Fagus sylvatica suentelensis - Beuk

De Fagus sylvatica suentelensis is een prachtige vorm van kronkelbeuk die je kunt bewonderen in de Duitse Süntelstreek. Deze boom heeft het hele jaar door een opvallende silhouet vanwege zijn brede en merkwaardig gedraaide takkenstructuur. Zijn zeer dichte, volle kroon vormt in de zomer een bijzonder groen parasolletje. Net als bij alle beuken krijgt het blad in het najaar een mooie geel-oranje kleur en blijft het tot het einde van de winter aan de takken zitten. Een fascinerende boom, die je zo uit een Germaanse legende zou denken te komen, ideaal om solitair in een park of grote tuin te plaatsen.

De Fagus sylvatica f. suentelensis (of 'Suentelensis') maakt deel uit van een groep beuken die onder de term Fagus sylvatica groep Tortuosa vallen. In het Nederlands noemen we ze kronkelbeuken of 'faux'. De vorm suentelensis vertegenwoordigt een Duitse populatie kronkelbeuken die in de buurt van de stad Süntel voorkomt. Hij kenmerkt zich door takken die zowel gedraaid als gedeeltelijk vergroeid zijn. Het is een bladverliezende boom met een langzame tot zeer langzame groei, die tussen de 300 en 500 jaar oud kan worden. Uiteindelijk kan hij een hoogte van 8 tot 9 meter bereiken met een breedte van 8 tot 11 meter en kan hij zeer lang leven. Zijn korte, massieve, gedraaide en cilindrische stam is bedekt met een gladde, lichtgrijze schors. Zijn kroon is breed en vrij onregelmatig, gedragen door gedraaide, geknikte en spiraalvormige hoofdtakken. Deze vertakken zich weer in zijtakken die soms tot op de grond kronkelen en in staat zijn om te wortelen. Zijn blad is bijzonder dicht en bestaat uit afwisselend geplaatste, eivormige bladeren van 4 tot 10 cm lang, met een glanzend groene kleur. Ze krijgen een decoratieve geel-oranje kleur in het najaar. Deze bladeren zijn marcescent, wat betekent dat ze verdrogen maar aan de boom blijven hangen en pas laat in de winter, vlak voor de nieuwe bladeren verschijnen, op de grond vallen.

De bloemen van de kronkelbeuk verschijnen tegelijk met het blad, van april tot mei. De gele mannelijke bloemen zitten bij elkaar in hangende katjes van 40 tot 60 mm. De groene vrouwelijke bloemen zitten met 2 tot 4 stuks in een omhulsel aan het uiteinde van de twijgen. De Fagus sylvatica f. suentelensis draagt vruchten die beukennootjes worden genoemd. Ze zijn bruin, glanzend en bedekt met ruw behaarde stekels. Deze vruchten, 12 tot 18 mm lang, zijn in kleine hoeveelheden eetbaar. Bergbewoners gebruikten ze vroeger om meel van te maken.

Een magnifiek exemplaar voor een grote tuin, de kronkelbeuk is niet geschikt voor kleine ruimtes. Hij gedijt bijzonder goed op frisse, maar niet doorweekte, goed doorlatende en humusrijke bodems. Je kunt hem echter wel in topiari-vorm snoeien om zijn omvang te beperken, of hem als bonsai kweken. Er zijn andere kronkelende bomen en struiken in allerlei maten die verzamelaars zullen bekoren.

De oorzaak van de vreemde groeiwijze van kronkelbeuken is nog onverklaard. In Frankrijk is de bekendste en grootste opstand te vinden bij Verzy, nabij Reims. Met meer dan 1000 bomen is dit de belangrijkste wereldreserve van 'faux'. Eind 2007 werd een relatief grote populatie van ongeveer twintig bomen ontdekt in de Chaîne des Puys in de Auvergne. Nog recenter werd in de Lozère een groep van eveneens ongeveer twintig exemplaren ontdekt.