Alnus incana pendula - Witte els

De Alnus incana 'Pendula' is een zeer mooie treurvorm van de witte els, een inheemse, bladverliezende boom die bijzonder robuust is. Dit ras, kleiner dan de soort, ontwikkelt een zeer rechte stam van een heel lichtgrijze kleur. Hieruit ontspringen meerdere takken die zich vrij breed in sierlijke bogen uitspreiden, met zijtakken en twijgen die vrij steil naar beneden hangen; met voldoende ruimte wordt het een werkelijk gracieuze landschapsboom. Hij valt al op aan het eind van de winter, met zijn een tikkeltje warrige boomkroon, behangen met paarse, hangende katjes.

De Alnus incana 'Pendula' werd eind 19e eeuw ontdekt in Polen. Het is een bladverliezende boom uit de berkenfamilie (Betulaceae), net als de berken. De typesoort, ook wel bergels of grauwe els genoemd, is afkomstig uit de gematigde streken van het noordelijk halfrond en is winterhard tot -36°C. In Frankrijk komt deze boom van nature voor langs waterlopen, in vochtige gebieden en in oeverbossen in de Jura, de Alpen en in het Rijndal tot op 1800 meter hoogte. Dankzij zijn flexibiliteit en zijn vermogen om wortelopslag te vormen, is het een van de weinige bomen die bestand is tegen lawines. Het is een pioniersoort met een snelle groei, die in staat is dichte opstanden te vormen op arme, kalkhoudende grond. Zijn zowel diepe als uitlopervormende beworteling stelt hem in staat wind te weerstaan en zich duurzaam te verankeren, zelfs op zeer instabiele grond en hellingen. De witte els houdt van kalkhoudende grond en past zich zowel aan vochtige bodems als aan vrij droge grond in de zomer aan.

De witte els 'Pendula' bereikt een hoogte van 6 tot 8 meter en een breedte van 3 tot 5 meter. Zijn groei is matig snel en is afhankelijk van de teeltomstandigheden. Dit ras ontwikkelt een stam waaruit gebogen gesteltakken en een boomkroon ontstaan waarvan alle delen overhangend zijn. De gehele kruin doet denken aan grote vegetatiegordijnen. De stam en de jonge twijgen zijn lichtgrijs van kleur. Het blad, dat bladverliezend is, verschijnt in het voorjaar en valt in het najaar. Het is luchtig, lichtgroen van kleur en bestaat uit verspreid staande, eivormige bladeren met grof getande randen. De twijgen en de onderkant van de bladeren zijn bedekt met een licht dons. De bladeren zijn vrij donkergroen en licht glanzend. Ze vallen in het najaar. De decoratieve bloei vindt plaats in februari. De boom draagt vrij onopvallende vrouwelijke katjes van ongeveer 5 cm lang, en meer decoratieve mannelijke katjes van 7 cm lang, paars van kleur en bestoven met geel stuifmeel. Bestoven door insecten veranderen de vrouwelijke bloemen in vruchten. Dit zijn grijsbruine kegeltjes, zichtbaar vanaf september, die de hele winter aan de twijgen blijven zitten. Ze geven smalle, gevleugelde noten vrij die door de wind worden verspreid en die een belangrijke voedselvoorraad vormen voor sommige vogels.

De Alnus incana 'Pendula' moet worden geplant in een ruim genoeg perceel zodat hij volledig tot zijn recht kan komen, en op een goed open plek om van zijn natuurlijke elegantie te kunnen genieten. Plant viooltjes of maagdenpalm aan zijn voet. Omring hem met lage struiken die van kalk houden, zoals sint-janskruid bijvoorbeeld.

De witte els is een boom die vaak wordt geplant voor de begroening van arme en instabiele gronden in berggebieden, maar ook op steenberghellingen. Zijn wortelstelsel vormt namelijk wortelknolletjes die bacteriën bevatten die stikstof uit de lucht binden en deze rijkdom teruggeven aan de bodem. Hij wordt ook gebruikt in de samenstelling van windschermhagen in het laagland.

Alnus incana komt van het Latijnse incanus, wat "bedekt met witgrijze haren" betekent, verwijzend naar de behaarde onderkant van de jonge bladeren. Het blad wordt gebruikt als diureticum en wormmiddel. De schors is samentrekkend en tonisch.