Tilia cordata - Winterlinde

De Tilia cordata of winterlinde is een schaduwboom van grote omvang, die zeer vaak wordt aangeplant in onze tuinen, parken en steden! Het is een boom met een korte stam en een brede, uitgespreide kroon waarvan de takken op latere leeftijd sierlijk overhangen. Zijn schors is aanvankelijk dun, glad en zilvergrijs en wordt grijsbruin en gegroefd bij volwassenheid. Hij draagt een overvloedig, bladverliezend loof met een glanzend donkergroene, hartvormige bovenzijde en een blauwgroene, lichtere onderzijde, die in het najaar prachtige goudgele tinten aanneemt voordat het valt. De zomerse, geurende crèmewitte bloei trekt talloze bestuivers aan en maakt bijen dronken van hun bedwelmende nectar! Het is een zeer winterharde boom die goed tegen snoei en stedelijke vervuiling kan, mits geplant in diepe, vochthoudende grond op een niet te hete standplaats. Door zijn grootte is hij vooral geschikt voor aanplant in lanen of solitair in grote tuinen, maar hij laat zich ook goed als haag leiden voor tuinen met beperkte afmetingen.

De Tilia cordata (synoniem Tilia parviflora) behoort tot de kaasjeskruidfamilie (Malvaceae) en is oorspronkelijk afkomstig uit de bossen van Europa. Hij komt van nature voor in Frankrijk, waar deze soort algemeen is in het oosten en de Pyreneeën. Zeldzamer in het westen van het land, is hij vrij zeldzaam nabij de Middellandse Zee. Het is een bladverliezende soort voor halfschaduw met een grote ontwikkeling en een brede kroon, die meer dan 30 meter hoog kan worden. Hij komt voor in het heuvelland en middelgebergte, tot op 1500 meter hoogte, meestal op vochtige, diepe, vruchtbare, zure tot neutrale grond. In regio's met droge, hete zomers kan hij gevoelig zijn voor spintmijten. Bladluizen zijn dol op deze bomen, waardoor de bladeren plakkerig worden van de honingdauw die ze afscheiden, maar dit belemmert de groei van de boom niet. Zijn levensduur is uitstekend en kan tot 500 jaar bedragen.

Het is een boom met eerst een langzame en later een gemiddelde groei, met een brede, ronde habitus. Door zijn grote ontwikkeling bereikt hij op volwassen leeftijd gemiddeld 25 meter hoogte bij 15 meter breedte. Hij heeft een brede, uitgespreide groeiwijze met een vaak vrij korte en dikke stam, die zware gesteltakken draagt met gebogen en later overhangende takken. De schors, wanneer deze veroudert, is donkerbruin van kleur en gegroefd, terwijl de jonge, gladde twijgen groen tot roodbruin van kleur zijn. Zijn kleine, 5 tot 8 cm lange, gaafrandige, verspreid staande bladeren zijn rond, hartvormig aan de basis en fijn getand aan de rand. De bladschijf is glanzend groen aan de bovenkant, met een viltige, blauwgroene onderzijde bedekt met roestkleurige haartjes. De bladeren, die in het najaar goudgeel worden, vallen vrij vroeg in het seizoen. De bloei vindt plaats in het begin van de zomer, in juni-juli. Talrijke kleine, geelwitte bloemetjes zijn verzameld in hangende tuilen van 4 tot 20 stuks en zijn met een lange steel aan de twijgen bevestigd. Opmerkelijk geurend, zijn ze een waar feest voor bijen. Ze worden gevolgd door kleine, droge, bolronde vruchtjes van 5 tot 8 mm, grijs en glad, vastgehecht aan een vleugel die een gevleugeld nootje wordt genoemd.

De winterlinde kan solitair worden geplant; het is een gemakkelijk te telen schaduwboom voor vele regio's, waarvan de afmetingen geschikt zijn voor grote tuinen. Hij komt goed tot zijn recht midden in een gazon, bij het terras of tegenover de voordeur van het huis. In een meer landelijke sfeer kunt u hem ook combineren met haagbeuken, rode beuken, eiken en essen, interessant vanwege hun herfstkleuren en contrasterende bladvormen. Gebruik hem bijvoorbeeld in een grote border, vergezeld door esdoorns (Acer campestre, griseum, monspessulanum), de karamelboom (Cercidiphyllum japonicum), de Chinese kweepeer (Pseudocydonia sinensis) en de gevleugelde kardinaalsmuts (Euonymus alatus) om een bosje te creëren dat van september tot november schittert. Zijn bloemen zijn een belangrijke bron van nectar, kostbaar voor wie bijen houdt. Een Japanse wolmispel, die in oktober-november bloeit met een geur van bittere amandel, heeft ook deze voedende rol in de geurentuin.

De gedroogde bloemen worden gebruikt in kruidenthee vanwege hun kalmerende eigenschappen. De nectar van de door bijen bezochte bloemen levert een bijzonder gewaardeerde honing op.