Edgeworthia chrysantha Nanjing Gold - Papierstruik

De Edgeworthia chrysantha 'Nanjing Gold' is een variëteit van de papiermoerbei met een forse groei, die spectaculairder is dan de soort, zowel wat betreft het blad als de bloemen. Deze bladverliezende struik, ook wel gouden edgeworthia genoemd, is een naaste verwant van de peperboompjes (Daphne), waarmee hij een vrij fantastische winterbloei deelt. Zijn trompetvormige, geelwitte bloemen vormen pluizige bollen aan het uiteinde van kale takken en verspreiden een bedwelmende geur waarin vanaf februari tonen van jasmijn en kamperfoelie te herkennen zijn. Matig winterhard, de papiermoerbei is een prachtige plant die we echter voorbehouden aan ervaren tuiniers: om volledig tot zijn recht te komen vraagt hij een vochtig en mild, zeeklimaatachtig microklimaat, een zeer zonnige standplaats en een niet-kalkhoudende, humusrijke, goed doorlatende en vochtige bodem.

De Edgeworthia chrysantha (synoniem E. tomentosa) is een nauwe neef van de peperboompjes en behoort tot de familie Thymelaeaceae. Het is de enige soort die in de tuin wordt aangeplant om zijn sierwaarde, maar ook voor het gebruik in de productie van luxe papier. Deze struik is oorspronkelijk afkomstig uit Centraal-China, waar hij in bossen, langs rivieroevers of op begroeide hellingen groeit, op een hoogte tussen 300 en 1600 meter. De plant heeft zich genaturaliseerd in Japan en aan de zuidkust van Korea door de intensieve teelt. De levensduur van de plant ligt tussen de 30 en 60 jaar.

De cultivar 'Nanjing Gold' is een recente veredeling, die nog weinig in de handel te vinden is. Deze struik met een uitwaaierende, bossige groeiwijze en een vrij langzame groei bereikt een hoogte van ongeveer 1,50 tot 2 meter. Zijn zeer korte stam verdwijnt geleidelijk naarmate de zijtakken ontstaan. De dikke, roodbruine, flexibele takken vertakken zich zeer regelmatig en op karakteristieke wijze in drie zijtakken. De bloei vindt plaats in februari-maart, gedurende een goede maand, aan het uiteinde van de kale twijgen. De bloemknoppen, beschermd door mooie zilverkleurige schutbladen, worden gedragen door een gebogen steel die zich op het juiste moment opricht. De knoppen ontvouwen zich tot halfronde schermen in lichtgroene tinten die van het centrum naar de buitenkant open gaan. De kleine bloemen, 30 tot 50 in aantal, zijn ongeveer 5 mm groot. Elke bloem bestaat uit een zijdeachtige witte buis die zich verbreedt tot 4 goudgele lobben, die vervagen tot wit, waardoor de bloeiwijze tweekleurig lijkt. Zeer rijk aan nectar, verspreiden deze bloemen bij windstil weer een bedwelmende geur die hommels en de eerste bijen aantrekt. Volgens waarnemers doet de geur denken aan die van kruidnagel, jasmijn of kamperfoelie. Na de bloei volgt de vorming van niet-eetbare vruchten, steenvruchten met een pit.

Het bladverliezende, exotisch ogende loof, voller en groter dan bij de soort, verschijnt na de bloei, meer naar het uiteinde van de takken. Het bestaat uit grote, afwisselend geplaatste, lancetvormige bladeren die tot wel 20 cm lang kunnen worden. De bladschijf, met duidelijke nerven, is glanzend, blauwgroen van kleur aan de bovenkant, lichter en zijdeachtig aan de onderkant. Bij warm weer hebben de bladeren de neiging te verwelken en voortijdig af te vallen.

De Edgeworthia 'Nanjing Gold' is een verzamelstruik, die in de schijnwerpers gezet moet worden en niet ver van een pad of ingang geplant kan worden om van zijn geur te genieten. Als hij niet vaker in onze tuinen wordt geplant, komt dat door zijn beperkte winterhardheid, tot ongeveer -12°C op een beschutte plek, de gevoeligheid van zijn bloei voor droge, ijzige wind en zijn afkeer van hitte. Net als rododendrons verdraagt hij geen kalk in de grond en vraagt hij om een grond die vochtig blijft, maar goed doorlatend is. Hij vindt dus van nature zijn plaats in gezelschap van andere zuurminnende heesters zoals Camellia, Pieris, Kalmia, boomheide (Erica arborea), en kan alleen in de volle grond worden gekweekt in beschutte tuinen met een gunstig microklimaat, vergelijkbaar met dat van Bretagne of Normandië.

Ook wel Mistumata of papiermoerbei genoemd, wordt de Edgeworthia chrysantha in Japan gebruikt om van zijn takken papier van hoge kwaliteit te maken: washi. De verkregen pulp geeft het papier een zeer bijzondere textuur en maakt het bestand tegen de invloeden van tijd, vocht en insecten.