Clethra barbinervis - Schijnels

Clethra barbinervis, de Japanse schijnels, is een grote bladverliezende heester voor zure, vochtige grond, die interessant is vanwege zijn zomerbloei, herfstkleuren, etagegewijze vertakking en decoratieve schors. Zijn witte, overhangende en geurende bloemtrossen verschijnen aan het einde van de zomer, waarna het blad verkleurt naar geel, oranje en rood. Bij oudere exemplaren onthult de winter een opmerkelijke afschilferende schors, gemarmerd met grijs, bruin en kaneelkleur. Het is een prachtige botanische soort, maar ze is vrij veeleisend wat betreft bodem en klimaat.

De Clethra barbinervis behoort tot de familie van de Clethraceeën. Het is een heester waarvan het bladverliezende loof in de herfst afvalt. De plant is afkomstig uit een groot deel van Oost-Azië, van China tot Japan, via Korea. Hij groeit in lichte bergbossen, op bosranden en hellingen, tot op 1.800 m hoogte in China. Deze soort, die rond 1870 in Europese tuinen werd geïntroduceerd, is veel minder algemeen dan Clethra alnifolia, de schijnels met elzenblad uit Noord-Amerika. De heester ontwikkelt meerdere opgaande stammen en een horizontale, in etages verdeelde vertakking, die door botanici en dendrologen wordt vergeleken met een kandelaar of een pagode. De groei is matig, vrij langzaam tijdens de vestigingsperiode. In een tuin bereikt hij 3 m hoogte en 2,50 tot 3 m breedte op volwassen leeftijd. Oude exemplaren kunnen in een zacht klimaat meer dan 5 m hoog worden en in de natuur zelfs uitgroeien tot een klein boompje van 10 m. Deze soort kan wortelopslag vormen en zich zo langzaam verbreden. De bladeren, ovaal tot omgekeerd eivormig, zijn 5 tot 12 cm lang. Ze zijn donkergroen, licht glanzend, met een fijn gezaagde rand en opvallende, behaarde nerven aan de onderzijde. Dit kenmerk verklaart het epitheton barbinervis, wat 'met baardige nerven' betekent. In de herfst kleurt het blad in gele, oranje en rode tinten. Van eind juli tot september dragen de uiteinden van de nieuwe scheuten meerdere gebogen of hangende bloemtrossen, die 5 tot 17 cm lang zijn. Ze bestaan uit vele kleine witte bloemen met vijf bloemblaadjes, met een zoete geur, die door bestuivende insecten worden bezocht. De vruchten zijn kleine bruine doosvruchten met drie kleppen, die in de winter aan de takken blijven zitten. Met de jaren laat de grijsbruine tot bruinrode schors in dunne platen los en komen lichtere, grijzige of kaneelkleurige plekken tevoorschijn. Deze heester ontving in 1993 de Award of Garden Merit van de Royal Horticultural Society. Hij is winterhard tot ongeveer -15 °C op een beschutte standplaats; jonge scheuten en takuiteinden zijn gevoeliger voor late vorst en koude wind.

In een border met zure, humusrijke grond, aan de rand van een frisse onderbeplanting of nabij een waterpartij, kan men deze Japanse schijnels de ruimte geven om uit te groeien tot een klein boompje; men kan de stammen geleidelijk vrijmaken om optimaal van de mooie schors te genieten. In een tuin met Japanse inspiratie kunt u hem combineren met de Clethra alnifolia 'Ruby Spice', die lager blijft en roze bloeit, met de Enkianthus campanulatus 'Red Bells' met zijn voorjaarsbloei en met de Acer japonicum 'Aconitifolium' met zijn rode herfstblad. Enkele pollen Hakonechloa macra 'Aureola' vormen een grote, gouden en lichtgevende rand aan de voet van de heesters, in de halfschaduw.