Edgeworthia chrysantha Grandiflora - Papierstruik

De Edgeworthia chrysantha 'Grandiflora' is een variëteit van de papierstruik met grotere en rijkere winterbloeiwijzen dan de soort. Deze bladverliezende struik ontwikkelt een mooie, bossige en later uitgespreide structuur met korte, dikke en regelmatige vertakkingen, geaccentueerd door een gladde, roodbruine schors die bij het ouder worden lichtbruingrijs wordt. De vroege bloei verschijnt aan de toppen van de kale twijgen in een veelheid van buisvormige, heldergele bloemen met een zijdeachtige witte achterkant, verzameld in losse, halfronde, zeer opvallende trossen die een krachtige geur verspreiden waarin tonen van jasmijn en kamperfoelie zich mengen. Matig winterhard, de teelt is wat delicaat; hij geeft de voorkeur aan milde en vochtige klimaten, lichte standplaatsen zonder brandende zon en een neutrale tot zure, rijke, goed doorlatende en vochtige bodem.

De Edgeworthia chrysantha (synoniem  E. tomentosa) is een nauwe verwant van de Daphnes en behoort tot de familie van de Thymelaeaceae. Het is de enige soort die in de tuin wordt gebruikt vanwege zijn sierkwaliteiten, maar ook voor de productie van luxe papier. Deze struik is oorspronkelijk afkomstig uit Centraal-China, waar hij in bossen, langs rivieroevers of op begroeide hellingen wordt aangetroffen, op een hoogte tussen 300 en 1600 meter. De plant is genaturaliseerd in Japan en aan de zuidkust van Korea vanwege de intensieve teelt. De levensduur van de plant ligt tussen de 30 en 60 jaar.

De cultivar 'Grandiflora' is een zeldzame aanwinst in de handel, met grotere, talrijkere bloemen in een helderder geel en met een intensere geur dan de soort. Deze struik met een uitwaaierende, bossige groeiwijze en een vrij langzame groei bereikt ongeveer 1,50 m in alle richtingen.  Zijn zeer korte stam verdwijnt naarmate de perifere twijgen ontstaan. De dikke, roodbruine, flexibele takken vertakken zich zeer regelmatig en op karakteristieke wijze in drie zijtakken. De bloei vindt plaats in februari-maart, gedurende een goede maand, aan het uiteinde van de kale twijgen. De bloemknoppen, beschermd door mooie zilverkleurige schutbladeren, worden gedragen door een gebogen steel die zich op het juiste moment opricht. De knoppen ontvouwen zich tot halfronde schermen in lichtgroene kleur die van het centrum naar de periferie open gaan. De kleine bloemen, 30 tot 50 in aantal, meten ongeveer 5 mm. Elke bloem bestaat uit een zijdeachtige witte buis die uitwaaiert in 4 heldergele lobben, die vervagen tot wit, zodat de bloeiwijze tweekleurig lijkt. Zeer rijk aan nectar, verspreiden deze bloemen een bedwelmende geur bij rustig weer, die hommels of de eerste bijen aantrekt. Volgens waarnemers doet de geur denken aan die van kruidnagel, jasmijn of kamperfoelie. De bloei wordt gevolgd door de vorming van niet-eetbare vruchten, steenvruchten met een pit.

Het bladverliezende loof, met een exotisch uiterlijk, voller en groter dan bij de soort, verschijnt na de bloei, meer naar het uiteinde van de takken. Het bestaat uit grote, afwisselende, lancetvormige bladeren die tot wel 20 cm lang kunnen worden. Het blad, sterk generfd, is glanzend, blauwgroen van kleur aan de bovenkant, lichter en zijdeachtig aan de onderkant. Bij warm weer hebben de bladeren de neiging te verwelken en voortijdig af te vallen.

De Edgeworthia 'Grandiflora' is een verzamelaarsstruik, die in de schijnwerpers gezet moet worden en niet ver van een pad of ingang geplant moet worden om van zijn geur te kunnen genieten. Als hij niet vaker in onze tuinen wordt geplant, komt dat door zijn vrij lage winterhardheid, tot ongeveer -12°C op een beschutte plek en in goed gedraineerde grond, de gevoeligheid van zijn bloei voor droge en ijzige wind en zijn afkeer van hitte. Net als rododendrons verdraagt hij de aanwezigheid van kalksteen niet en vraagt hij om een grond die vochtig maar goed gedraineerd blijft. Hij vindt dus van nature zijn plaats in gezelschap van andere heidegrond-struiken zoals Camellia, Pieris, Kalmia, boomheide, en kan alleen in de volle grond worden gekweekt in beschutte, milde delen van Nederland. 

Ook wel Mistumata of papierboom genoemd, wordt de Edgeworthia chrysantha in Japan gebruikt om van zijn takken hoogwaardig papier te maken:  washi. De verkregen pulp geeft het papier een zeer bijzondere textuur en maakt het bestand tegen de invloeden van tijd, vochtigheid en insecten.