet worden erkend dat de soort niet de meest aantrekkelijke van het geslacht is; hij zal vooral liefhebbers en verzamelaars interesseren. Een Eucryphia x intermedia 'Rostrevor' biedt een bloei met een vergelijkbaar uiterlijk, maar met iets grotere en vooral overvloedigere bloemen, en een betere winterhardheid. De Stewartia pteropetiolata heeft echter als voordeel dat hij zeldzamer is en een zekere romantische charme uitstraalt, gecombineerd met een exotische uitstraling. U kunt hem in een border integreren naast de Embothrium coccineum, of Chileense vuurboom, een andere curiositeit met min of meer wintergroen blad en een uitzonderlijke vlammend rode bloei.