Tilia cordata Swedish Upright - Winterlinde

De Tilia cordata 'Swedish Upright' is een zeer zeldzame variëteit van de Winterlinde, in 1906 uit Zweden meegenomen door Alfred Rehder voor het Arnold Arboretum van Harvard. Hij vormt een middelgrote boom met een opvallend slanke, langgerekte en smalle groeiwijze. Volwassen exemplaren bereiken een hoogte van 12 tot 16 meter bij een breedte van 6 tot 9 meter. De stam heeft een mooie, gegroefde grijze schors. De onderste takken hebben de neiging te hangen, de middelste zijn horizontaal en de hoogste takken staan licht opgericht. Verder heeft hij de kenmerken van de soort: glanzend donkergroene bladeren die in het najaar geel kleuren, een geurende bloei die bijen aantrekt en vruchtvorming. Deze cultivar is perfect voor plekken waar de omvang van de gewone soort te groot is. Hij stelt weinig eisen aan de bodem, zolang deze maar voldoende vochtig blijft, en verdraagt stedelijke vervuiling goed.

De Tilia cordata (synoniem Tilia parviflora) behoort tot de kaasjeskruidfamilie (Malvaceae) en is inheems in de Europese bossen. De soort komt van nature voor in Frankrijk, waar hij algemeen is in het oosten en de Pyreneeën. In het westen van het land en nabij de Middellandse Zee is hij zeldzamer. Het is een bladverliezende boom voor halfschaduw met een sterke groei en een brede kroon, die meer dan 30 meter hoog kan worden. Hij groeit in het collinair hoogtegebied en in de bergen, tot op 1500 meter hoogte, meestal op verse grond die diep, vruchtbaar en zuur tot neutraal is. Zijn levensduur is uitstekend.

De variëteit 'Swedish Upright' werd in 1906 uit Zweden gehaald door Alfred Rehder voor het Arnold Arboretum van Harvard in de Verenigde Staten, waar hij sindsdien wordt bewonderd als een opmerkelijke en zeldzame boom vanwege zijn slanke, smalle vorm. In 60 jaar tijd overschreed hij daar niet de 13 meter hoogte en 6 meter breedte. Andere geobserveerde exemplaren hebben afmetingen die meer overeenkomen met wat bekend is van deze vorm: 16 meter hoog bij 6 tot 9 meter breed na ongeveer 40 jaar. De groei van deze boom is vrij langzaam. De schors is op latere leeftijd grijs en gegroefd. De gaafrandige bladeren, die verspreid staan en 7 tot 12 cm lang zijn, zijn rond, hartvormig aan de basis en fijn getand aan de rand. De bladschijf is glanzend groen aan de bovenkant en aan de onderkant viltig blauwgroen met roestkleurige haartjes. De bladeren kleuren in de herfst goudgeel en vallen relatief vroeg in het seizoen. De bloei vindt plaats in de vroege zomer, in juni-juli. Talrijke kleine, witgele bloempjes zijn met 15 tot 20 stuks bijeengebracht in hangende tuilen, die via een lange bladsteel aan de twijgen zijn bevestigd. Ze zijn opvallend geurig en zeer geliefd bij bijen. Na de bloei volgen kleine, ronde, gladde grijze vruchten die vastzitten aan een vleugel; dit type vrucht wordt een samara genoemd.

De Winterlinde 'Swedish Upright' kan solitair worden geplant. Hij is zeer interessant vanwege zijn sierwaarde, zijn veelzijdigheid in de teelt en zijn goede aanpassing aan stedelijke omgevingen. Ook wordt zijn smalle, opgaande groeiwijze gewaardeerd, wat handig is waar weinig ruimte is. Hij is gemakkelijk te telen in veel gebieden. Zijn geurende, bijvriendelijke bloei in de vroege zomer is een extra pluspunt.