Edgeworthia chrysantha Winter Liebe - Papierstruik

De Edgeworthia chrysantha 'Winter Liebe' is een verbetering van de soort die zich onderscheidt door grotere winterbloemen, in een helderder, zeer levendig geel en met een heerlijk citroenachtig parfum. Het vormt een bladverliezende, goed vertakte en koepelvormige struik die niet groter wordt dan 1,5 meter in alle richtingen. Hij heeft een regelmatig, uitgespreid gestel, gekleed met een mooie gladde, licht glanzende bast in lichtbruin tot koperbruin. Aan de uiteinden van de kale twijgen draagt hij aan het einde van de winter halve pompons van lange, zijdeachtige, buisvormige bloemen, crèmewit aan de achterkant en met een heldergeel hart. Met een langzame groei en matig winterhard, houdt hij van een gematigd klimaat met lichte maar niet brandend hete standplaatsen en van bodemen zonder kalk, die licht, humusrijk, fris en vooral goed doorlatend zijn. Zet hem solitair op een beschut plekje, dicht bij het huis, of in een border in combinatie met liriopes, kerstrozen, heide en narcissen aan zijn voet.

Edgeworthia chrysantha (synoniem E. tomentosa) is een naaste neef van de Daphnes en behoort tot de familie van de Thymelaeaceae. Het is de enige soort die in de tuin wordt gebruikt vanwege zijn sierkwaliteiten, maar ook voor de productie van luxepapier. Deze struik is oorspronkelijk afkomstig uit Centraal-China, waar hij in bossen, aan rivieroevers of op begroeide hellingen wordt aangetroffen, op een hoogte tussen 300 en 1600 meter. De plant is genaturaliseerd in Japan en aan de zuidkust van Korea vanwege de intensieve teelt. De levensduur van de plant ligt tussen de 30 en 60 jaar.

De cultivar 'Winter Liebe' (Winterliefde in het Duits) is een recente veredeling die nog weinig in de handel wordt aangeboden. Deze struik met een uitwaaierende, bossige groeiwijze en een vrij langzame groei bereikt ongeveer 1,50 meter in alle richtingen. Zijn zeer korte stam verdwijnt geleidelijk naarmate de perifere twijgen ontstaan. De dikke, roodbruine, flexibele takken vertakken zich zeer regelmatig en op karakteristieke wijze in drie zijtakken. De bloei vindt plaats van februari tot april, gedurende een goede maand, aan het uiteinde van de kale twijgen. De bloemknoppen, beschermd door mooie zilverkleurige schutbladeren, worden gedragen door een gebogen steel die zich op het juiste moment opricht. De knoppen ontvouwen zich tot halfronde schermen in lichtgroene kleur die van het centrum naar de buitenkant open gaan. De kleine bloemen, 30 tot 50 in aantal, meten meer dan 5 mm. Elke bloem bestaat uit een zijdeachtige witte buis die uitwaaiert in 4 heldergele lobben met een zeer goede houdbaarheid, zodat de bloeiwijze tweekleurig lijkt en veel licht brengt in het winterbeeld. Ze zijn zeer rijk aan nectar en verspreiden bij rustig weer een bedwelmend parfum dat hommels of de eerste bijen aantrekt. Het parfum van deze cultivar is citroenachtig. De bloei wordt gevolgd door de vorming van oneetbare vruchten, steenvruchten met een pit.

Het bladverliezende loof, met een exotisch uiterlijk, voller en groter dan bij de soort, verschijnt na de bloei, meer naar de uiteinden van de takken. Het bestaat uit grote, afwisselende, lancetvormige bladeren die tot 20 cm lang kunnen worden. Het blad, sterk generfd, is glanzend, blauwgroen van kleur aan de bovenkant, lichter en zijdeachtig aan de onderkant. Bij warm weer hebben de bladeren de neiging te verwelken en voortijdig af te vallen.

De Edgeworthia 'Winter Liebe' is een verzamelstruik, die in de schijnwerpers gezet moet worden en niet ver van een pad of ingang geplant moet worden om van zijn geur te kunnen genieten. Als hij niet vaker in onze tuinen wordt geplant, komt dat door zijn vrij lage winterhardheid, tot ongeveer -12°C op een beschutte plek, de gevoeligheid van zijn bloei voor droge en ijzige wind en zijn afkeer van hitte. Net als rododendrons verdraagt hij geen kalk en vraagt hij om een bodem die fris maar goed gedraineerd blijft. Hij vindt dus van nature zijn plaats in gezelschap van andere zuurminnende struiken zoals Camellia, Pieris, Kalmia, boomheide, en kan alleen in de volle grond worden gekweekt in beschutte tuinen in Nederland met een goede winterbescherming.

Ook wel Mistumata of papierboom genoemd, wordt Edgeworthia chrysantha in Japan gebruikt om hoogwaardig papier te maken van zijn takken: washi. De verkregen pulp geeft het papier een zeer bijzondere textuur en maakt het bestand tegen de invloeden van tijd, vocht en insecten.